Pierwszenstwo: Opublikowano: 04.IV.1966 (P 113 871) 25.11.1967 52849 KI. 47 h, 6 % MKP FOC 4i UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Wieslaw Niewczas Wlasciciel patentu: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Sposób kasowania luzów w przekladni slimakowej samohamownej i przekladnia slimakowa oparta na tym sposobie Znane dotychczas sposoby kasowania luzu w przekladniach slimakowych samohamownych polegaja na docisku slimaka do slimacznicy w kie¬ runku równoleglym do osi slimacznicy. W roz¬ wiazaniu konstrukcyjnym takiej przekladni slimak jest ulozyskowany slizgowo w mimosrocTzie. Skre¬ cana sprezyna obracajac spiralnie mimosród do¬ ciska slimak do wienca slimacznicy. W tym przy¬ padku slimak zazebia sie ze slimacznica niepra¬ widlowo, to znaczy — na samych brzegach jej zebów. Powoduje to szybkie zuzycie sie zebów slimacznicy, duzy spadek sprawnosci przekladni, który jeszcze poglebia sie podczas eksploatacji, doprowadzajac czesto do zakleszczenia przekladni slimakowej.Jest ona takze wrazliwa na przeciazenia i moze byc stosowana tylko do krótkotrwalego ruchu przy niewielkich obciazeniach. Klopotliwe kon¬ strukcyjnie i technologicznie jest takze zamoco¬ wanie sprezyny skretnej, wykonywanie i lozysko¬ wanie mimosrodu oraz regulacja montazowa calej przekladni. Poza tym, sposób ten kasuje wylacznie luzy miedzyzebne i promieniowe w lozyskach sli¬ maka, zwiekszajac w nich zarazem znacznie tarcie.Luzy wzdluzne lozyskowe w takiej konstrukcji moga byc kasowane poprzez klopotliwe dobieranie podkladek lub podtaczanie czesci podczas mon¬ tazu. Wszystkie te niedogodnosci ograniczaja za¬ stosowanie tej przekladni jedynie do niewielkich 25 SO obciazen, malych predkosci i tylko tam, gdzie mozna dopuscic duzy nadmiar mocy napedu.Wedlug wynalazku unika sie podanych niedo¬ godnosci, przede wszystkim dzieki temu, ze w przekladni slimakowej samohamownej luz miedzyzebny i lozyskowy kasuje sie przez wytwo¬ rzenie momentu obrotowego na slimacznicy, wy¬ wolujacego przeciwstawny moment obrotowy po¬ chodzacy od reakcji slimaka na slimacznice. Wy¬ tworzenie momentu obrotowego na slimacznicy dokonuje sie poprzez przylozenie sily stycznej do kola podzialowego slimacznicy.Jak wynika z podanego opisu, przekladnia po¬ siada dodatkowy slimak zazebiony ze slimacznica i polaczony ze slimakiem glównym za pomoca sztywnej przekladni o stalym przelozeniu 1:1. Po¬ nadto, slimak dodatkowy jest osadzony suwliwie na walku wielowypustowym i dociskany poosio- wo sprezyna do slimacznicy.Przekladnia wedlug wynalazku umozliwia ka¬ sowanie nie tylko luzów miedzyzebnych, lecz takze i luzów wzdluznych i poprzecznych w lo¬ zyskach slimaka bez stosowania specjalnych za¬ biegów technologicznych, przy czym slimak zaze¬ bia sie ze slimacznica jak najbardziej prawidlo¬ wo, co gwarantuje uzyskanie sprawnosci o stalej wartosci, nie mniejszej niz w przekladniach tego typu, a takze nie obniza jej odpornosci na zu¬ zycie.Dzieki temu, przekladnia taka jest uniwersalna. 528495284* Moze byc stosowana zarówno przy malych jak i duzych obciazeniach i predkosciach, przy ru¬ chu krótkotrwalym i dlugotrwalym, a przy tym wykazuje odpornosc na przeciazenia, oczywiscie przy spelnieniu powszechnie znanych kryteriów konstrukcyjnych dla przekladni slimakowych. Wy¬ konana w specjalnej odmianie umozliwia takze stosowanie luzów w przekladniach z nia wspól¬ pracujacych.Jej szczególne zalety wystepuja w zastosowaniu w ukladach automatycznego sterowania, na przy¬ klad w serwomechanizmach lub obrabiarkach, przy duzych obciazeniach dynamicznych i sta¬ tycznych, zmiennych co do wartosci i kierunku, to znaczy wszedzie tam, gdzie chodzi o szybkie przestawianie urzadzen w duzym zakresie pomia¬ rowym i wolny ruch nastawczy bez przeregulo- wan. Fakt bezluzowosci przekladni zezwala na umieszczenie dokladnych urzadzen sygnalizacyj¬ nych zmiany polozenia slimacznicy bezposrednio na walku slimaka, co znacznie upraszcza kon¬ strukcje calego urzadzenia bedacego czescia ukla¬ du automatyki. Prostota konstrukcji i technologii tej nowej przekladni polega na zastosowaniu w niej prawie wszystkich czesci i rozwiazan znor¬ malizowanych.Przedmiot wynalazku jest blizej wyjasniony w przykladowym wykonaniu uwidocznionym na rysunku, który przedstawia przekladnie slimako¬ wa w przekroju wzdluz osi symetrii slimaków.Jak widac na rysunku, przekladnia slimakowa sklada sie ze slimacznicy 1 i zazebionych z nia slimaków: glównego 2 i dodatkowego 3. Slimak glówny 2 lozyskowany jest na lozyskach poprzecz¬ nych 4 15 oraz wzdluznym 6, natomiast slimak dodatkowy 3 ulozyskowany jest na lozyskach igielkowych 7 i 8. Slimaki glówny 2 i dodatkowy 3 sa sprzegniete z soba poprzez przeguby Carda¬ na 9 i 10, walek posredniczacy 11 i walek wielo- wypustowy 12, na którym jest osadzony suwliwie slimak dodatkowy 3. Na czopie slimaka dodatko¬ wego 3 umieszczone jest lozysko wzdluzne 13, które opiera sie o sprezyne 14. 10 15 20 30 40 Jak juz wspomniano, sprezyna 14 wywiera sile N poprzez lozysko 13 na slimak dodatkowy 3, wywolujac w ten sposób moment obrotowy usilu¬ jacy obrócic slimacznice 1 w kierunku slimaka glównego 2. Moment ten powoduje docisniecie ze¬ bów slimacznicy 1 do zebów slimaka glównego 2 oraz kasuje takze luzy w lozyskach 4, 5 i 6. Na¬ ped slimacznicy 1 przez slimak glówny 2 jest mozliwy dzieki sprzegnieciu obu slimaków prze¬ gubami Cardana 9 i 10, walek posredniczacy U i walek wielowypustowy 12, co przy spelnieniu odpowiednich i znanych warunków konstrukcyj¬ nych daje stale przelozenie 1:1. Nacisk sprezyny 14 moze byc regulowany zaleznie od potrzeby. PL