Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.XII.1967 KI. 54549 22*', lf°° MKP C 09 h hZYTELNIA! Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Gwidon Szymankiewicz, lek. wet.Antoni Kuzmicki, inz. Henryk Zagrodzki, Hen¬ ryk Wójcik Wlasciciel patentu: Fabryka Zelatyny, Pulawy (Polska) Sposób uszlachetniania zelatyny mielonej oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu uszlachetniania mielonej zelatyny pod wzgledem bakteriologicz¬ nym i fizykochemicznym oraz urzadzenia do sto¬ sowania tego sposobu, umozliwiajacego otrzymy¬ wanie zelatyny spozywczej.Znane sposoby uszlachetniania zelatyn ograni¬ czaja sie przede wszystkim do zmniejszania ilosci bakterii i stwarzania mozliwie trudnych warun¬ ków dla ich rozwoju. Wyszczególnia sie trzy za¬ sadnicze sposoby: dodawanie srodków chemicz¬ nych, bakteriostatycznych do roztworów zelatyno¬ wych; podgrzewanie roztworów zelatynowych do wyzszej temperatury; dzialanie srodkami fizyczny¬ mi na sucha zelatyne.Sposób pierwszy nie zdal w praktyce egzaminu, poniewaz stosowane srodki, jak np. w patencie nr 39692 (6%-wy H2SOs) okazaly sie zdecydowanie za slabe do likwidacji bakterii.Sposób drugi stosowany jest najpowszechniej, ma jednak trzy zasadnicze wady: ogrzewanie roztworu zelatynowego w wyzszych temperatu¬ rach nawet przez krótki okres czasu powoduje pogorszenie wlasciwosci fizykochemicznych, wis¬ kozy i twardosci, wymaga duzych (z uwagi na zwiekszona mase) i kosztownych urzadzen, nie gwarantuje, ze pozbawiony chwilowo bakterii roz¬ twór zelatynowy ne zakazi sie wtórnie w dal¬ szych procesach zatezania, schladzania, suszenia.Sposób trzeci, polegajacy na dzialaniu srodkami fizycznymi na sucha zelatyne, nie mial do tej pory 10 15 20 25 30 szerszego zastosowania. Próby zastosowania pro¬ mieni ultrafioletowych wykazaly, ze przy naswie¬ tlaniu nie nastepuje likwidacja bakterii znajduja¬ cych sie w zelatynie, a jedynie zabezpieczenie przed wtórnym zakazeniem, co w przypadku su¬ chej zelatyny na miejsce niezmiernie rzadko.Znane sposoby stosowania goracego powietrza do sterylizacji nie rozpowszechnily sie wskutek wy¬ stepowania ubocznych niekorzystnych cech, jak zbrylanie sie zelatyny, przypalanie i tracenie zdol¬ nosci do rozpuszczania w wodzie.Sposób wedlug wynalazku eliminuje ujemne ce¬ chy towarzyszace produktowi sterylizowanemu wedlug znanych dotychczas sposobów. Równoczes¬ nie gwarantuje on likwidacje bakterii w stopniu umozliwiajacym przeznaczenie zelatyny do spo¬ zycia. Niezaleznie od tego na skutek zastosowania scisle okreslonych zakresów temperatur oraz cza¬ sów dzialania tych temperatur nastepuje powiek¬ szenie dlugosci lancuchów peptydowych i ciezaru czasteczkowego, co powoduje podwyzszenie naj¬ wazniejszych cech fizykochemicznych zelatyny jak wiskoza i twardosc.Sposób uszlachetniania zelatyny wedlug wyna¬ lazku polega na trójstopniowym, równomiernym ogrzewaniu zelatyny mielonej: poczatkowo w tem¬ peraturze 70°—80°C w czasie 60—90 minut, dalej w temperaturze 80°—100°C w czasie 90—120 minut, a nastepnie w temperaturze 100°—120°C w czasie 60—90 minut, po czym zelatyne nawilza sie para 545493 wodna w temperaturze 90—120° dla uzyskania odpowiedniej wilgotnosci.Istota wynalazku polega na zastosowaniu trzech kolejnych zakresów temperatur oraz okreslonych czasów dzialania tych temperatur, przy czym pa¬ rametrów tych nie mozna dowolnie przesuwac, gdyz nie osiagnie sie koncowego pozytywnego rezultatu. W pierwszym stopniu nastepuje podsu¬ szanie zelatyny, niezbedne do realizacji stopnia drugiego, w którym zachodza korzystne zmiany w lancuchach peptydowych i utrwalaja sie polep¬ szone wlasnosci fizykochemiczne. W stopniu trze¬ cim nastepuje wlasciwa sterylizacja, polegajaca na likwidacji bakterii wegetatywnych, cieplood- pornych, a przede wszystkim B.Ooli i proteoli¬ tycznych.Wyszczególnione stopnie procesu musza scisle nastepowac po sobie przy zachowaniu podanych granic temperatur. Powyzszy przebieg procesu gwarantuje specjalnie do tego celu skonstruowane urzadzenie. Dokladny przebieg procesu zapewnia urzadzenie wedlug wynalazku. Istota konstrukcji urzadzenia polega na tym, ze produkt wprowa¬ dzony jest z góry do zbiornika cylindrycznego, po¬ siadajacego wewnatrz ruchome pólki. Zelatyna jest w ciaglym ruchu dzieki grabkom i zgarnia¬ czom. Przesypywanie z pólki na pólke jest scisle zsynchronizowane z czasem, jaki jest potrzebny dla uzyskania odpowiedniej temperatury, niezbednej dla *wysuszenia zelatyny, uzyskania lepszych cech fizyko-chemicznych i likwidacji bakterii. Jedno¬ czesnie przy pomocy specjalnych dysz parowych przywraca sie zelatynie wlasciwa wilgotnosc.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione jest w przykladzie wykonania na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia zelator w czesciowym prze¬ kroju pionowym, fig. 2 w przekroju poziomym A—A jak fig. 1, fig. 3 schemat trzech stopni na¬ grzewania w zelatorze, fig. 4 komore nawilzania w przekroju pionowym i fig. 5 komore nawilza¬ nia w przekroju poziomym.Zelator wedlug wynalazku sklada sie: z silnika napedowego 1 z reduktorem 2, napedowej pary kól zebatych 3, glównego pionowego walu 4, gór¬ nego i dolnych lozysk 5, wsypu — dozownika 6, segmentowych pólek 7 ze szczelinami 8, nad któ¬ rymi znajduja sie grabki 9 i zgarniacze 10, grzej¬ ników 11, zsypu z nawilzaczem 12 obudowy 13, sciany wewnetrznej 14 z izolacja cieplna 15, ka¬ nalów doplywu i odplywu pary wodnej 16 oraz wtryskowych regulowanych dysz pary wodnej 17.Dzialanie zelatora jest nastepujace: przez wsyp- -dozownik 6 dostarczana jest równomiernie zela- 4 tyna mielona na obracajace sie wolno segmenty* -pólki 7. W segmentach znajduja sie szczeliny 8, przez które zelatyna jest stopniowo zgarniana przy pomocy zgarniaczy 10 na nastepne dolne segmen- s towe pólki 7, równiez obracajaca sie wokól walu 4 napedzanego od silnika 1. W celu równomiernego rozprowadzania i mieszania zelatyny, nad kazda segmentowa pólka 7 znajduja sie grabki 9 do po¬ ruszania warstwy zelatyny. Zelatyna stopniowo 10 spada przez szczeliny 8 na coraz nizsze segmen¬ towe pólki 7.Z ostatniej dolnej pólki, zelatyna jest zgarnia¬ na przez zsyp do nawilzacza 12 i dalej do dowol¬ nego odbieralnika. Na górnych pólkach 7 utrzy- 15 muje sie temperature okolo 70—80°C, na srodko¬ wych pólkach 80—100°C i na dolnych 100—12p°C.Pólki ogrzewa sie przy pomocy grzejników 11 ste¬ rowanych automatycznie. Nawilzanie zelatyny od¬ bywa sie w zwilzaczu 12 za pomoca regulowanych M dysz 17. Cale urzadzenie zelatora, budowane jest przewaznie w ksztalcie pionowo ustawionego cy¬ lindra z Wewnetrzna izolacja cieplna 15, miedzy sciana wewnetrzna i obudowa 13.Zelatyna uszlachetniona sposobem i w urzadze- 25 niu wedlug wynalazku wykazuje korzystniejsze wlasciwosci fizyko-chemiczne. Posiada podwyzszo¬ na wiskoze i zwiekszona twardosc galarety, jak równiez zawiera znacznie mniejsza ilosc bakterii. PL