53332 KI. 8 k, 3 Opublikowano: 26.VI.1967 MKP D 06 m UKD ¦Jr;;!;,...A? Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Tadeusz Jedryka inz. Teresa Zelazny, mgr inz. Andrzej Nawrocki, mgr Tadeusz Mordaka Wlasciciel patentu: Instytut Wlókiennictwa, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania dzianych wyrobów wodoodpornych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia dzianych wyrobów wodoodpornych przez po¬ wlekanie nosnika, jaki stanowi wyrób wlókien¬ niczy, specjalnymi pastami termoplastycznymi o ustalonym scisle skladzie procentowym poszcze¬ gólnych skladników pasty. Uzyskane tym sposo¬ bem wyroby znajduja zastosowanie nie tylko w przemysle odziezowym do wytwarzania odziezy przeciwdeszczowej i wyrobów galanteryjnych, lecz takze w innym przemysle do wytwarzania sprzetu sportowego, namiotów, oslon, peleryn i tym podobnych artykulów.Dotychczas znany jest sposób nanoszenia im¬ pregnacji wodoodpornej na róznego rodzaju tka¬ niny, na przyklad na tkaniny wodoodporne typu ortalion, przeznaczone na odziez przeciwdeszczo¬ wa i sportowa. Sposób ten polega na nanoszeniu na tkanine z wlókien poliamidowych pasty, za¬ wierajacej 100 czesci wagowych zywicy polie¬ strowej, 6 czesci wagowych modyfikowanego po¬ liestru, 5 czesci wagowych poliizocjanianu i 10— 12 czesci wagowych rozpuszczalnika organicznego.Wyroby uzyskane przez powlekanie tkanin taka pasta odznaczaja sie wprawdzie dobrymi walo¬ rami uzytkowymi i estetycznymi, ale sa one dro¬ gie glównie wskutek wysokich kosztów ich wy¬ twarzania.Majac na celu obnizenie kosztów wytwarzania wyrobów wodoodpornych przy co najmniej rów¬ norzednych wartosciach uzytkowych i mozliwie 10 15 25 2 wysokich walorach estetycznych, podjete zostaly prace nad mozliwoscia zastosowania w tego ro¬ dzaju produktach innego, tanszego nosnika zy¬ wic termoplastycznych. W wyniku wstepnych prób, do badan zostala wytypowana jako nosnik dzianina osnowowa z przedzy poliamidowej. Wy¬ bór dzianiny podyktowany byl wzgledami ekono¬ micznymi, wynikajacymi z mniejszego o ca 20% zuzycia przedzy na jednostke wyrobu i z wiek¬ szej wydajnosci maszyn dziewiarskich osnowo¬ wych w porównaniu z krosnami tkackimi. Wy¬ dajnosc maszyn dziewiarskich osnowowych jest bowiem w przyblizeniu siedmiokrotnie wyzsza od wydajnosci krosien tkackich, a koszt wytwarza¬ nia 1 m2 dzianiny jest prawie trzykrotnie nizszy niz koszt wytwarzania 1 m2 tkaniny. Mniejsze jest równiez w przypadku stosowania maszyn dziewiarskich zapotrzebowanie powierzchni pro¬ dukcyjnej, wynikajace z wyzszej wydajnosci tych maszyn.Podjete badania mialy na celu ustalenie, czy jest mozliwe zastosowanie na wyroby wodood¬ porne dzianiny osnowowej oraz w przypadku uzy¬ skania pozytywnych wyników, okreslenie opty¬ malnego skladu pasty powlekajacej, jak równiez opracowanie sposobu jej nanoszenia.Próby zastosowania do powlekania dzianin osnowowych pasty, uzywanej do powlekania tka¬ nin zakonczyly sie wynikami negatywnymi. Oka¬ zalo sie bowiem, ze z uwagi na odmienna struk- 5333253332 ture dzianiny majacej mniejszy wspólczynnik zapelnienia oraz z uwagi na wieksza elastycznosc dzianin, pasta ta posiadala zbyt niski wspólczyn¬ nik lepkosci i w czasie powlekania nia dzianiny osnowowej przenikala na druga strone dzianiny 5 i wywolywala niepozadany efekt.Sklad znanej pasty stosowanej do tkanin nie zapewnial równiez w przypadku powlekania nia dzanin wymaganej elastycznosci filmu, tworzo¬ nego na nosniku wlókienniczym. Powodowalo to 10 bowiem pekanie w czasie uzytkowania wyrobu utworzonej powloki wodoodpornej.Niedogodnosci te i wady zostaly wyeliminowa¬ ne4 po przeprowadzeniu wielokrotnych prób, w wyniku których uzyskany zostal produkt odzna- 15 czajacy sie nie tylko wysoka wodoodpornoscia i dobra odpornoscia na miecie, lecz takze wyzsza niz w przypadku tkanin trwaloscia powleczenia, W wyniku uzytkowania nie zostaly bowiem stwierdzone zadne uszkodzenia mechaniczne za- 20 równo w samej dzianinie, jak i w naniesionym powleczeniu, a otrzymana dzianina wodoodporna charakteryzowala sie wysoka stabilnoscia jej wy¬ miarów i bardzo latwa jej konserwacja.Uzyskanie takiego wyrobu umozliwil sposób 25 wedlug wynalazku, polegajacy na powlekaniu dzianin o odpowiednich splotach osnowowych pasta podkladowa i pasta kryjaca na powlekarce z odpowiednim beznapieciowym prowadzeniem dzianiny, eliminujacym nadmierny jej wyciag 30 wzdluzny, powodujacy jej odksztalcenie, a tym samym nieprawidlowe powleczenie.Bardzo korzystne wyniki osiaga sie w przy¬ padku powleczenia dzianiny za pomoca rakli po¬ wietrznej pasta podkladowa, skladajaca sie z gg 80—100 czesci wagowych zywicy poliestrowej i 10—25 czesci wagowych poliizocjanianu, a na¬ stepnie pasta kryjaca, skladajaca sie z 70'—100 czesci wagowych zywicy poliestrowej, 3—5 czesci wagowych modyfikowanego poliestru, 2,5—3,5 cze¬ sci wagowych poliizocjanianu oraz 6—8 czesci wagowych rozpuszczalnika organicznego. Korzys¬ tne okazalo sie równiez po kazdym powleczeniu pasta podkladowa i kryjaca suszenie wyrobu w 40 ciagu 2—3 minut w suszarce komorowej w tem¬ peraturze 85—95°C, a nastepnie jego wygladzanie na zimno na gladziarce (kalandrze).Istotne znaczenie ma ponadto impregnacja otrzymanego wyrobu preparatem silikonowym na agregacie, na przyklad systemu Kranza, polepsza¬ jaca chwyt i wodoodpornosc tego wyrobu.Sposób wedlug wynalazku ma równiez te za¬ lete, ze pozwala na wytwarzanie wyrobów w pel¬ nej gamie kolorystycznej, przy zastosowaniu past pigmentowych do dzianin o dowolnych warian¬ tach kolorystycznych.Dalsze badania nad uzyskaniem wodoodpornej dzianiny wykazaly, ze szczególnie korzystne wy¬ niki osiaga sie przez stosowanie pasty podklado¬ wej, zawierajacej 100 czesci wagowych zywicy poliestrowej i 25 czesci wagowych poliizocjanianu oraz przez uzycie pasty kryjacej, skladajacej sie ze 100 czesci wagowych zywicy poliestrowej, 5 czesci wagowych modyfikowanego poliestru, 3,5 czesci wagowych poliizocjanianu i 6—8 czesci roz¬ puszczalnika organicznego. PL PL PL PL PL PL