Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie sterujace hydraulicznym zespolem posuwu wglebnego i sprzegajace je z zespolem posuwu wzdluznego w zastosowaniu do frezarki obwiednio¬ wej do kól zebatych.Ostatnio budowane sa obrabiarki obwiedniowe do kól zebatych umozliwiajace nadanie zebom kola róznych ksztaltów wzdluznych, przy zachowaniu jednakowego profilu, np. ksztaltu beczkowego, któ¬ ry zapewnia umiejscowienie sladu przylegania wspólpracujacych zebów w srodku ich dlugosci. Do tego celu stosowane sa dotychczas urzadzenia ko¬ piujace, w których posuw wglebny obrabiarki jest sterowany przez dociskanie zespolu przesuwnego do wzornika o odpowiednim profilu. Wada tego rodza¬ ju rozwiazania jest szybkie zuzywanie sie wspól¬ pracujacych elementów ksztaltowych na które dzialaja znaczne sily, a tym samym niewielka do¬ kladnosc sterowania i otrzymanego ksztaltu, a po¬ nadto trudnosc uzyskania odpowiednich przelozen, które umozliwilyby zwiekszenie tej dokladnosci.Znane sa równiez urzadzenia z elektrycznymi ukladami kopiujacymi zaopatrzone w czujnik elek¬ tryczny przesuwany wzdluz wzornika i sterujacy dosuwem wglebnym za posrednictwem zespolów wzmacniajacych i sprzegiel elektromagnetycznych.Tego rodzaju urzadzenia sterujace moga jednak wspólpracowac wylacznie z zespolem posuwu wglebnego typu mechanicznego, a przy tym sa bar¬ dzo kosztowne i skomplikowane w obsludze. 15 20 25 30 Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa urzadze¬ nie sterujace posuwem wglebnym i sprzegajace go z posuwem wzdluznym frezarki obwiedniowej we¬ dlug wynalazku, które sklada sie z mechanicznego ukladu wzornikowego, sprzezonego z zespolem po¬ suwu wzdluznego frezarki oraz ze sterowanego nim hydraulicznego ukladu nadaznego, polaczonego z hydraulicznym zespolem posuwu wglebnego obra¬ biarki. Dzieki temu urzadzenie wedlug wynalazku jest znacznie prostsze zarówno w konstrukcji jak i w obsludze w porównaniu do elektrycznych urza¬ dzen, a równoczesnie eliminuje wystepowanie w ukladzie sterujacym znacznych sil charaktery¬ stycznych dla znanych urzadzen mechanicznych.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc ponadto w latwy sposób sprzezone z hydraulicznym zespo¬ lem posuwu wglebnego i hydraulicznym zespolem szybkiego ruchu dosuwowego rozszerzajac przez to uniwersalnosc zastosowan frezarki obwiedniowej.Nalezy podkreslic, ze znany jest uklad nadazny sprzezony z mechanicznym zespolem suwakowym i sterujacy predkoscia posuwu wglebnego obra¬ biarek obwiedniowych do kól zebatych.Urzadzenie w/g wynalazku jest wyposazone w uklad nadazny sprzezony z mechanicznym ukla¬ dem wzornikowym polaczonym z zespolem posuwu wzdluznego frezarki, a tym samym uklad ten wy¬ korzystany jest do zupelnie innego celu, a mianowi¬ cie ksztaltowania wzdluznego obrabianych zebów.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry- 533213 53321 4 sunku przedstawiajacym schematycznie urzadzenie sterujace zespolem hydraulicznego posuwu wgleb¬ nego frezarki obwiedniowej i sprzegajace go z ze¬ spolem posuwu wzdluznego.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z me¬ chanicznego zespolu sterujacego liz hydrauliczne¬ go ukladu nadaznego II, a ponadto wspólpracujace ze znanym hydraulicznym zespolem szybkiego do¬ biegu i wybiegu m, zespolem zasilajacym IV i ze¬ spolem nastawczym V.Zadaniem zespolu I jest takie sterowanie ruchem posuwu wglebnego w sprzezeniu z posuwem wzdluz¬ nym, które pozwala na otrzymanie zadanego zary¬ su wzdluznego zeba obrabianego kola zebatego.W tym celu mechaniczny zespól sterujacy I skla¬ da sie z zebatki 1 przymocowanej do san 2 suportu frezarki obwiedniowej, w których jest mocowany frez slimakowy 3, z wspólpracujacego z ta zebatka 1 kola zebatego 4 polaczonego za pomoca przekla¬ dni 5 urzadzenia teleskopowego 6 i przekladni 7 z kolem zebatym 8, które wspólpracuje z zebatka 9, przymocowana do suwaka 10, zaopatrzonego we wzornik 11, którego zarys odpowiada w skali zada¬ nemu ksztaltowi wzdluznemu zeba obrabianego kola.Wzornik 11 wspólpracuje z dzwignia 12 osadzona obrotowo na osi 13 i zaopatrzona w element 14 wspólpracujacy z elementem oporowym 15 sworznia 16, który laczy suwak sterujacy 17 hydraulicznego zespolu nadaznego II z tlokiem 18 hydraulicznego zespolu szybkiego ruchu dosuwowego m. Os obro¬ tu 13 jest przy tym osadzona przesuwnie wzgledem elementu 14 umozliwiajac zmiane przelozenia dzwigni 12.Hydrauliczny uklad nadazny II sklada sie z cy¬ lindra roboczego 19 w którym jest osadzony tlok 20 polaczony za pomoca osadzonej obrotowo w lo¬ zysku 21 sruby 22 z kolumna 23 san suportu fre¬ zarki obwiedniowej.Wewnatrz tloka 20 znajduje sie cylindrowy otwór 24 w którym osadzony jest suwak sterujacy 15 oraz komora obwodowa 25 i komora srodkowa 26 pola¬ czone za pomoca znanego ukladu kanalów 27 i 28 z wnetrzem cylindra roboczego 19 i komora odply¬ wowa 29, tworzac znany hydrauliczny uklad na¬ dazny.Zespól szybkiego ruchu dosuwowego m sklada sie z polaczonego przez zawór elektromagnetyczny 31 z zespolem zasilania IV cylindra 30 oraz z osa¬ dzonego w nim przesuwnie tloka 18 zaopatrzonego w sprezyne powrotna 32.Zespól zasilania IV przedstawiony schematycznie na rysunku sklada sie z pompy 33 polaczonej ze zbiornikiem oleju i z zaworu przelewowego 34.Zespól nastawczy V sklada sie z wymienionej uprzednio sruby 22 laczacej tlok roboczy 20 z na¬ kretka 35 zespolu przesuwnego 23 frezarki oraz z przekladni slimakowej 36, sluzacej do recznego obracania tej sruby 22 w celu nastawienia wstepne¬ go 23.Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia sterujace¬ go posuwem wglebnym frezarki obwiedniowej 5 i sprzegajacego go z posuwem wzdluznym jest na¬ stepujace: Ruch posuwu wzdluznego san 2 frezarki obwie¬ dniowej z osadzonym w nich frezem slimakowym 3 jest przenoszony za pomoca zebatki 1, kola zeba¬ tego 4, przekladni 5 i 7 i kola zebatego 8 na zebat¬ ke 9 suwaka 10 powodujac jego odpowiednie prze¬ suniecia proporcjonalne do przesuniec san 2. Ruch suwaka 10 i polaczonego z nim wzornika 11 powoduje równoczesnie zadanie jego ksztaltu wychylenia dzwigni 12, która oddzialywujac przez element 14 i 15 powoduje odpowiednie przesuniecia sworznia 16 i polaczonego z nim su¬ waka sterujacego 17. Cisnienie w komorze roboczej cylindra 30 po wlaczeniu go przez zawór elektro¬ magnetyczny 31 przenoszone przez tlok 18 zapewnia przy tym staly docisk elementu oporowego 15 do elementu 14 dzwigni 12. Sterowany suwakiem 17 hydrauliczny uklad nadazny powoduje przy tym proporcjonalny do jego przesuniecia ruch tloka ro¬ boczego 20 i polaczonej z nim przez srube 22 ko¬ lumny 23 frezarki w której sa osadzone sanie 2.Wskutek tego osadzony w saniach frez slimakowy 3 uzyskuje posuw wzdluzny i sprzezony z nim po¬ suw wglebny odpowiadajacy ksztaltowi wzornika 11 nadajac zebom obrabianego kola zebatego zadany ksztalt wzdluzny. Zespól szybkiego ruchu dosuwo¬ wego i zespól nastawczy dzialaja w znany sposób.Urzadzenie sterujace wedlug wynalazku moze miec zastosowania zwlaszcza do wykonania kól ze¬ batych o beczkowym i zbieznym ksztalcie wzdluz¬ nym zebów. PL