Pierwszenstwo: Opublikowano: 09.XI.1965 (P 111 531) 24.11.1968 54564 KI. 21 a*, 37/32 MKP «H 03 k - Twórca wynalazku: prof. dr Leon Lukaszewicz Wlasciciel patentu: Instytut Maszyn Matematycznych, Warszawa (Polska) Osiowy uchwyt obrotowy bebna pamieci magnetycznej, przezna¬ czony zwlaszcza dla maszyn cyfrowych z pamiecia bebnowa Przedmiotem wynalazku jest osiowy uchwyt obrotowy bebna pamieci magnetycznej, przeznaczen ny zwlaszcza dla maszyn cyfrowych z pamiecia bebnpwa, zapewniajacy mozliwosc tworzenia pa¬ mieci masowej w postaci dowolnej ilosci bebnów pamieci magnetycznej dajacych sie latwo wymie¬ niac na stanowisku pracy.W elektronicznych maszynach cyfrowych stosuje sie powszechnie szereg róznych konstrukcji pamieci magnetycznej, jak bebnowe, tasmowe lub dysko¬ we, a wybór odpowiedniego rodzaju pamieci uwa¬ runkowany jest miedzy innymi, wymaganiami do¬ tyczacymi pojemnosci pamieci maszyny.Terminem, pojemnosc pamieci okresla sie ilosc zapisanych informacji na powierzchni nosnika mag¬ netycznego, przy czym przyjelo sie powszechnie, ze jalko pamiec masowa uznac mozna taka pamiec, która zdolna jest przyjac wiecej niz 10 min bitów.Dla uzyskania pamieci masowych, o pojemnos¬ ciach przekraczajacych 10 min bitów, obojetne jest, czy pamiec taka stanowi jeden element kon¬ strukcyjny, czy tez sklada sie z szeregu elementów wymiennych umozliwiajacych zapisanie tak duzej ilosci informacji. Klasycznym przykladem elemen¬ tów pamieciowych, umozliwiajacych tworzenie pa¬ mieci masowej sa dyski, których ksztalt pozwala na wykorzystanie dla zapisu duzej powierzchni przypadajacej ma jednostke masy, przy czym na podkreslenie zasluguje tutaj fakt, ze sa to kon¬ strukcje bardzo trudne w wykonaniu oraz klopot- 2 liwe w eksploatacji. Dlatego tez korzystnie jest sto¬ sowac pamieci bebnowe, mimo mniejszych mozli¬ wosci pojemnosciowych bebnów, a. to z tych wzgle¬ dów, ze bebny sa znacznie latwiejsze do wykonania 5 oraz umozliwiaja latwiejsza ich wymiane na sta¬ nowisku pracy.Tworzenie zatem pamieci masowej, umozliwia¬ jacej magazynowanie duzych ilosci informacji, przy wykorzystaniu dowolnej ilosci bebnów, wymaga 10 dodatkowo rozwiazania latwego oraz szybkiego i do¬ kladnego chwytu bebnów na stanowisku roboczym.Okazalo sie przy tym, ze istnieje mozliwosc wyko¬ rzystania powszechnie znanych i stosowanych uch¬ wytów osiowych, uzywanych w obrabiarkach, po 15 odpowiedniej modyfikacji i przystosowaniu do wy¬ magan technjiki maszyn cyfrowych.Wada uchwytów przystosowanych do techniki obrabiarkowej jest to, ze zadna z czesci uchwytu osiowego nie ma stalego punktu odniesienia wzgle- 20 dem korpusu, a tym samym nie mozna okreslic niezmiennego polozenia sciezki na bebnie wzgle¬ dem korpusu, do którego mocowane sa glowice magnetyczne. W technice obrabiarkowej jest to oczywiscie nieistotne, bowiem bazy wymiarowe 25 podczas obróbki okreslane sa innymi elementami, natomiast przeniesienie takiego rodzaju uchwytu do maszyny cyfrowej uniemozliwia praktycznie identyczne polozenie kilku bebnów wzgledem kor¬ pusu z glowicami, poniewaz wszystkie czesci uch- 30 wytu mocowane sa rozlaczalnie wzgledem korpusu. 545643 54564 4 Odleglosci sciezek zapisu na bebnie, wedlug sto¬ sowanych obecnie norm wyniosza znacznie ponizej 0,3 mm, a tolerancja odleglosci jest przynajmniej o rzad mniejsza, z czego wynika, ze konstrukcja uchwytu musi zapewniac niezmienne polozenie do¬ wolnego bebna wzgledem korpusu uchwytu w celu zapewnienia prawidlowej wspólpracy glowic z pa¬ miecia bebnowa.Ze znanych i stosowanych powszechnie konstruk¬ cji mocowania wirujacych urzadzen pamieciowych mozna przykladowo wymienic konstrukcje opisane w patentach NRF Nr 1.221.281 i 1.232.205. W pa¬ tentach tych zachowana jest zasada sztywnego wiazania tairczy lozyskowej bebna lub dysku z kor¬ pusem mocujacym glowice, chociaz rozwiazania konstrukcyjne tych pamieci sa /odmienne. Z roz¬ wiazan zawartych w obu patentach wynika jed¬ nak w sposób oczywisty, jak istotne jest zapewnie¬ nie niezmiennego polozenia powierzchni nosnika magnetycznego wzgledem glowic magnetycznych.Znane sa równiez konstrukcje bebnowych pa¬ mieci magnetycznych z bebnami stozkowymi, gdzie beben podczas normalnej pracy przesuwany jest w kierunku osiowym przy pomocy sil regulatora osrodkowego, sa to jednak pamieci indywidualne, nie dajace mozliwosci wymiany bebnów w sposób latwy i szybki. Ponadto bebny takie pracuja z nie- przesuwnymi glowicami, co wymaga stosowania oddzielnych zes]3blów glowic dla kazdej sciezki.Nieznane sa natomiast konstrukcje bebnowych pamieci magnetycznych, w których bebny mocowa¬ ne bylyby osiowo na dwóch obrotowych walkach w sposób umozliwiajacy szybka ich wymiane.Celem wynalazku jest zatem zapewnienie two¬ rzenia pamieci masowej na drodze stosowania do¬ wolnej ilosci wymienionych bebnów magnetycznych, przy pomocy konstrukcji uchwytów umozliwiaja¬ cych szybka wymiane kazdego bebna wzgledem glowic mocowanych na korpusie uchwytu.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalazku dzieki temu, ze osiowy uchwyt obrotowy bebna pamieci magnetycznej, przeznaczony zwlaszcza dla maszyn cyfrowych z pamiecia bebnowa, zapewnia¬ jacy mozliwosc tworzenia pamieci masowej w pos¬ taci dowolnej ilosci bebnów pamieci magne¬ tycznej dajacych sie latwo wymieniac na sta¬ nowisku pracy, na którym pracujacy w po¬ zycji pozipmej beben mocowany jest w osiowo dzia¬ lajacym mechanizmie zaciskowym i napedowym, skladajacym sie z dwóch walków, z których jeden nieprzesuwny osiowo, jest zakonczony powierzch¬ nia cylindryczna i plaska powierzchnia przylgowa ustalajaca polozenie bebna, a drugi przesuwny osiowo, zakonczony jest stozkiem i sluzy jako wa¬ lek zaciskajacy beben, w którego czopach wykona¬ ne sa odpowiednio do walków otwory oraz plaska powierzchnia oporowa, charakteryzuje sie tym, ze oba walki, ustalajacy i zaciskajacy umieszczone sa w nierozdzielnym korpusie, do którego przymocowa¬ ne sa dwie podpory pryzmowe na których Qpiera sie beben czopami mimosrodowo wzgledem osi me¬ chanizmu zaciskowego.Rozwiazanie mocowania bebna, przy pomocy dwóch centrujacych osiowo walków zapewnia szy¬ bka i latwa wymiane bebnów, osiowe ustawienie wzgledem osi obrotu oraz równolegle i powtarzal¬ ne dla dowolnej ilosci bebnów polozenie powierz¬ chni nosnika magnetycznego wzgledem glowic. Sa to zalety niezmiernie istotne, przy stosowaniu tego rodzaju pamieci masowej, bowiem umozliwiaja wy¬ korzystanie dowolnej ilosci bebnów oraz wspólprace jednego zespolu glowic z kilkoma sciezkami na beb¬ nie. Zastosowanie podpór pryzmatycznych zapew¬ nia dodatkowo zupelne zabezpieczenie glowic przed uderzeniem o powierzchnie bebna podczas zakladania, co byloby szkodliwe zarówno dla glo¬ wic jak i dla powierzchni nosnika magnetycznego.GlowiJce umieszczone na specjalnym wsporniku, przesuwnym skokowo wzgledem korpusu uchwytu i sterowane cyfrowo, zapewniaja odczyt i zapis jednym zespolem glowic z kilku sciezek, przy czym polozenie poczatkowe wspornika wzgledem uchwy¬ tu bebna jest ustalane podczas montazu urzadze¬ nia i zapewnia zawsze stale polozenie sciezek wzgledem glowic. Stanowi to szczególnie istotna ceche wynalaizku, bowiem tego rodzaju uniwersal¬ nosc pozwala na zwiekszenie mozliwosci operacyj¬ nych maszyny cyfrowej z niewielkim przestrzen¬ nie stanowiskiem pamieci bebnowej.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony na przy¬ kladzie wykonania, przedstawionym na rysunku.Jest to zespól pamieci bebnowej, skladajacy sie z bebna pamieci magnetycznej 1, umocowanego osiowo na dwóch obrotowo ulozyskowanych wal¬ kach 2 i 3, z których walek 3 zakonczony jest stozkiem 4, natomiast walek 2 zakonczony jest po¬ wierzchnia cylindryczna 6, u podstawy której wy¬ konana jest plaiska powierzchnia przylgowa 7, wspólpracujace z odpowiednimi powierzchniami w czopach 10 i 11. Walek 3 oraz walek 2 wchodza ,w gniazda 8 i 9, znajdujace sie w czopach 10 i 11 mocujac w ten sposób beben. Walek 2 sprzezony jest z jednej strony z napedem bebna 1 i umiesz¬ czony jest w lozyskach w sposób uniemozliwiajacy jego przesuniecie wzdluz osi obrotu bebna 1. Walek 3 równiez lozyskowany, dzieki zastosowaniu spre¬ zyny 12 wywiera osiowy nacisk na beben 1 w kie¬ runku walka 2, usztywniajac caly system obrotowy i mocujacy. Ponadto walek 2 moze byc zaopatrzony w mechanizm zabierajacy, w celu wyeliminowania ewentualniego poslizgu bebna 1 wzgledem walka 2.Zewnetrzne powierzchnie czopów 8 i 9 sluza do ustawiania bebna 1 na pryzmach 13 i 14 podczas zakladania na stanowisku pracy. Walek 3 zaopa¬ trzony jest dodatkowo w sprezyne 12, która wywie¬ ra osiowy nacisk na beben 1 w kierunku walka 2 usztywniajac beben, 1 w systemie uchwytu obroto¬ wego. Wzdluz tworzacej bebna 1 znajduje sie prze¬ suwny wspprnik 15, który moze byc sprzezony z cyfrowo sterowanym mechanizmem przesuwu glo¬ wic 17, umozliwiajacym wybieranie odpowiednich sciezek na bebnie 1 przez poszczególne zespoly glowic. Calosc mechanizmów uchwytu wraz ze wspornikiem 15 umieszczone sa na n,ierozdzielnym korpusie 16 stanowiacym podstawowa czesc urza¬ dzenia. Niezaleznie od wymienionych warunków, wskazane jest wykonanie stozka 4 o kacie odpowia¬ dajacym granicznemu katowi samohamownosci, co pomaga podczas sciagania bebna 1 z walka 2.Beben 1 po otwarciu kasety ochronnej ustawia¬ lo 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6054594 ny jest czopami 10 i 11 na pryzmatycznych podpo¬ rach 13 i 14. Podpory 13 i 14 sa tak usytuowane, ze zabezpieczaja utrzymanie okreslonej odleglosci powierzchni bebna 1 od glowic 17. Równoczesnie zapewniaja one utrzymanie niezbednej mimosro- dowosci osi bebna 1 wzgledem osi waklów 2 i 3, dzieki której mozliwe jest podniesienie czopów 10 i 11 nieco ponad plaszczyzne styku z podporami pryzmowymi 13 i 14. W momencie bowiem wpro¬ wadzania walków 2 i 3 w otwory 8 i 9, beben 1 zostaje podniesiony, jego os ustawia sie w osi sy¬ stemu mocujacego, a odleglosc powierzchni nosni¬ ka magnetycznego zostaje ustawiona do wartosci okreslonej warunkami prawidlowej wspólpracy z glowicami 17. Podczas mocowania nastepuje dosu- niecie powierzchni przylgowych 7 ustalajac polo¬ zenie bebna 1 wzgledem korpusu 16. 10 15 PL