Pierwszenstwo: Zgloszono: 20.VIII.1965 (P 110 545) 18.IIL1967 52899 KI. 81 e, 83/02 MKP B 65 g &ft UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Jan Talik, mgr inz. Adam Szczurowski Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Rymer" Przedsiebior¬ stwo Panstwowe, Niedobczyce (Polska) Uklad polaczen iskrobezpiecznego urzadzenia do kontroli przesypu i do awaryjnego wylaczenia przenosnika tasmowego lub zgrzeblowego w ruchu Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen iskrobezpiecznego urzadzenia do kontroli przesypu i do awaryjnego wylaczenia przenosnika tasmo¬ wego lub zgrzeblowego z ruchu, majacy zastoso¬ wanie do zabezpieczenia poprawnej pracy przenos¬ ników weglowych pracujacych indywidualnie oraz stanowi niezbedny element wyposazenia kazdego przenosnika w ciagach zautomatyzowanych. Uklad polaczen iskrobezpiecznego urzadzenia umozliwia automatyzacje odstawy wegla w silnie gazowych kopalniach, gdzie stosowane dotychczas napedy po¬ wietrzne zastepowane sa napedami elektrycznymi.Uklad wedlug wynalazku umozliwia awaryjne wylaczenie przenosnika tasmowego lub zgrzeblo¬ wego z ruchu przez dotkniecie reka przewodu go¬ lego rozciagnietego na izolatorach wzdluz trasy przenosnika.Znane sa nadajniki sygnalowe stosowane do awaryjnego wylaczenia przenosnika z ruchu za po¬ moca linki rozciagnietej wzdluz trasy przenosnika.Pociagniecie linki powodowalo rozwarcie zestyków w przycisku, a tym samym wylaczenie napedu prze¬ nosnika z ruchu.Przy przenosnikach tasmowych lub zgrzeblowych o znacznej dlugosci oraz ulozonych na upadach, wy¬ lacznie napedu przenosnika wymagalo uzycia tak duzej sily, ze niejednokrotnie uniemozliwialo wy¬ laczenie nadajnikiem sygnalowym napedu przenos¬ nika.Ponadto uklad taki posiadal jeszcze zasadnicza 10 20 25 30 wade, nie dajac mozliwosci zablokowania ruchu na¬ pedu przenosnika w przypadkach konserwacji, czy¬ szczenia lub remontu. Znany jest uklad kontroli spietrzenia urobku na przesypie, zawierajacy nadaj¬ nik sygnalowy sprzegniety mechanicznie z klapa, która przez nacisk nadmiernej ilosci urobku powo¬ dowala rozwarcie zestyku w nadajniku, a tym sa¬ mym rozwarcie obwodu podtrzymania cewki wy¬ lacznika zasilajacego silnik napedowy. Zasadnicza wada tego ukladu jest brak mozliwosci zastosowania go w silnie gazowych kopalniach, gdyz rozwarcie zestyku w nadajniku powoduje iskrzenie, które mo¬ ze w niesprzyjajacych okolicznosciach spowodowac wybuch mieszanki metanowopowietrznej. Ponadto w warunkach wilgoci i zabrudzenia wystepujacych na dole kopaln, urzadzenie to wskutek korozji w punkcie obrotu dzwigni ulegalo zatarciu, a tym samym nie powodowalo wylaczenia przenosnika z ruchu przy nadmiernym spietrzeniu urobku.Znane jest równiez urzadzenie do wylaczania biegu przenosnika tasmowego przy spietrzeniu urob¬ ku na przesypie wedlug patentu polskiego Nr 48167.Urzadzenie to posiada mala czulosc i moze byc sto¬ sowane wówczas gdy wegiel na przesypie jest do¬ brze zraszany, a dla wegla o opornosci powyzej 400 kQ, co w praktyce najczesciej wystepuje — nie znajduje zastosowania. Ponadto urzadzenie to nie daje jednoczesnej mozliwosci awaryjnego wyla¬ czenia przenosnika z dowolnego miejsca trasy. Za¬ sadnicza wada tego urzadzenia jest równiez to, ze 5289952899 nie spelnia wymogów iskrobezpieczenstwa, co jest warunkiem koniecznym i niezbednym do stosowania w pracy w podziemiach silnie gazowych kopaln.Gelem wynalazku jest opracowanie iskrobezpiecz- nego ukladu umozliwiajacego awaryjne wylaczenie przenosnika z dowolnego miejsca jego trasy na drodze elektrycznej przy jednoczesnej kontroli przesypu, oraz umozliwiajacego regulacje czasu opóznienia w dzialaniu elementu wykonawczego.Zadaniem wynalazku jest zatem opracowanie odpo¬ wiedniego ukladu elektrycznego i konstrukcji spel¬ niajacych wymagania celu.Zadanie wynalazku zostalo rozwiazane przez opra¬ cowanie iskrobezpiecznego ukladu, który jest bez¬ pieczny wobec stezenia ,o dowolnym skladzie mie¬ szanek gazów palnych, nie posiada zadnych elemen¬ tów mechanicznych narazonych na wilgoc i korozje, nie wymaga uzycia sily w stosowaniu, podnosi kom¬ fort pracy, nie wymaga zabiegów konserwacyjnych, wykonanie umozliwia stosowanie do wszystkich ro¬ dzajów typów przenosników weglowych oraz moze byc stosowany w najtrudniejszych warunkach za¬ grozenia gazowego i róznych czynników utrudnienia stosowania innego rodzaju rozwiazania.Elementy ukladu wykonane sa w formie podzes¬ polu wtykowego, na laczówkach nozowych, latwo wymienialnych w razie potrzeby, a elementy elek¬ troniczne laczone sa na obwodach drukowanych, spelniaja zasade polaczen stalych wymagana dla obwodów iskrobezpiecznych. Iskrobezpiecznosc ukladu zostala spelniona przez wykonanie transfor¬ matora w ten sposób, ze uzwojenie górnego napie¬ cia jest oddzielane od uzwojenia dolnego napiecia uziemionym ekranem z folii miedzianej, przy czym jeden zacisk uzwojenia górnego napiecia transfor¬ matora jest uziemiony, a do drugiego zacisku pod¬ laczony jest opornik ograniczajacy calosc tego zes¬ polu zalana w formie kostki samoutwardzalnym tworzywem, stanowi zwarty element ukladu.W ukladzie wedlug wynalazku role czujnika kon¬ trolujacego stan napelnienia przesypu spelnia elek¬ troda stykowa elastycznie zawieszona nad wysy¬ pem. Z elektroda stykowa metalicznie polaczony jest goly przewód podwieszony wzdluz trasy prze¬ nosnika na izolatorach. W razie, nadmiernego spie¬ trzenia urobku na przesypie, elektroda stykowa pozostaje w trwalym styku z weglem i zamyka w ten sposób iskr©bezpieczny obwód pradu elek¬ trycznego, który stanowi sygnal sterujacy po wzmocnieniu przez wzmacniacz tranzystorowy dla przekaznika wykonawczego powodujacego wylacze¬ nie przenosnika od strony nadawy urobku.Analogiczne dzialanie w skutkach nastapi w przy¬ padku trwalego dotkniecia reka przewodu podwie¬ szonego na izolatorach w celu awaryjnego zatrzy¬ mania przenosnika lub ich grupy liczac od strony nadawy. Uklad wedlug wynalazku posiada oprócz wyzej podanych te cenna zalete eksploatacyjna, ze istnieje mozliwosc regulacji w dosc szerokich grani¬ cach czasu odstrojenia zadzialania przekaznika wy¬ konawczego w przypadku nietrwalego spietrzenia urobku na przesypie lub przypadkowego, niezamie¬ rzonego dotkniecia przewodu golego wzdluz trasy przenosnika. Dzieki temu unika sie zbednych przerw w ruchu calego ciagu odstawy, a tym samym zwie¬ ksza sie zmianowa zdolnosc transportu urobku.Przedmiotem regulacji w ukladzie jest równiez czu¬ losc dzialania ukladu, która nastawia sie potencjo¬ metrem na wejsciu wzmacniacza w zaleznosci od 5 warunków lokalnych istniejacych na dole kopalni.Róznorodnosc warunków panujacych na dole ko¬ palni jest duza, stad uklad musi byc dopasowany kazdorazowo do istniejacego stanu i musi posiadac mozliwosc regulacji w dosc szerokich granicach. 10 Uklad wedlug wynalazku spelnia te wymagania przez dobór elementów i prawidlowe ich rozmiesz¬ czenie w ukladzie. Uklad wedlug wynalazku jest przedstawiany na rysunku w postaci schematu elek¬ trycznego. 15 Elektroda sytkowa 1 jest elastycznie zawieszona nad przesypem przenosnika 2 na izolatorze 3.Z elektroda stykowa 1 metalicznie polaczony jest goly przewód 4 podwieszony na izolatorach wzdluz trasy przenosnika. 20 Elektroda stykowa 1 i goly przewód 4 polaczone sa z zaciskiem górnego napiecia transformatora 14 poprzez opornik ograniczajacy 13 umieszczony we wspólnej obudowie z transformatorem 14, którego uzwojenie górnego napiecia jest oddzielone uzie- 25 mionym ekranem od uzwojenia dolnego napiecia.W przypadku dotkniecia przewodu 4 reka, lub spie¬ trzenia urobku na przesypie 2 do stanu styku z elek¬ troda 1, zamknie sie obwód pradu elektrycznego przez elektrode stykowa 1, potencjometr 5, opornik so ograniczajacy 13, uzwojenie górnego napiecia trans¬ formatora 14, zacisk uziemiajacy 15, dalej przez ziemie i urobek na przenosniku. Sygnal z poten¬ cjometru 5, po wzmocnieniu przez tranzystory 6 i 7 podany jest na tranzystor stopnia opózniajacego 9, * 35 którego kolektor polaczony jest z baza tranzystora 11 poprzez potencjometr 10 umozliwiajacy nasta¬ wienie odpowiedniego czasu zwloki dzialania prze¬ kaznika wykonawczego 12. Przekaznik 12 wlaczony jest w obwód tranzystora 11 i po zadzialaniu powo- 4o duje zatrzymanie przenosnika lub calego ciagu na¬ dawy od miejsca przesypu. Prostownik pólprze¬ wodnikowy 8 spelnia role kompensatora wplywów zaklócajacych. 45 PL