PL54561B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 54561 4\?m KI. 39 MKP C 08 f Opublikowano: 5. II. i968 $i»TELNIA Urzedu Patentowej Nstlit I* ¦•• Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Krystyna Plochocka, dr inz. Stanislaw Penczek Wlasciciel patentu: Instytut Tworzyw Sztucznych, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania estrowych telomerów styrenu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia estrowych telomerów styrenu o ciezarze cza¬ steczkowym nie przekraczajacym 5000.Dotychczasowe metody wytwarzania tych pro¬ duktów polegaja na tym, ze styren miesza sie z za¬ wiesina albo roztworem paraformaldehydu wjedno- karboksylowym kwasie organicznym zawieraja¬ cym silny kwas mineralny lub katalizator z gru¬ py kwasów Lewisa. W takich warunkach pow¬ staja dwuacyloalkileny, odgrywajace role teloge- nów. W innym wariancie tej metody wytwarza sie najpierw odpowiednie dwuacyloalkileny, z którymi prowadzi sie nastepnie telomeryzacje styrenu.Zarówno proces, w którym dwuacyloalkileny powstaja „in situ" jak i proces .wymagajacy ich wstepnego przygotowania nastreczaja szereg trud¬ nosci. W pierwszym wariancie trudno jest uzy¬ skac roztwór paraformu w kwasie octowym, przy czym rozpuszczenie oznacza czesciowe utworzenie dwuestrów glikolu metylenowego. Zastosowanie natomiast szybciej depolimeryzujacego paraformu o mniejszym ciezarze czasteczkowym prowadzi do powstania niekorzystnych dla procesu telomery- zacji monoestrów glikolu metylenowego. W dru¬ giej grupie metod podstawowa niedogodnosc sta¬ nowi synteza dwuacyloalkilenów. Zwiazki te otrzymuje sie przy udziale bezwodników kwaso¬ wych, proces ten jest wiec znacznie drozszy od procesu z uzyciem kwasów karboksylowych. 20 25 Wada obydwu metod jest równiez powstawa¬ nie w nich obok pozadanych dwuestrów o budo¬ wie: RCOO-[-CH-CH2-]n-CH2OOCR I C6H5 równiez monoestrów o budowie: RCOO-[-CH-CH2-]n-H I 30 C6H5 Produkt zawierajacy zbyt duze stezenie monoe¬ strów do wielu celów nie moze byc w ogóle za¬ stosowany. Mieszaniny te sa jednoczesnie bardzo trudne do rozdzielenia.W wyniku badan i prób stwierdzono, ze wymie¬ nione telomery, zawierajace glównie dwuestry, moga byc wytwarzane w sposób pozbawiony omówionych .wad, jesli do procesu uzyc jako zró¬ dlo aldehydu odpowiedni cykliczny acetal. Jako cykliczny acetal stosuje sie korzystnie m-dioksan lub dioksolan, lub podstawiony m-dioksan, lub podstawiony dioksolan otrzymany w reakcji gli¬ kolu lub zwiazku nienasyconego styrenu z odpo¬ wiednim aldehydem: formaldehydem, lub alde¬ hydem octowym, lub chloralem.Wedlug wynalazku 100 czesci wagowych styre- 5456154561 nu miesza sie z odpowiednim cyklicznym aceta¬ lem uzytym w ilosci 5—100 czesci wagowych i na¬ stepnie mieszanine wprowadza sie do roztworu katalizatora-kwasu mineralnego: H2SO4, HC1, HCIO4, H3PO4 i inne, lub kwasu Lewisa: A1CL,, AlBr3, kompleksów BF3, SnCl4 i inne w kwasie jednokarboksylowym tak, aby roztwór w przeli¬ czeniu na monomery mial stezenie 10—90%. Jako katalizatora równiez uzywa sie wymieniaczy jo¬ nowych kationitów oraz kwasnych ziem aktyw¬ nych. Proces prowadzi sie, w zaleznosci od ak¬ tywnosci uzytego katalizatora i stosunku molo¬ wego zastosowanych monomerów styrenu i zwiaz¬ ku cyklicznego, w temperaturze —30 do +50°C i konczy wówczas, kiedy wedlug danych analizy caly monomer cykliczny zostaje wyczerpany.Proces prowadzi sie * w srodowisku jednorod¬ nym, a dodatkowa zaleta jest latwa mozliwosc regulacji stezen skladników w szerokich grani¬ cach. Nalezy jeszcze podkreslic, ze prowadzac pro¬ ces sposobem wedlug wynalazku uzyskuje sie znaczne zwiekszenie wydajnosci telomerów z jed¬ nostki objetosci aparatu.P r z y k l a d. Mieszanine 181,0 czesci wagowych 4-fenylodioksanu-'l,3- i 104,0 czesci wagowych styrenu wkrapla sie w ciagu 30 minut do mie¬ szaniny 480,0 czesci wagowych kwasu octowego lodowatego, zawierajacego 48,0 czesci wagowych kwasu siarkowego 96%-owego. Temperature w czasie wkraplania utrzymuje sie ponizej 15°C. Po uplywie 48 godzin w temperaturze pokojowej ma¬ se reakcyjna wylewa sie do 2000 czesci wagowych wody, faze organiczna oddziela sie, rozpuszcza sie ja w 500 czesciach wagowych benzenu i prze¬ mywa woda az do uzyskania obojetnego odczynu.Roztwór poddaje sie destylacji. Po oddestylowa¬ niu benzenu i wody otrzymuje sie nastepujace frakcje: Otrzymane frakcje telomerów sa bezbarwnymi Nr frak¬ cji I II III Tempera¬ tura wrzenia do 120° /2 mm Hg 120—150 7l,8mmHg pozosta¬ losc Ilosc gra¬ mów 60,0 190,0 74 ; Liczba zmydle- nia 186 383 250 Sredni ciezar czastecz¬ kowy* 174 214 317 | *) metoda krioskopowa 1 cieczami (III lekko zóltawa) o specyficznym za¬ pachu. Frakcja III jest praktycznie bezwonna.Produkty wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku moga znalezc zastosowanie jako surowce po¬ mocnicze w przemysle tworzyw sztucznych. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania estrowych telomerów sty¬ renu z alifatycznym kwasem jednokarboksy¬ lowym i ze zwiazkiem stanowiacym zródlo al¬ dehydu, w obecnosci katalizatorów kwasnych, zwlaszcza H2S04, H3P04, kationitów, A1C13, ZnCl2, znamienny tym, ze stosuje sie cyklicz¬ ny acetal jako zwiazek bedacy zródlem alde¬ hydu, przy czym proces telomeryzacji prowa¬ dzi sie w temperaturze —30°C do +50°C.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako cykliczny acetal stosuje sie m-dioksan lub dioksolan.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako cykliczny acetal stosuje sie podstawiony m-dioksan lub podstawiony dioksolan otrzy¬ many w reakcji glikolu lub styrenu z para- formaldehydem lub aldehydem octowym, lub chloralem. 10 15 20 25 30 35 RSW „Prasa", Wr. Zam. 3478/67. Naklad 280 egz. PL