Opublikowano-. 25.11.1966 50476 KI. 20a, 14 MKP B 61 b 4(qq CZYTELNIA UKD Ur-f-.i-j :¦'.-dniowego Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Adolf Hryniewiecki mgr inz. Wlodzi¬ mierz Baranek Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Zakladów Przeróbki Mechanicznej Wegla „Separator", Katowice (Polska) Przesuwnik elektrohydrauliczny do wozów kopalnianych i Przedmiotem wynalazku jest przesuwnik elektro¬ hydrauliczny do wozów kopalnianych, zlozony z dwóch równoleglych silowników hydraulicznych, sluzacych na przemian do posuwania wozów uchylnymi zabierakami, które w posuwie roboczym popychaja os wozu, a w posuwie powrotnym prze¬ chodza uchylone pod osia, oraz z zespolu dostar¬ czajacego ciecz hydrauliczna pod cisnieniem, sta¬ nowiacego pompe ze zbiornikiem i silnikiem elek¬ trycznym. Elektrohydrauliczne przesuwniki sa zna¬ ne i rozpowszechniaja sie w kopalniach w zwiaz¬ ku z likwidacja nieekonomicznych urzadzen pneu¬ matycznych. Znany przesuwnik ma oba silowniki umieszczone miedzy szynami torów. Sa to silow¬ niki jednostronnego dzialania. Ruch powrotny tlo¬ ka w jednym cylindrze odbywa sie pod dzialaniem sily wysuwajacej tlok z drugiego cylindra. W tym celu tloczyska sa sprzezone ze soba.Na kazdym t-oczysku po stronie zwróconej do dru¬ giego tloczyska umieszczona jest zebatka. Obie zebatki zazebiaja sie ze wspólnym kolem zeba¬ tym osadzonym na pionowej osi miedzy tloczyska- mi. Kazde tloczysko polaczone jest z zabierakiem do popychania wozów. Wobec opisanego sprzezenia tloczysk oraz przy wlasciwym sterowaniu cieczy hydraulicznej na przemian do jednego lub dru¬ giego cylindra, jednak zabierak znajduje sie w po¬ suwie roboczym, a drugi cofa sie do polozenia wyjsciowego.. 10 20 25 30 2 Ciecz pod cisnieniem doprowadzana jest do wspólnej glowicy obu cylindrów. Gdy jeden z tlo¬ ków wykonuje ruch powrotny, przed dojsciem do glowicy cylindra, przyciska sworzen wystajacy z glowicy do wnetrza cylindra.Przycisniecie tego sworznia powoduje przestero- wanie suwakowego zaworu umieszczonego w glo¬ wicy polegajace na tym, ze otwór, którym olej z cylindra z cofajacym sie tlokiem wyplywal do zbiornika, zostaje zamkniety, a jednoczesnie otwar¬ ty zostaje otwór, którym do tego cylindra zaczy¬ na naplywac z pompy olej pod cisnieniem i tlok cofajacy sie zmienia kierunek ruchu. Jednoczes¬ nie z procesem otwarcia i zamkniecia dwóch otwo¬ rów jednego cylindra odbywa sie proces otwar¬ cia i zamkniecia otworów drugiego cylindra lecz w kierunku odwrotnym.Zmiana kierunku ruchu tloków w cylindrach jest najtrudniejsza do opanowania technicznie wlas¬ ciwoscia przesuwników elektrohydraulicznych.Przestawienie suwakowych zaworów w kranco¬ wych pozycjach tloków musi sie odbyc w bar¬ dzo krótkim czasie i z duza szybkoscia, poniewaz powolne przestawianie z mala szybkoscia moglo by zatrzymac suwak zaworowy w przejsciowej po¬ zycji, kiedy cylindry polaczone sa ze zbiornikiem jednoczesnie. Wówczas olej przeciekalby przez zawór do zbiornika, a tloki stanelyby bez ruchu.Dlatego do przestawiania glównego suwaka po¬ trzebna jest dodatkowa sila, która uzyskuje sie 5047650476 4 przez doprowadzenie cieczy pod cisnieniem na przemian do czolowych powierzchni suwaka. Odby¬ wa sie to za posrednictwem pomocniczego suwa¬ ka, który jest w znanych przesuwnikach stero¬ wany za pomoca sworzni umieszczonych wewnatrz cylindrów.Szybkie przelaczanie kierunku ruchu tloków po¬ woduje raptowne ruchy niescisliwej cieczy hydra¬ ulicznej i wywoluje przy wiekszych szybkosciach szkodliwe uderzenia. Równiez szkodliwe sa ude¬ rzenia tloków w sworznie sterownicze wewnatrz cylindrów, wystepujace przy wiekszej szybkosci tloków ze znaczna sila w wyniku energii kine¬ tycznej tloków i poruszanych przez nie ukladów.Z tego powodu szybkosc przesuwu wozów przy za¬ stosowaniu znanych przesuwników nie moze byc wieksza niz okolo 0,2 m/sek. Powiekszenie tej szyb¬ kosci powodowaloby nadmierne zuzycie lub nawet gwaltowne zniszczenie urzadzenia.Wynalazek stanowi odmienne rozwiazanie ste¬ rowania zmiany kierunku posuwu tloka. Polega ono na umieszczeniu miedzy tloczyskami zaopa¬ trzonymi w krzywki pieciodroznego zaworu suwa¬ kowego, którego suwak jest przesuwny w zetknie¬ ciu z krzywkami tloczysk. Zawór ten bardzo ma¬ lych wymiarów, sluzy do napedu glównego suwaka sterujacego prace silowników. Kieruje on ciecz hydrauliczna na przemian do komór czolowych po obu stronach glównego suwaka, powodujac je¬ go szybkie przestawianie.Zastosowanie tego suwaka pomocniczego stero¬ wanego ruchem tloczysk pozwolilo na wyelimino¬ wanie uderzen tloków o sworznie do przestero- wywania, stosowane w urzadzeniach znanych. Po¬ nadto pozwolilo na zastosowanie znanych ukladów zwalniajacych ruch tloka na koncowym odcinku przy opróznianiu cylindra silownika.Uklad taki sklada sie ze sworznia na tloku i od¬ powiadajacego temu sworzniowi, cylindrycznego wglebienia w glowicy cylindra. Wtlaczanie sworz¬ nia do wglebienia wypelnionego olejem, wymaga pracy, na która sie przeksztalca energia kinetycz¬ na. Te wysoce pozyteczne uklady, aczkolwiek zna¬ ne, nie byly zastosowane w znanych przesuwni¬ kach, gdyz miejsce które zajmuja jest w nich prze¬ znaczone na sworznie do przesterowywania.• Praca przesuwnika wedlug wynalazku przebiega lagodnie, dzieki zwalnianiu posuwu tloków przed zmiana kierunku i dzieki usunieciu zderzen tlo¬ ków ze sworzniami przesterowujacymi, których w tym przesuwniku nie ma. Pozwala to na ogólne zwiekszenie predkosci * dzialania przesuwnika i szybsze przesuwanie wagonów.Przy zwiekszeniu predkosci pracy jako czynnik ograniczajacy mozliwosc dalszego zwiekszania tej predkosci wystepuje zbytnia sztywnosc sprzeze¬ nia zebatkowego opisanego powyzej, stosowanego- w przesuwnikach znanych. Okazalo sie korzystne zastapienie tego sprzezenia przez polaczenie tlo¬ czysk lina przechodzaca przez krazek. Ta droga osiaga sie ten sam skutek, to jest zmusza sie je¬ den tlok do posuwu powrotnego przy wysuwie roboczym drugiego z tym, ze sprzezenie linowe zapewnia pewna elastycznosc.Przesuwnik wedlug wynalazku przesuwa wozy z predkoscia dochodzaca do 0,4m/sek, czyli dwu¬ krotnie wieksza od osiaganej za pomoca przesuw¬ ników znanych. Przy tym dzieki mniej gwaltow¬ nej pracy wykazuje znacznie mniejsze zuzycie.Przesuwnik wedlug wynalazku jest przedstawio¬ ny na rysunku schematycznym, którego fig. 1 jest widokiem przesuwnika z góry, a fig. 2 przekrojem osiowym zaworu suwakowego pieciodroznego.Miedzy szynami 1 toru znajduja sie dwa silow¬ niki 2, których tloczyska polaczone sa lina 3 prze¬ chodzaca przez krazek 4. Tloczyska te sluza do przesuwania uchylnych zabieraków 5 popychaja¬ cych osie wozów w posuwie roboczym i przecho¬ dzacych pod osiami w posuwie powrotnym. Mie¬ dzy tloczyskami umieszczony jest pomocniczy pie- ciodrozny zawór suwakowy 6, którego zadaniem jest sterowanie suwaka 7 sterujacego silowniki 2.Zawór 6 kieruje ciecz hydrauliczna pod cisnieniem na przemian do komór po obu czolowych stronach suwaka sterujacego 7.Element przesuwny jak i wnetrze tego pomocni¬ czego zaworu 6 sa uwidocznione na fig. 2. Do prze¬ suwania tego elementu sluza krzywki 8 zamocowa¬ ne na tloczyskach wywierajace nacisk na konców¬ ki 9. Wciecie 10 w czesci srodkowej elementu przesuwnego sluzy do laczenia krócca 11 doprowa¬ dzajacego ciecz hydrauliczna pod cisnieniem na przemian z króccami 12 lub 13, które polaczone sa z dwiema komorami czolowymi suwaka 7. Pozo¬ stale dwa wciecia w elemencie przesuwnym sluza do laczenia krócców 14, 15 prowadzacych do zbior¬ nika cieczy odplywajacej. Na rysunku nie uwido¬ czniono pompy z silnikiem i zbiornikiem oraz przewodów cieczy hydraulicznej. PL