Pierwszenstwo: Opublikowano: 20. XII. 1967 54273 KI. 5 c, 11/22 MKP E 21 d UKD ,*/** Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Piotr Sosnowski, doc. mgr inz. Michal Bednarski Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Przemyslu Weglowego (Biuro Pro¬ jektów), Katowice (Polska) Obudowa ostrolukowa podatno-sztywna do podziemnych wyrobisk chodnikowych kopaln Przedmiotem wynalazku jest obudowa stalowa ostrolukowa podatno-sztywna do podziemnych wyrobisk chodnikowych kopaln. Odrzwia tej obu¬ dowy skladaja sie z dwóch stojaków osadzonych przegubowo w spagu i stropnicy o ksztalcie ostro- lukowym ze zlaczaniu przesuwnymi w zaleznosci od cisnienia górotworu.Dotychczas znane sa obudowy stalowo-lukowe podatne i sztywne stosowane w górnictwie.Znane obudowy lukowe podatne wykonane z sta¬ li korytkowej skladajace sie z stropnicy i dwóch stojaków zabudowanych sztywno w spagu, maja dwa zlacza podatne z czterema srubami kablako- wymi stalymi bez mozliwosci przesuwania sie w zaleznosci od cisnienia górotworu. Nieprawidlo¬ we zsuwanie sie elementów obudowy na zlaczach, powoduje rozchylanie sie konców stropnicy i sto¬ jaków w zaleznosci od cisnienia górotworu.Powoduje to zrywanie zlaczy lub rozdarcie ko¬ rytek a nawet wykrzywienie i zwichrowanie ca¬ lej obudowy. Znane obudowy lukowe sztywne skladajace sie z dwóch lub trzech elementów lu¬ kowych wykonanych z szyn kolejowych lub 2-teo- wników i polaczonych ze soba na sztywno przy pomocy lubków skrecanych srubami, nie zawsze sie nadaja dla potrzeb dolowych. Wspólna wada dotychczasowych obudów jest szeroki luk stro¬ powy wywolujacy duze cisnienie w sklepieniach górotworu skracajacy zywotnosc obudowy i wy¬ robisk.Dalszymi wadami sa wymiary i ksztalty kon¬ strukcji niedostosowane do zwiekszonych obecnie gabarytów taboru dolowego. Stad powstaje ko¬ niecznosc stosowania wiekszych wymiarów obu- 5 dowy, które maja na ociosach duzo nieuzytecznej powierzchni. Duze szerokosci obudowy wyrobisk, ich male wysokosci na coraz wiekszej glebokosci kopaln wywoluja nadmierne cisnienia górotworu, które niszcza konstrukcje obudowy i wymagaja io kosztownych przebudów utrudniajacych rytmicz¬ nosc pracy produkcyjnej w kopalni na codzien.Wady wyzej wymienione usuwa urzadzenie wg wynalazku. W obudowie ostrolukowej podatno- -sztywnej wedlug wynalazku" odrzwia skladaja sie 15 z stropnicy ostrolukowej i dwóch stojaków lu¬ kowych.Luki wszystkich elementów zostaly wyznaczone jednym promieniem dla uzyskania poprawnego zsuwu na zlaczach. Wielkosc promienia jest tak 20 dobrana, ze zapewnia najkorzystniejsza szerokosc i wysokosc obudowy dostosowana do potrzeb ko¬ palni.Powiekszenie wysokosci obudowy kosztem zmniejszenia jej szerokosci zmniejsza cisnienie 25 górotworu na obudowe i obniza koszty utrzymania chodników. Wprowadzenie odpowiednich przegu¬ bów spagowych umozliwia stojakom przechylenie sie ku wyrobisku w zaleznosci od cisnienia góro¬ tworu, bez uszkodzenia posadowienia spagowego 30 i zmniejszenia podpornosci. Zastosowanie prze- 642733 54278 4 suwnych srub kablakowych w podatnych zlaczach elementów lukowych daje mocniejsze polaczenia i prawidlowy zsuw przy zaciskaniu obudowy.Przez dobór w obudowie odpowiedniej dlugosci stojaków i zlacz uzyskuje sie podatnosc obudowy, a nastepnie samoczynne usztywnienie sie jej po odprezeniu górotworu i zetknieciu sie obu sto¬ jaków u szczytu odrzwi. W ten sposób jedna kon¬ strukcja spelnia role obudowy podatnej a po¬ tem sztywnej.Istota nowosci obudowy jest uklad konstruk- vcyjny zlozony ze stropnicy o ksztalcie ostroluko- wyjm i dwóch stojaków majacych* na zlaczach po¬ datnych przesuwne sruby kablakowe, a dla po¬ sadowienia stojaków wygiete plytki podporowe do zabudowy w wglebieniach spagu lub elemen¬ tów podporowych. Obudowe wedlug wynalazku uwidoczniono w przykladowym wykonaniu na ry¬ sunku na którym Fig. 1 przedstawia widok ogól¬ ny obudowy, Fig. 2 zlacze podatne natomiast Fig. 3 przegubowe posadowienie spagowe.Obudowa podatna wedlug Fig. 1 sklada sie ze stropnicy 1 i dwóch stojaków 2. Stojaki 2 górna czescia polaczone sa ze stropnica 1 za pomoca zla¬ czy podatnych 3, a dolna czescia sa zabudowane wygietymi plytkami stalowymi w lukowych wgle¬ bieniach spagu lub elementów podporowych Fig. 3.Oprócz tego stropnice 1 i stojaki 2 w obudowie sa laczone miedzy soba rozporami stalowymi lub zelbetowymi 5 wzdluz wyrobiska chodnikowego i nakryte okladzinami 6, które przylegaja do ca¬ lizny górotworu 7. Zlacze 3 pokazane na Fig. 2 posiada dwie sruby kablakowe, górna a i dolna c.Sruba a stojakowa ma dwie plytki oporowe b sru¬ ba c stropnicowa ma 2 ramiona oporowe d. Prze¬ gub spagowy dla stojaków przedstawiony na Fig. 3 stanowi wygieta plytka stalowa e przyspawana do stojaka 2 i osadzona w wkleslym wglebieniu elementu podporowego f, lub bezposrednio w wgle¬ bieniu spagowym g.Obudowa ostrolukowa stosowana do wyrobisk chodnikowych z duzymi cisnieniami górotworu ulega zsuwaniu i obnizaniu sie w kierunku wy¬ robiska na odleglosc h równa do 50 cm. Stojaki 2 górna czescia zblizaja sie do siebie powodujac zmiany polozenia w posadowieniach 4, a stropnica 1 nasuwa sie na stojaki az do calkowitego zsunie- 5 cia stojaków i usztywnienia konstrukcji. W pro¬ cesie zsuwania sie elementów obudowy sruby ka¬ blakowe górne a przesuwaja sie w góre stropnicy wraz z stojakami 2 dzieki plytom oporowym b stojaków 2, a sruby kablakowe dolne c obnizaja 10 sie na stojakach wraz z stropnica 1 dzieki* ramio¬ nom oporowym d dospawanym na koncach strop¬ nicy 1.Zakonczenie procesu zsuwania sie luków odrzwi tworzy obudowe sztywna skladajaca sie z dwóch 15 stojaków 2 wzmocnionych nakryta stropnica 1 w chwili gdy odstepy ruchowe poziome i pionowe wyrobiska nie moga juz byc pomniejszane. 20 PL PL