Opublikowano: 31 .VIII.1967 53894 KI. 47 g, 21/06 Ul Wio: MKP FWk FMfctó l(0* UKD Twórca wynalazku: dr taz. Kazimierz Zygmunt Wlasciciel patentu: Politechnika Gdanska (Katedra Podstaw Konstruk-. cji Maszyn), Gdansk (Polska) Przetwornik impulsów do urzadzenia do sterowania zaworem z elastycznym elementem zamykajacym lub regulujacym przeplyw Wynalazek umozliwia zdalne sterowanie urzadze¬ niem do sterowania zaworami z elastycznymi ele¬ mentami zamykajacymi lub regulujacymi przeplyw przez otwory lub otwór 4 znajdujace sie np. w sciance 2 przeplywowego naczynia cisnieniowego jak na fig. 2, 4, zaworami, których elementem za¬ mykajacym jest elastyczna membrana 1 jak na fig. 2, 4, lub detka, dzialajacymi na zasadzie za¬ stosowania jakiegokolwiek urzadzenia dlawiacego przeplyw, np. 8 fig. 2, 4, oddzielajacego przestrzen 7 przed nim, z której brane jest cisnienie przewo¬ dem 6 do sterowania zaworem 1, od przestrzeni 9 za nim, z która komunikuje sie otwór 4 lub otwo¬ ry zamykane lub regulowane elastycznym elemen¬ tem zamykajacym 1. Urzadzenie dlawiace 8 stwa¬ rza róznice cisnien czynnika przeplywajacego, po¬ trzebna do zadzialania zaworem z elastycznym elementem zamykajacym 1.Dotychczas znane urzadzenie do sterowania za¬ worem z elastycznym elementem zamykajacym lub regulujacym przeplyw nie posiadalo konkretnego mechanizmu sluzacego do uruchomienia zaworu 10 laczacego przestrzen 3, przylegla do wnetrza ela¬ stycznego elementu zamykajacego i wiercenie 5, raz z przewodem 6 bedacym pod nadcisnieniem, co powoduje docisk membrany 1 i zamkniecie otwo¬ ru 4, i drugi raz z atmosfera wierceniem 5, otwo¬ rami 12 i 11, co powoduje spadek cisnienia w przestrzeni 3 i otwarcie zaworu 1.Przetwornik impulsów do urzadzenia do stero- 10 15 20 30 wania zaworem z elastycznym elementem zamy¬ kajacym lub regulujacym przeplyw bedacy przed¬ miotem wynalazku, umozliwia przestawienie za¬ woru 10 laczacego na zmiane przestrzen 3 raz z przewodem 6 i przestrzenia 7 i drugi raz prze¬ strzen 3 otworami 11 z atmosfera lub przestrze¬ nia o mniejszym cisnieniu niz w przestrzeni 9, bez koniecznosci laczenia z przestrzenia zewne¬ trzna zaworu — jakimikolwiek cieglami, dzwig¬ niami, przewodami elektrycznymi itp. majacymi bezposrednio lub posrednio na celu jego prze¬ stawienie w dwa poprzednio opisane polozenia.Przetwornik impulsów bedacy przedmiotem wy¬ nalazku dziala na zasadzie wykorzystania impulsu, którym jest celowa zmiana cisnienia przeplywaja¬ cego czynnika przez naczynie przeplywowe. Kaz¬ dorazowe podniesienie cisnienia do wartosci robo¬ czej i nastepna obnizka cisnienia do wartosci za¬ leznej od szczególów konstrukcyjnych przetwornika impulsów i nastepna ponowna podwyzka cisnienia w naczyniu przeplywowym w przestrzeni 7 po¬ woduja przestawienie zaworu 10 raz w jedno lub drugi raz w drugie poprzednio opisane polozenia.Na fig. 1, 2, 3, 4 przedstawiono przyklad kon¬ strukcyjnego rozwiazania przetwornika impulsów bedacego przedmiotem wynalazku. Szczególowym zadaniem jego jest raz laczenie otworu 13 z prze¬ wodem 6, wówczas membrana 1 przymknie otwór 4, i drugi raz laczenie otworu 12 z otworem 11, wówczas membrana 1 otworzy otwór 4. 5389453894 W tym celu zastosowano cylindryczny suwak 10, który w prawym skrajnym polozeniu fig. 1, 2 przymyka otwór 13 odcinajac polaczenie z prze¬ wodem 6, a otwiera otwór 12 umozliwiajac pola¬ czenie wiercenia 5 za posrednictwem otworu 11 z atmosfera. W lewym skrajnym polozeniu fig. 3, 4 suwak 10 odslania otwór 13 umozliwiajac pola¬ czenie wiercenia 5 z przewodem 6, równoczesnie zamyka on otwór 12 uniemozliwiajac polaczenie wiercenia 5 z atmosfera. Przetwornik impulsów bedacy przedmiotem wynalazku umozliwiajac zdal¬ ne sterowanie urzadzeniem do sterowania zawo¬ rem z elastycznym elementem zamykajacym pod¬ nosi zalety eksploatacyjne tego ostatniego.Zasade dzialania przetwornika impulsów beda¬ cego przedmiotem wynalazku przedstawiono na fig. 1, 2, 3, 4, 5.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny przetwor¬ nika impulsów w skrajnym prawym polozeniem suwaka 10, fig. 2 przekrój poprzeczny przeplywo¬ wego naczynia cisnieniowego i przekrój poprzecz¬ ny urzadzenia do sterowania zaworem z elastycz¬ nym elementem zamykajacym 1, odpowiadajacy funkcjonalnie fig. 1.Fig. 3 przedstawia przekrój podluzny przetwor¬ nika impulsów w skrajnym lewym polozeniu su¬ waka 10. Fig. 4 jest analogia fig. 2 dla polozenia suwaka 10 jak na fig. 3.Fig. 5 przedstawia rozwiniecie krzywkowego su¬ waka 14 z zaznaczonymi wzglednymi polozeniami kulki 18.Do przestawienia suwaka 10 w dwa skrajne po¬ lozenia sluzy cylindryczne urzadzenie krzywkowe 14 umieszczone wspólosiowo z cylinderkiem 16 bedacym prowadnica suwaka 10. W urzadzeniu 14 prowadzona jest kulka 18 lub czopik majace swo¬ bode ruchu obrotowego w obwodowym rowku 15 zabezpieczajacym je równoczesnie przed ruchem poosiowym. Ksztalt krzywkowego rowka lub krzywki urzadzenia 14 jest tak celowo dobrany, ze kazdorazowy poosiowy przesuw suwaka 10 po¬ laczonego ciegnem 17 z cylindrycznym suwakiem urzadzenia 14, powoduje zatrzymanie kulki 18 i suwaka 14 w polozeniach skrajnych wynikaja¬ cych z ksztaltu rowka krzywkowego.Przykladowo taki ksztalt podano na fig. 5, przedstawiajacej rozwiniecie rowka krzywkowego 14, na której zaznaczono wzgledne skrajne poloze¬ nia kulki 18 literami A, B, C, D. Suwak krzywko¬ wy 14 przestawiony jest w prawo sila sprezyny P, zas w lewo sila F wynikajaca z róznicy cisnien dzialajacych na suwak 10. Jesli cisnienie w prze¬ wodzie 6 obnizy tak, ze przewazy sila P sprezy¬ ny 19, wówczas suwak krzywkowy 14 przesunie sie w prawo zajmie polozenie dane skrajnym po¬ lozeniem kulki 18 np. C, ponowne podniesienie cisnienia w przewodzie 6 spowoduje przewage sily F nad sila sprezyny P, zatym suwak 14 przesunie sie w lewo, kulka 18 zajmie polozenie B zatrzy¬ mujac suwak 10 w jego skrajnym prawym robo¬ czym polozeniu fig. 1» Nastepna obnizka cisnienia w przewodzie 6 spo¬ woduje ruch suwaka 14 w prawo i jego zatrzyma¬ nie sie w polozeniu kulki D, fig. 5, ponowne pod¬ niesienie cisnienia w przewodzie 6 spowoduje ruch suwaka 14 w lewo i zatrzymanie kulki w poloze¬ niu A, któremu odpowiada lewe robocze skrajne polozenie suwaka 10, fig. 3. Poniewaz krzywkowy rowek suwaka 14 tworzy krzywa zamknieta na je- 5 go obwodzie istnieje mozliwosc wielokrotnego przesterowywania suwaka 10.W niniejszym przykladzie konstrukcji przetwor¬ nika impulsów opisano przetwornik o elemencie sterujacym otwory 12 i 13, posiadajacym ksztalt 10 walcowego suwaka, co nie wyklucza mozliwosci za¬ stosowania innych ksztaltów tego elementu np. plaskiego suwaka, obrotowego kurka itp.Rowki krzywkowe w podanym przykladzie na¬ ciete sa na suwaku walcowym krzywkowym 14, 15 zas rowek prowadzacy kulke 18 na obwodzie cylin- derka 16. Oczywiste jest, ze moze byc odwrotnie, row"ki lub krzywki moga byc Wykonane bezpo¬ srednio na obwodzie cylinderka 16 lub na elemen¬ cie ustalonym wzgledem niego poosiowo, zas kulka 20 lub kulki, albo czopik lub czopiki moga byc pro¬ wadzone w rowku na suwaku 14, moga to byc równiez stale czopiki umieszczone na suwaku 14 lub ciegnie zwiazanym z suwakiem 10.Istnieje równiez mozliwosc wykonania suwaka 25 10 i suwaka 14 w postaci polaczonej w jedna kon¬ strukcyjna calosc.Rowki krzywkowe lub krzywki moga byc wy¬ konane na powierzchniach pobocznicy suwaka 14, moga równiez byc wykonane na jego powierzch- 30 niach czolowych. Moga one byc alternatywnie wy¬ konane na powierzchni cylindra 16. Cylinderek 16 moze miec stala srednice lub zmienna wzdluz osi. 35 40 45 50 55 PL