Przedmiotem niniejszego wynalazku jest maszyna, zapomoca której moga byc sor¬ towane wedlug okreslonych cech karty do celów statystycznych. W dotychczas zna¬ nych tego rodzaju maszynach sluza jako cechy odrózniajace dziurkowania, znajdu¬ jace sie w okreslonych miejscach karty, i podstawa do sortowania sluzy zawsze jedna dziurka. W przeciwienstwie do po¬ wyzszego, wedlug niniejszego wynalazku sa stosowanie oddiziblme diziiurki i uiklaidy dziurek. Takie uklady dziurek sa juz sto¬ sowane do innych celów, zas w maszynach sortujacych stanowia nowosc.Maszyna wedlug wynalazku jest przed¬ stawiona na zalaczonych rysunkach, przy- czem fig. 1 przedstawia rózne stosowane uklady z czterech dziurek; fig. 2 przed¬ stawia schemat urzadzenia, wyjasniajacy zasadnicza mysl wynalazku; fig. 3 wska¬ zuje schemat maszyny do sortowania z e- lektrycznym rozrzadem; fig. 4 wskazuje schemat takiej ze maszyny z pneumatycz¬ nym albo hydraulicznym rozrzadem; fig. 5 przedstawia pionowy przekrój maszyny do sortowania wedlug drugiego ustroju; fig. 6 — 9 wskazuja poszczególne czesci tejze maszyny; fig. 10 wskazuje widok zprzodu maszyny wedlluig trzeciego ustroju; fig. lii— jej widok boczny; fig. 12 przedstawia pio¬ nowy przekrój maszyny wedlug ustroju trzeciego; fig. 13 — 16 wskazuja poszcze¬ gólne czesci tejze maszyny; fig. 17 przed¬ stawia zasade konstrukcyjna maszyny we¬ dlug czwartego ustroju; fig. 18 wskazuje pionowy przekrój czesci maszyny wedlugtego ustroju; fig/ 19 wskazuje widok draz¬ ków stawidlowych i fig- 20 przedstawia róz¬ ne grzebienie nastawnicze.Ilosc mozliwych sortowan moze byc o- trzymaina wedilulg znanej zasady kombina¬ cyjnej, zgodnie z która przy ilosci n dziu¬ rek mozna utworzyc 2n rozmaitych konibi- nacyj, a zatem przy 4 dziurkach 24 = 16 kombinacyj.Zadanie rozrzadzenia ilosci 2 n rozmai¬ tych przebiegów dla kiairt ziaplomioca ilo¬ sci n dziurek zostaje wedlug niniejszego wynalazku w ten sposób rozwiazane, ze przez dziurki zostaja sterowane' klapy, wzglednie grupy polaczonych klap, które kieruja spadajace do wspólnego kanalu kairty do 'kanalów kurnych, prowadzajcych do sortujacych odbiorników.Przy najprostszem wykonaniu tego ro¬ dzaju sortujacego urzadzenia, do którego sa przewidziane tylko dwie dziurki i z te¬ go wzgledu mozliwe sa tylko 22 = 4 sor¬ towania, przyjmuje urzadzenie do sorto¬ wania forme, wskazana na fig. 2.Karty dostaja sie z urzadzenia trans¬ portujacego do kanalu 1 z przegroda 11, na poczatku której jest umieszczona od¬ chylajaca .sile klapa 10, która zaleznie cd swe¬ go polozenia kieruje wpadajace do kanalu 1 karty w kanal 2 albo 3. Kazdy z tych ka¬ nalów jest znów zapomoca przegrody 12 wzglednie 13 podzielony, przyczem na po¬ czatku przegród 12 wzglednie 13 sa umie¬ szczone klapy 14 i 15, polaczone ze soba.W powyzszy sposób powstaja kanaly 4, 5, 6, 7, prowadzace do odpowiednich odbior¬ ników. Gdy lewe polozenie klapy jest po¬ lozeniem spoczynkowem, które klapa zaj¬ muje, gdy na odpowiedniem do klapy miej¬ scu karty niema dziurki, gdy wiec karta wogóle niema dziurki, wpadnie ona przez kanaly 1 i 3 do kanalu 7. Gdy karta posia¬ da dziurke na pierwszem miejscu, to kla¬ pa 10 jest siterowana na prawo i kairtai wpa* da przez kanaly i, 2 do kanalu 5. Gdy dziurka znajduje sie na drugiem miejscu, to para klap 14, 15 jest sterowana na prawo i kanta wpada przez kanaly /, 3 dio kanalu 6, jak wskazuje fig. 2. Gdy karta posia¬ da dziurke na pierwszem i drugiem miej¬ scu, to na prawo zostaja odchylone klapa 10 i para klap 14, 15, wiec karta wpada do kanalu 4 przez kanaly /, 2.Uruchamianie klap odbywa sie w ten sposób, jak wskazuje fig. 2, ze przez kar¬ ty w miejscach gdzie znajduja sie dziurki, przechodza stpirezyoujace sztyfty 21, 22, umieszczone w poruszajacej sie nad kar¬ ta w jedna strone i zpowrotem glowicy 20, które bezposrednio kieruja klapami 10, 14 i 15 zapomoca naciskowych drazków 8 i dzwigni 9.Zamiast bezposredniego rozrzadu moze byc zasitosowajny rozrzad zappimoca elek¬ trycznosci, albo zapomoca sprezonego lub rozrzedzonego powietrza, albo zapomoca cisnienia plynem.Wykonanie elektrycznego rozrzadu jest przedstawione na fig. 3. Pionowo porusza¬ jaca sie glowica jest zaopatrzona w male siztyfty 21a, b, c, d, które, zapadajac w dziurki, przechodza przez karte 25 i wów¬ czas sprowadzaja kontakt ze stykowemi sztyftami 30, któremi sa zakonczone prze¬ wodniki 31, prowadzace do elektromagne¬ sów 32, których drugie konce uzwojen sa polaczone ze zródlem pradu 26. Elektroma¬ gnesy 32 wywieraja zapomoca swojej ko¬ twicy dzialanie na sciegna 27, polaczone z klapami 28, które, jak poprzednio wyja¬ sniono, otwieraja przejscia do rozmaitych sortujacych kanalów i kieruja w ten spo¬ sób wpadajace w górny koniec kanalu kar¬ ty, zaleznie od polozenia, w jeden z od¬ biorników 1 — 16.Pneumatyczne urzadzenie sortownicze jest przedstawione na fig. 4. W tym wy¬ padku zostaja uruchamiane odchylajace klapy sciegna 27 przez tloki 16, porusza¬ jace sie w cylindrach 17. Do karty zostaje przycisnieta glowica 18, która jest polaczo¬ na przez przewód' 19 z ssaca pompa i wte- — 2 —dy porusza tlok 16 w kierunku strzalki, al¬ bo jest polaczona z pompa tloczaca, przy¬ czem wtedy sciegna 27 poruszaja sie w odwlotnym kieiruinku.Praktyczne wykonanie maszyny wedlug opisanej zasady konstrukcji jest uzaleznio¬ ne od koniecznosci jednoczesnego sterowa¬ nia znaczna iloscia klap. Naprzyklad przy 4 otworach ilosc jednoczesnie sterowanych klap wyniesie 15, gdyz wedlug wynalazku przy kazdym odbiorniku sortowniczym znajduje sie jedna para klap albo dróg, przyczem wybór drogi odbywa sie wylacz¬ nie przez sterowanie.Ten ustrój jest przedstawiony na fig. 5 — 9. Z urzadzenia odbiorczego, przedsta- wiiomego nia figi. 10 i 12, skladajacego sie z odbiorczego noza 65, umocowanego na wóz¬ ku 64 i wraz z auim ponusziaijacejgo snie w jed¬ na strone i zpowrotem, do którego przez naioiskany ciezarem katowinik 66 jeist przy¬ parta paczka kart 67, przechodza karty pomiedzy diwia tiraospontujace walce 34, które je dalej przesylaja do oporka 35, na którym pozostaja przez krótki czas. 0- prawka 20, zawierajaca cztery sprezynuja¬ ce sztyfty 21a, 21b, 21c, 21d, daje sie prze¬ suwac wzdluz karty i zapomoca sztyftu 29 zatrzymywac w okresloiiem mieijisiou na kie¬ rownicy 22, która porusza sie wraz z u- mieszczona na niej glowica, przyczem przez miejsca, w których karta jest dziurkowa¬ na, przechodza sztyfty 21; wówczas usku¬ tecznia sie ponizej opisane sterowanie.Gdy oporek 35 zostaje odciagniety, wówczas karte chwytaja dwa transporto¬ we walce 36 i 37 i kieruja ja do kanalu 39 (fig. 5), który przy dolnym wyjsciu jest podzielony przegnoda 40 nla dwa piono¬ we szyby. Zewnetrzne sciany szybów zosta¬ ja utworzone przez ramiona 41, które sa umocowane parami na pokrecajacych sie walach 42 i razem tworza zwrotnice. Przez zwrotnice 43 zostaje wpadajaca do kanalu 39 karta, zaleznie od polozenia ramion, skierowana do prawego albo lewego szybu.Na kazdym wale 42 jest dalej umocowane ramie 44 (fig. 8), które sztyftami 45 wcho¬ dzi w szczeline prowadnicy 46, umocowa¬ nej na dolnym koncu znajdujacego sie pod diaiiaiamiem sprezymy 48 sciegna 47. Przez ruch wtyl sciegna 47 zostaja przeto przelo¬ zone jednoczesnie dwa ramiona 41, doty¬ kajac sie swemi ostrzami, jak wskazuje fig. 5, i w ten sposób tworzac droge dla wpa¬ dajacej do szybu karty z kanalu do utwo¬ rzonego zboku odbiornika 50. Sterowanie rozdzialów dróg wykonywa sie przez to, ze przechodzace przez dziurki w kartach sztyfty przestawiaja lezace jeden nad dru¬ gim i ma piotniowiyioh osilach suwaki 52 (fig. 6),które spoczywaja na stalych plytach 53 (fig. 9), zaopatrzonych w wyciecia, w któ¬ rych poruszaja sie glowice 55 drazków 47, skladajace sie z podobnych do bródki klu¬ cza blaszek (fig. 8). Konce suwaków 52 sa równiez zaopatrzone w wyciecia (fig. 6), które czesciowo pokrywaja wyciecia w ply¬ tach 53, a czesciowio zajcihodza za nie, wsku¬ tek czego zaleznie od polozenia suwaków przechodza przez nie odpowiednio wyciete glowice 55 drazków 47, i przez to drazek 47, ma/ który dziala sprezyna 48, mioze po¬ ruszac sie ku dolowi, gdy polaczony z nim oporek 49 (fig. 8) zostaje zwolniony przez rolke 60, umieszczona na koncu dzwigni 61, która zapomoca rolki 62 jest w ten sposób prowadzona na krzywej powierzchni 63, ze w odpowiednim momencie, zaleznie od po¬ lozenia suwaków 52, drazki 47 zostaja zwolnione i wtedy opada ten drazek 47, którego glowica jest uwolniona od suwaków 52, t. j. ten drazek, nad glowica którego pokrywaja sie wyciecia w suwakach 52, wskutek czego glowica moze przejsc. Wte¬ dy drazek 47 porusza polaczone z nim przez jarzmo 46 i umocowane na wale dwa ra¬ miona 41, których pochylone wewnatrz o- strza ukladaja sie w wycieciu wewnetrz¬ nej sciany szybów. Spadajaca przez jeden z szybów karta zostaje wtedy skierowana wbok i wpada do przylegajacego odtóorni- — 3 —ka 50. Przez dowolny drazek 47 zostaja w ten sposób zawsze jednoczesnie sterowane dwa ramiona 41. Karta spada przez pra¬ wy lub lewy szyb zaleznie od polozenia górnego srodkowego ramienia 43 (fig. 5), Droga przechodzacej przez kanal 39 karty okresla sile przez wspól dzialanie wskazsine¬ go ramienia i pary ramion 41. Gdy na kar¬ cie górne miejsce U (fig. 1) nie jest prze¬ dziurawione, to ramie 43 nie przeklada sie, karty wpadaja do lewego szybu i dlalej przy pcmocy wyznaczonej przez pozostale trzy dziurki klapy 41 d|o odpowiedniego odbior¬ nika. Gdy natomiast jest przedziurawliane górne miejsce, tio klapia 43 pirzekladai sie i kanty wpadaja do prawego szybu i odpo¬ wiedniego odbiornika. Gdy wogóle bralk dziurki, to zadnia klialpa nie przeklada sie, l karty wpadaja przez lewy szyb az do dol¬ nego odbiornika U. Jezeli wszystkie miejsca sa przedziurawione, wówczas przeklada, sie tylko klapia 43 i' karty przechodza pirzez prawy szyb w dolny odbiornik S do sorto¬ wania.W innym ustroju maszyny do sortowa¬ nia wedlug wynalazku, przedstawionej na fig. 10 — 16, jest ilosc kazdorazowo ste¬ rowanych klap ograniczona do jednej, i kazda klapa zostaje bezposrednio kierowa¬ na zapomoca czterech wspóldzialajacych drazków.Przechodzace przez otwicry w kartach sztyfty 2la, 2Ib, 21c i 21d natrafiaja na od- chylaina izapcmioica dzwigni 70 rame 71 (fig. 13 — 15). Przy kazdem kolysaniu ramy za¬ padka 72 zaczepia przesuwane w piono¬ wym kierunku drazki 73 i utrzymuje je tak dlugo, dopóki rama nie zostanie nasu¬ nieta na przechodzacy przez karty sztyft.Drazki 73 sa odciagane zapomoca sprezyn ku dolowi, jednak wbrew dzialaniu tych sprezyn utrzymane przez dzwignie 77, po¬ siadajaca boczny sztyft 74 i sterowana przez wygairbiona tarcze 75 i walki 76.Gdy wskutek wygarbionego ksztaltu tarczy dzwignia 77 porusza sie wtyl, to za nia daza drazki 73, o ile nie sa przytrzymane przez zapadke 72, t. j. te drazki poruszaja sie ku dolowi, które minal icdpiowiedlni sztyft glowicy, wystajacy z dziurki karty.Z prawej i lewej strony drazków 73 sa rozrzadzone sterownicze kllapy 79, prto- wadizace do oddizielinych odbiorników scirtowniczych. Normalnie sa tak one rozniiesztczione, ze pozostawiaja pomie¬ dzy soba wolny pionowy kanal dla kart (fig. 12). Gdy jednak jedna z klap do¬ staje odchylenia ku srodkowi, to zamyka ona jednoczesnie kanal ku dolowi, prowa¬ dzac do odpowiedniego odbiornika do sor¬ towania. Sterowanie kart odbywa sie w ten sposób, ze kazda karta przyciska sie krót- kiem ramieniem 78 zapomoca sprezyny i przylega do wszystkich czterech drazków 73. Drazki sa w odpowiednim ukladzie za¬ opatrzone w wyciecia w ten sposób, ze po przesunieciu drazka tylko w jednem miej¬ scu te wyciecia sie pokrywaja i wskutek tego klapia, nie bed^c przytrzymana przez drazki, wpada w wyciecia. W powyzszy sposób przez okreslone dziurkowanie karty, od którego jest uzaleznione przechodzenie sztyftów przez dlziuirki, przesuniecie okre¬ slonych zapadek 72, zwolnienie okreslonych drazków 73 i uskuteczniane przez to na¬ krywanie sie wyciec we wszystkich czte¬ rech drazkach w okreslonem miejscu zo¬ staje sterowana okreslona! klapa 79.W tym ustroju klapy sprezynami swiojei- mi opieraja sie stale na sterowniczych draz¬ kach i wywoluja w ten sposób stale tarcie i odpowiedni bieg sterowniczych drazków.Dla unikniecia utrudnien w tym biegu na¬ lezy zastosowac specjalny drazek sterowni¬ czy, który przy kazdym skoku maszyny u- noisi cokolwiek sortownicze klapy, a przy nadejsciu momentu, w którym klapa ma za¬ pasc, zwalnia ja, wskutek czego wszystkie klapy znajduja sie w tym wypadku w sta¬ lym, choc nieznacznym ruchu.W opisanych dotychczas ustrojach je¬ szcze ma miejsce zawsze zaleznosc predkie- _ 4 „go dzialaniu klap ód dzialania naciskaja¬ cych na sciegna sprezyn. Maszyne wedlug wynalazku przeto tak nastepnie udoskona¬ lono,, ze sciegna posiadaja ruchy spetane bez wszelkich sprezyn; Ten czwarty ustrój jest przedstawiony na fig/ 17 — 20, Na¬ przeciw glowicy 20 ze sztyftami 21a, 6, c, d sa zamiast opisanych suwaków wprowa¬ dzone jednostronnie osadzone dzwignie 80, których drugi koniec tworzy zaopatrzony w wyciecia segment 81.Karta 25 jest wprowadzana pomiedzy glowice 20 i dzwignie 80. Gdy jeden ze sztyftów 21 przechodzi przez jeden z o- tworówi w karcie, to ptrzesowfa jedina z gini np, 806 i wtedy wyciecia w dzwigniach znajduja sie jedno nad drugiem i wytwa¬ rzaja przechodzaca szczeline, w która wchodzi naciskana przez sprezyne 82 za¬ padka 83 po odsunieciu dzwigni 84. Za¬ padka laczy sie przez cisnacy pret 85 z przelacznikowa klapa 86. Uruchamiana to w jedna, to w druga strone dzwignia 87 wy¬ konywa ruchy nadól i wgóre, przyczem za kazdym razem zapadke {w danym wypad¬ ku zaipadlke 83b) niarilsfca i wywoluje prze¬ to przelaczenie odpowiednich klap (w dai- nym wypadku 866/ Dla unikniecia tego, by jedna z klap za¬ wisla zdolu, co mogloby miec miejsce przy zacisnieciach jednej ze sprezyn 88, jest zastosowana jeszcze dzwignia 89, polaczo¬ na z drazkiem 87, wskutek czego znów pod¬ nosi kazdorazowo opuszczona zapadke, przez co dzialanie sprezyn 88 ogranicza sie do trzymania zapadek w ich polozeniu spo¬ czynku.Gdy karta zostaje zwolniona i opada, to spnowaidizia sie jedinioczesmie z, ruchem na¬ przód dzwigni 87 i 89 drugi ruch dzwigni 84, wskutek którego zJaipadfca 83 odsadza sie do jej poczatkowego polozenia, W powyzszy sposób jest caly uklad jed- nobieznie polaczony za wyjatkiem sprezyn 82, które jednak sa tak umieszczone i do¬ stepne, ze moga byc latwo konttrolowaine i w najgorszym wypadku wprowadzaja kar¬ te w system do sortowania. PL