PL54703B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.1.1968 54703 Kk-TTTirfr- W, i/eif.MKPF-Wr l^ijln., JKD ... ."Urlqdu Pcriontowago kzo Twórca wynalazku: dr inz. Zbigniew Lisowski Wlasciciel patentu: Politechnika Krakowska Katedra Technologii i Eks¬ ploatacji Pojazdów Szynowych, Kraków (Polska) Sposób wytwarzania niskotarciowych warstw z tworzyw sztucznych formowanych na czopach Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia warstw z tworzyw sztucznych formowanych na czopach osi i walów, wykazujacych maly wspólczynnik tarcia oraz duza odpornosc na zu¬ zycie w warunkach wspólpracy slizgowej z panew¬ kami metalowymi — na przyklad stalowymi — w osrodku olejowym przy smarowaniu nieplyn- nym, w osrodku wodnym i na sucho.Znane sa próby eliminowania deficytowych isto- pów lozyskowych i wprowadzenia na ich miejsce niemetalowych tworzyw sztucznych w celu uzy¬ skania wartosciowych technicznie i ekonomicz¬ nie uzasadnionych rozwiazan w konstrukcjach lo¬ zyskowych. W konstrukcjach tych szeroko stosuje sie panewki z tworzywa bakelitowo-tekstylnego prasowanego lub panewki poliamidowe a takze znane sa rozwiazania z natrysnieta warstwa po¬ liamidu na czopie. Lozyska takie wykazuja jed¬ nak powazne wady uzytkowe. Na przyklad pa¬ newki wykonane z tworzyw sztucznych na bazie zywic fenolowych, czyli tworzyw bakelitowo-tek- stylnych, prasowanych moga wprawdzie praco¬ wac z czopem stalowym przy wysokich naciskach ale przy malych stosunkowo predkosciach obwo¬ dowych czopa.Natomiast kojarzac panewke stalowa z czopem, na którym osadzono tuleje z tego tworzywa uzy¬ skuje sie wprawdzie lepsze warunki cieplne lo¬ zyska, tak, ze predkosc obwodowa czopa moze byc zwiekszona, ale równoczesnie istnieje mozli- 10 15 20 30 wosc zuzycia adhezyjnego pary, przy czym czast¬ ki stalowe, bedac w stanie plastycznym przycze¬ piaja sie do powierzchni roboczej tworzywa co moze okazac sie niebezpieczne ze wzgledu na kon¬ takt slizgowy metali jednoimiennych.Wada tworzyw poliamidowych jako tworzyw termoplastycznych jest zaleznosc wlasnosci me¬ chanicznych od temperatury. Duzy wspólczynnik rozszerzalnosci cieplnej stwarza niebezpieczenstwo zakleszczenia sie wspólpracujacych elementów.Ponadto do wytwarzania na czopie panewek lub warstw z poliamidu konieczne sa wtryskarki lub sprzet do natrysku. Znane jest równiez naklada¬ nie na elementy trace cienkich wartw, o grubosci 0,005—0,013 mm przez napylanie lub zanurzanie elementu w cieklej zywicy epoksydowej z dodat¬ kiem wypelniaczy. W tym przypadku jednak, czop moze pracowac jedynie w warunkach smarowa¬ nia plynnego.Powyzszych wad i niedogodnosci uzytkowych nie wykazuja lozyska wykonane sposobem wedlug wy¬ nalazku, wedlug którego warstwy przeciwcierne nakladane na czopy moga pracowac w osrodku olejowym, wodnym i na sucho, wykazujac bar¬ dzo maly wspólczynnik tarcia i bardzo male zu¬ zycie nie tylko wlasne ale i wspólpracujacego elementu stalowego. Zuzycie adhezyjne nie za¬ chodzi. Nakladanie warstw przeciwciernych na czopy produkowanych elementów sposobem wed¬ lug wynalazku nie wymaga korzystania z uslug 547033 zakladów produkujacych pólfabrykaty z tworzyw sztucznych i nie wymaga stosowania kosztownego sprzetu.Produktem wyjsciowym jest zywica epoksydo¬ wa i wypelniacze oraz tkanina bawelniana. Pasek tkaniny bawelnianej, technicznej, latwo nasycal- nej o szerokosci nieco wiekszej od dlugosci czo¬ pa i dlugosci zaleznej od srednicy czopa oraz za¬ lozonej grubosci warstwy nasyca sie uprzednio przygotowana zywica epoksydowa chemoutwar- dzalna z dodatkiem oleju silikonowego i ewen¬ tualnie wypelniacza proszkowego.Dodatek wypelniacza waha sie w granicach od wartosci najnizszej do 20%. Powierzchnie cziopa odtluszcza sie i pokrywa warstwa tkaniny przesy¬ conej zywica epoksydowa bez zadnych dodatków a nastepnie tkanine nasycona zywica z wymie¬ nionymi wyzej dodatkami nawija sie na czop tak, aby uzyskac stopien sprasowania Sp = 1,0 —1,3: przy czym przez stopien sprasowania rozumie sie grubosc warstwy tkaniny x ilosc warstw tkaniny Sp= grubosc otrzymanej warstwy Zadany stopien sprasowania najkorzystniej otrzymuje sie przez odpowiedni naciag tkaniny w trakcie jej nawijania na czop. Nastepnie war ¦ stwe utwardza sie przez podgrzewanie do tempe¬ ratury 30—50°C i przetrzymanie w tej tempera¬ turze 0,2—2 godziny, po czym podgrzewa sie do temperatury 60—130°C i wygrzewa w tej tempe¬ raturze 0,2—2 godziny. Po utwardzeniu warstwre obrabia sie toczeniem w celu dopasowania do stalowej panewki z która ta warstwa ma wspól¬ pracowac.Szczególnie korzystna zaleta sposobu wedlug niniejszego wynalazku jest fakt, ze w trakcie wy¬ twarzania warstw niskotarciowych nie stosuje sie rozpuszczalnika.Przyklad I. W celu nalozenia warstwy o grubosci 1,5 mm na czop o srednicy 37 mm i dlu¬ gosci 24 mm, przygotowuje sie pasek tkaniny technicznej, na przyklad BT-132 o wymiarach 370 X 35 mm, wyciety wzdluz osnowy, 5 g. zy¬ wicy Epidian 5 z 10%-owym dodatkiem trójety- lenioczteroaminy jako utwardzacza oraz z dodat¬ kiem 10% oleju metylosilikonowego. Czysta i od- 1703 4 tluszczona powierzchnie czopa powleka sie cien¬ ka warstwe zywicy Epidian 5 bez wypelniaczy.Ta sama zywica nasyca sie jednostronnie, przez wcieranie, p.asek tkaniny BT-132 z jednego kon- 5 ca na dlugosci 110 mm.Pozostale czesci paska nasyca sie dwustronnie zywica Epidian 5 z dodatkiem trójetylenoczterc- aminy i oleju metylosilikonowego. Nastepnie pa¬ sek tkaniny BT-132 nawija sie na czop, przykla- 10 dajac powierzchnie paska nasycona sama zywica do powierzchni czopa, przy czym w trakcie nawi¬ jania, przez odpowiedni naciag, nalezy uzyskac sto¬ pien sprasowania nie mniejiszy niz 1,0. Nawinieta warstwe, wraz z czopem, podgrzewa sie do tem- 15 peratury 30—50°C, przetrzymuje w tej tempera¬ turze przez czas 0,2—2 godzin, podgrzewa sie po¬ nownie do temperatury 60—130°C i wygrzewa sie w tej temperaturze w czasie 0,2—2 godzin. Po ostygnieciu obrabia sie warstwe toczeniem. 20 Przyklad II. Warstwe o grubosci 1,5 mm naklada sie na czop a srednicy 37 mm i dlugosci 24 mm jak w przykladzie I, z tym ze do zywicy Epidian 5 dodaje sie 10% MoS2 i 5% oleju mety¬ losilikonowego. Sposób utwardzania i obróbki jak 25 w przykladzie I. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania niskotarciowych warstw z tworzyw sztucznych na czopach osi i walów 30 z zastosowaniem zywicy epoksydowej' z wy¬ pelniaczami niskotarciowymi znamienny tym, ze na czop nawija sie tkanine przesycona che- moutwardzalna zywica epoksydowa z dodat¬ kiem oleju silikonowego oraz ewentualnie prosz- 35 kowego wypelniacza niskotarciowego i spraso- wuje sie ja przez naciag do stopnia spraso¬ wania nie mniejszego od 1,0 a nastepnie utwar¬ dza tak otrzymana warstwe w temperaturze 30—50°C w czasie 0,2—2 godzin po czym pod- 40 grzewa sie ja do temperatury 60—130°C i prze¬ trzymuje w tej temperaturze w czasie 0,2—2 godzin.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze odcinek tkaniny przylegajacy bezposrednio do 45 czopa nasyca sie zywica epoksydowa bez do¬ datku wypelniaczy niskotarciowych. WDA-l. Zam. 1505/67. Nakl. 410 egz. PL