52111 KI. 3 MKP C08g UKD i^aM 3/oy Opublikowano: 15.XII.1966 panorTK-A.Wspóltwórcy wynalazku: dr Friedrich Wolf, dr Reinhard Bachmannfclp^Jr^^f^.^^ Hans-Joachim Griindel, HeinrichH&der -"^ Wlasciciel patentu: VEB Farbenfabrik Wolfen, Wolfen (Niemiecka Re¬ publika Demokratyczna) Sposób wytwarzania zywicy adsorbcyjnej Zywice odbarwiajace, otrzymane na zasadzie kondensacji znajduja z powodzeniem zastosowa¬ nie w procesie uzdatniania i odzelaziania wody pitnej, przy usuwaniu fenolu z wody droga absorp¬ cji, przede wszystkim jednak w odbarwianiu rzad¬ kich soków cukrowniczych.Znany jest sposób otrzymywania takich zywic, wedlug którego kondensuje sie aminy aromatyczne i fenole z substancja sieciujaca w obecnosci kwa¬ sów mineralnych i wody, a nastepnie aktywuje sie je w strumieniu pary wodnej.Jako substancji szkieletowej uzywa sie zwykle m-fenylenodwuaminy, fenolu, rezorcyny, aniliny, amidofenolu itp., podczas gdy role substancji sie¬ ciujacej pelni formaldehyd lub zwiazki oddajace formaldehyd. Przez zmiane ilosci i rodzaju substan¬ cji szkieletowej i sieciujacej, oraz dodawanych podczas kondensacji ilosci kwasu mineralnego i wody, mozna wplywac na wielkosc powierzchni wewnetrznej tych zywic.W wyniku zwiekszenia powierzchni wewnetrznej otrzymuje sie wprawdzie wieksza zdolnosc adsorp- cyjna, lecz równoczesnie pogorszenie innych wlas¬ ciwosci, jak twardosc, struktura ziarna i trwalosc peptyzacji. Uzyskuje sie zwiekszenie zdolnosci ad¬ sorpcyjnej zywicy, zwiekszajac przy kondensacji ilosc kwasu mineralnego i wody, wzglednie obni¬ zajac dodatek substancji sieciujacej, zachowujac kazdorazowo niezmienna ilosc substancji szkiele¬ towej. Otrzymane w ten sposób zywice maja jed- 10 15 20 25 nak konsystencje kredy i wykazuja malar odpor¬ nosc mechaniczna przy pracy w filtrze.Obecnie stwierdzono, ze zdolnosc adsorpcyjna, zywic adsorpcyjnych w stosunku do roztworów za¬ barwionych, jak na przyklad melas wzrasta silnie bez obnizania wlasciwosci mechanicznych zywicy — jesli do procesu kondensacji obu wyzej wymienio¬ nych komponentów z dodatkiem kwasów mineral¬ nych doda sie odpowiedniego, silnego lub slabego kwasu organicznego.Dzialanie kwasu organicznego polega na tym, ze w zywicy adsorpcyjnej tworza sie po jego dodaniu zarówno zasadowe, jak i kwasne grupy i tym sa¬ mym powstaje mozliwosc adsorbowania zwiazków polarnych, na które moga wywierac wplyw grupy zasadowe i kwasne. Dlatego tez istotna cecha jest stosowanie kwasu organicznego jako takiego, na¬ tomiast nie jest rzecza istotna, jaki kwas sie sto¬ suje.Celowo jednak nie stosuje sie kwasów wielko¬ czasteczkowych, poniewaz spowodowaloby to obni¬ zenie zdolnosci adsorpcyjnej na jednostke ciezaru.Do stosowanych kwasów zalicza sie aromatyczne i alifatyczne kwasy sulfonowe, jak na przyklad kwas benzaldehydo-dwusulfonowy, fenolosulfono- wy i acetaldehydo-dwusulfonowy oraz zwiazki ma¬ jace grupy karboksylowe jak kwas rezorcylowy, fenoksy-octowy itp.Stosunek ilosciowy miedzy substancjami szkiele¬ towymi a katalizujacym kondensacje kwasem moz- 521113 na dowolnie dobierac. Najlepiej dodac od 1—10% wagowych kwasu organicznego w odniesieniu do uzytej ilosci substancji szkieletowej. Jako substan¬ cje szkieletowe nadaja sie szczególnie m-fenyleno- dwuamina lub mieszanki z m-fenylenodwuaminy 5 i amidofenolu. Na l mol substancji najlepiej jest uzyc 25—35 moli wody, 1—1,3 mola kwasu mine¬ ralnego i 1,5—2,5 mola formaldehydu.Wytwarzanie zywic adsorpcyjnych wedlug wy¬ nalazku przeprowadza sie w ten sposób, ze do 10 substancji szkieletowej, na przyklad m-fenylodwu- aminy lub fenolu, albo tez mieszaniny róznych substancji szkieletowych dodaje sie wode, kwas solny i kwasy organiczne. Po wymieszaniu ca¬ losci dodaje sie odpowiednia ilosc wodnego roztwo- 15 ru formaldehydu. Tworzy sie galareta, która roz¬ drobnia sie i poddaje przez pewien czas dzialaniu pary wodnej.Sposób wytwarzania wedlug wynalazku objas¬ niony j«o* telizej na nizej podanych przykladach. 20 Przyklad I. Do 53 g m-fenylenodwuaminy dodaje sie 64 g 38%-owego kwasti solnego, 212 cm8 wody i 1,33 g (kwasu benTaT^ehydo-dwusulfbTio- wego i miesza sie przez 1/2 godzimty, az powstanie przezroczysty roztwór. Roztwór studzi sie do 2Q°C 25 po czym dodaje don 100 g 30%-owej formaliny.Po 45 sektmadach roztwór tezeje na czarna gala¬ rete, na która po rozdrobnieniu dziala sie przez 24 godziny para wodna. Powstala zywice miele sie do grubosci ziarna wynoszacej cxj fc$—*1,5 mm i ba- » da na zdolnosc 'Odbarwiajaca zabarwionym roztwo¬ rem cukru. Jesli sie przyjmie za 100% zdolnosc odbarwiajaca zywicy, otrzymanej droga kondensa- 4 cji bez dodatku kwasu benzaldehydo-dwusulfooo- wego, to zdolnosc odbarwiajaca zywicy otrzymanej z dodatkiem wymienionego kwasu wyniesie 450%.Otrzymana w ten sposób zywica nie peptyzuje sie i posiada dobra odpornosc mechaniczna przy pracy w filtrze.Przyklad II. Postepuje sie jak w przykladzie I z tym, ze w miejsce kwasu benzaldehydo-dwu- sulfonowego uzywa sie kwasu fenolosuifonowego.Zdolnosc odbarwiajaca wynosi 410%.Przyklad III. Kondensacje przeprowadza sie jak w przykladzie I, tylko w miejsce kwasu iben- zaldehydo-dwusulfonowego dodaje sie 2 g kwasu rezorcylowego. Zdolnosc odbarwiajaca wynosi 390%. PL PL