Opublikowano: 25. VII. 1967 53606 W k KI. 21 a4, 28 MKP Twórcawynalazku: inz. Tadeusz Gluski Wlasciciel patentu: Zaklady Radiowe im. Marcina Kasprzaka, Warszawa (Polska) Sposób strojenia stopni wzmacniacza posredniej czesto¬ tliwosci odbiorników radiowych i Przedmiotem wynalazku jest sposób strojenia stopni wzmacniacza posredniej czestotliwosci od¬ biorników radiowych przy uzyciu wobulatora, po¬ siadajacego co najmniej cztery znaczniki czestotli¬ wosci, oraz oscylografu, pozwalajacy na dokladne okreslenie selektywnosci i szerokosci pasma prze¬ noszonych czestotliwosci.Znany sposób strojenia obwodów posredniej cze¬ stotliwosci dla AM, przy uzyciu wobulatora i oscy¬ lografu, jest opisany w ksiazce „Telefunken-Infor- mator Radiowo-Warsztatowy t. II" (tlumaczenie z „Telefunken-Laborbuch II"), Wydawnictwa Ko¬ munikacji i Lacznosci, 1964 r., str. 163. Uklad do stosowania tego sposobu jest przedstawiony w po¬ staci schematu blokowego na fig. 1 rysunku, gdzie: 1 oznacza wobulator, 2 — badany wzmacniacz po¬ sredniej czestotliwosci, 3 — detektor odbiornika i 4 — oscylograf.Wobulator 1 wytwarza pasmo czestotliwosci na przyklad dla f = 465 kHz, pasmo kHz. Zwobulowane napiecie U doprowa¬ dza sie na wejscie wzmacniacza posredniej czesto¬ tliwosci 2, strojonego do rezonansu dla czestotli¬ wosci f . Krzywa rezonansu odczytuje sie na przy¬ laczonym za detektorem 3 oscylografie 4, do któ¬ rego doprowadza sie wobulujace napiecie odchyla¬ nia Uo. W pasmie wytwarzanych przez wobulator czestotliwosci sa znaczniki dla czestotliwosci usta¬ lonych jako graniczne dla pasma przepuszczanych czestotliwosci, np. 465 + 3,5 kHz, oraz selektywno- *„±^ 10 15 20 25 t0 sci toru posredniej czestotliwosci odbiornika, np. 465 + 9 kHz. Krzywa rezonansu odczytana na oscy¬ lografie 4 jest pokazana przykladowo na fig. 2.Sposób ten nie pozwala na dokladna ocene selek¬ tywnosci, poniewaz dla czestotliwosci f +9 kHz, wielkosci napiec po detekcji sa praktycznie równe zeru, na skutek zbyt malych napiec na detektorze, nie przekraczajacych progu dzialania detektora.Strojenie znanym sposobem bez wylaczania au¬ tomatycznej regulacji wzmocnienia (ARW), stoso¬ wane z reguly w produkcji masowej, wprowadza dodatkowe bledy przy ocenie przepuszczanego przez wzmacniacz posredniej czestotliwosci pasma, po¬ niewaz polozenie znaczników obwiedni krzywej rezonansowej w stosunku do jej wierzcholka, za¬ lezne jest miedzy innymi od wartosci amplitudy napiecia sterujacego wzmacniacz.Celem wynalazku jest uzyskanie przy strojeniu stopni wzmacniacza posredniej czestotliwosci od¬ biornika radiowego mozliwosci dokladnego okre¬ slenia selektywnosci i szerokosci pasma przeno¬ szonych czestotliwosci, zas zadaniem wynalazku jest opracowanie sposobu do osiagniecia tego celu.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie sposobu strojenia za pomoca wobulatora posiada¬ jacego co najmniej cztery znaczniki czestotliwosci oraz oscylografu, tym znamiennego, iz zwobulowa¬ ne napiecie posredniej czestotliwosci dostarczane z wobulatora doprowadza sie do badanego wzma¬ cniacza poprzez uklad tlumiacy te czestotliwosc 5360653606 w pasmie okreslajacym selektywnosc wzmacniacza, zas ksztalt uzyskanej krzywej odczytuje sie na oscylografie, dolaczonym do detektora sygnalu.Istota wynalazku polega na wlaczeniu pomiedzy wyjsciem posredniej czestotliwosci wobulatora, a wejsciem na wzmacniacz posredniej czestotliwo¬ sci strojonego odbiornika, ukladu selektywnego, dobranego dla uznanego za wzorcowy dla danego typu odbiornika, tlumiacego napiecie posredniej 'czestotliwosci f , na przyklad 465 kHz, w odpowie¬ dnio dobranym stosunku wzgledem napiec dla cze¬ stotliwosc? oznaczonych znacznikami, na przyklad 465^3,5 kHz i 465 + 9 kHz.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie ., wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 3 |rztdstawia wykres tlumienia ukladu selektywnego dla czestotliwosci rezonanso¬ wej f^jjb465 kHz, fig. 4 ]— schemat blokowy ukla¬ du dfe«wyko^^anja pomiarów wedlug sposobu bedacego przedmiotem wynalazku, zas fig. 5 i fig. 6 przedstawiaja obwiednie krzywej rezonansowej.Na schemacie blokowym ukladu dla wykonania pomiarów wedlug sposobu bedacego przedmiotem wynalazku, przedstawionym na fig. 4, przez 5 ozna¬ czono urzadzenie bedace przedmiotem wynalazku, zawierajace uklad tlumiacy 6, przelacznik 7 i kon¬ densator CQ.W ukladzie przedstawionym na fig. 4, wyjscie posredniej czestotliwosci wobulatora 1 laczy sie z wejsciem wzmacniacza posredniej czestotliwosci 2, albo poprzez kondensator Co i styki przelacznika 7 w pozycji I, albo poprzez uklad tlumiacy 6 i styki przelacznika 7 w pozycji II.Przy wlaczonym kondensatorze CQ uklad jest identyczny z poprzednio opisanym i umozliwia do¬ strojenie wzmacniacza posredniej czestotliwosci do rezonansu.Wlaczenie ukladu tlumiacego 6 jest równowazne ze sterowaniem wzmacniacza posredniej czestotli¬ wosci 2 napieciem, którego amplituda jest funkcja czestotliwosci i zmienia sie z szybkoscia napiecia wobulujacego, na przyklad 50 Hz. Dobierajac war¬ tosc tlumienia napiecia posredniej czestotliwosci wzgledem czestotliwosci fp + 3,5 kHz i f +9 kHz, okresla sie z duza dokladnoscia szerokosc pasma przepuszczania P i selektywnosc S toru posredniej czestotliwosci odbiornika. Poza tym strojenie toru posredniej czestotliwosci odbiornika radiowego spo¬ sobem wedlug wynalazku nie wymaga odlaczania automatycznej regulacji wzmocnienia (ARW), co przyspiesza i ulatwia strojenie.W zaleznosci od wielkosci tlumienia posredniej czestotliwosci przez uklad tlumiacy 6, na ekranie oscylografu 4, otrzymuje sie obwiednie krzywej rezonansowej o ksztalcie dwugarbnym, przedsta¬ wiona przykladowo na fig. 5 lub plaskim, przed¬ stawiona przykladowo na fig. 6.Na oscylografie 4 odczytuje sie wartosc rzed¬ nych: h dla czestotliwosci rezonansowej f , hi dla czestotliwosci f ±3,5 kHz i h2 dla czestotliwosci fp + 9 kHz. W tym przypadku wielkosci: hp hp r^ (dB) i j- (dB), okreslajace szerokosc przepuszczanego pasma i se¬ lektywnosc, beda odpowiadaly wartosciom pomie¬ rzonym statycznie, poniewaz przy pomiarze' selek¬ tywnosci doprowadza sie napiecie na wejscie wzma¬ cniacza czestotliwosci posredniej o czestotliwosci f ±9 kHz i o wartosci tyle razy wiekszej, aby 5 napiecie (lub moc) na cewce drgajacej glosnika osiagnelo te sama wartosc, jaka odbiornik posia¬ dal przy czestotliwosci rezonansowej.Charakterystyke tlumienia ukladu tlumiacego 6 dobiera sie do charakterystyki rezonansowej wzma- 10 cniacza posredniej czestotliwosci 2, przyjetego za wzorcowy dla danego typu odbiornika, przy zacho¬ waniu stosunku amplitud. hp hp ht h2 1 15 Dla zestrojenia odbiornika sposobem wedlug wy¬ nalazku, w polozeniu I przelacznika 7, z wobulato¬ ra 1 doprowadza sie napiecie o stalej amplitudzie i zmiennej w ustalonych granicach czestotliwosci, na przyklad fp±15 kHz, i dostraja obwody rezo- 20 nansowe posredniej czestotliwosci do maksimum napiecia (wychylenia) na oscylografie 4. Nastep¬ nie w polozeniu II przelacznika 7, napiecie z wo¬ bulatora 1 poprzez dobrany dla danego typu od¬ biornika uklad tlumiacy 6 doprowadza sie na wej- 25 scie wzmacniacza posredniej czestotliwosci 2 i do¬ straja obwody rezonansowe wzmacniacza tak, aby osiagnac na ekranie oscylografu 4 symetrycznie wzgledem czestotliwosci posredniej f polozone czestotliwosci f + 3,5 kHz, f — 3,5 kHz, oraz f + so +9 kHz i fp — 9 kHz. Stosunek rzednych czesto¬ tliwosci granicznych do rzednej czestotliwosci re¬ zonansowej f okreslaja warunki, jakie spelnia od¬ biornik w zakresie selektywnosci i pasma przeno¬ szenia toru posredniej czestotliwosci. 35 PL