Opublikowano: BIBLIOTEK, jUr::;;.. ^ :;-n fowefioj 31 .V. 19®5ifl ^i^itej Uftsff 49439 Ki. 28-er*« MKF C 11 d UKD f€ Wspóltwórcy wynalazku: mgr Elzbieta Matusewicz, inz. Hanna Szcze- panowska Wlasciciel patentu: Centrala Wytwórczo-Uslugowa „Libella" Sp. z.o.o., Warszawa (Polska) Srodek wspomagajacy proces prania na sucho Przedmiotem wynalazku jest srodek, który sto¬ sowany jako dodatek do rozpuszczalników orga¬ nicznych, jak trójchloroetylen, benzyna, solwent nafta lub ich mieszanin z oleinianem sodowym albo oleinianem amonowym, przyspiesza i ulatwia proces prania na sucho oraz umozliwia jednocze¬ sne usuwanie z materialów wlókienniczych plam rozpuszczalnych tyflko w rozpuszczalnikach orga¬ nicznych i plam rozpuszczalnych tylko w wodzie.W procesie prania na sucho powinny byc usu¬ niete zarówno plamy pochodzenia tluszczowego, jaJk i plamy bialkowe czy z weglowodanów. Z tego wzgledu, do stosowanych zwykle przy praniu na sucho rozpuszczalników organicznych, dodaje sie niekiedy srodki, które dzieki swym wlasciwos¬ ciom hydrof ilowym umozliwiaja wprowadzanie w sklad kompozycji pioracej odpowiedniej ilosci wody, a tym samym umozliwiaja równiez usuwa¬ nie zabrudzen pochodzenia nietluszczowego. Naj¬ czesciej jako tego rodzaju dodatki stosuje sie róz¬ nego typu mydla i detergenty syntetyczne. Jed¬ nakze stosowanie tych srodków powierzchniowo czynnych ma szereg niedogodnosci, gdyz substan¬ cje te powoduja stosunkowo szybko rdzewienie urzadzen pralniczych, wywoluja nadmierne pienie¬ nie sie kapieli pioracej, co utrudnia pranie w urza¬ dzeniach pralniczych i regeneracje rozpuszczalni¬ ków organicznych. Poza tym wielokrotne pranie przy uzyciu tych srodków powoduje szarzenie ma- 10 15 20 25 30 terialów i kurczenie sie oraz spilsnianie materia¬ lów welnianych.Próbowano zapobiegac tym niekorzystnym zja¬ wiskom przez dodawanie do organicznego roz¬ puszczalnika srodków, które oprócz detergentów, takich jak sulfonowane alkohole tluszczowe, sul¬ fonowane kwasy tluszczowe, alkiloarylosulfoniany, zawieraja równiez i produkty kondensacji kwasów tluszczowych z tlenkiem etylenu, aminami lub amoniakiem. Jednakze stosowanie tych srodków jako preparatów wspomagajacych proces prania na sucho nie daje zadowalajacych wyników, a to przede wszystkim dlatego, ze srodki te nie zawie¬ raja skladników, przeciwdzialajacych dostatecznie silnie, wspomnianym ujemnym skutkom uzycia srodków powierzchniowo czynnych.Srodek wedlug wynalazku umozliwia unikniecie tych wad znanych preparatów, dodawanych do srodków do prania na sucho. Stwierdzono bowiem, ze stosujac jako substancje powierzchniowo czyn¬ ne etoksylowane alkilofenole i/lub alkohole tlusz¬ czowe oraz alkilobenzenosulfoniany, uzyte w od¬ powiedniej proporcji i dodajac do nich alkilolo- amidy kwasów tluszczowych, otrzymuje sie pre¬ parat, który rozpuszcza sie we wszystkich rozpusz¬ czalnikach organicznych, stosowanych do prania na sucho, a dodany do tych rozpuszczalników daje srodek do prania na sucho wlókien welnianych, bawelnianych i wszelkiego rodzaju wlókien syn¬ tetycznych. Moze on byc stosowany w kompozycji 4943949439 bezwodnej i w kompozycji zawierajacej wode i nie osadza sie na filtrach maszyn pralniczych.Zgodnie z wynalazkiem srodek o najkorzystniej¬ szych wlasciwosciach otrzymuje sie, jezeli stosu¬ nek wagowy etoksylowanych alkilofenoli oraz al¬ koholi tluszczowych do alkilobenzenosulfonianów wynosi okolo 1 :3. Podstawowa cecha wynalazku jjest jednak zastosowanie alkiloloamidów kwasów tluszczowych, a w szczególnosci produktów kon¬ densacji kwasu laurynowego lub kwasów z oleju kokosowego z dwuetanoloamina, monoetanoloami- na, trójetanoloamina, monopropanoloamina i izo- propanoloamina. Nieoczekiwanie bowiem niektóre wlasciwosci alkiloloamidów kwasów tluszczowych sa odmienne od odpowiednich wlasciwosci innych srodków powierzchniowo czynnych, przewyzszajac te ostatnie pod wieloma wzgledami, istotnymi w procesie prania na sucho.Przede wszystkim zwiazki te maja bowiem duza zdolnosc stabilizowania piany, przeciwdzialaja wtórnemu osadzaniu sie brudu na tkaninie, zapo¬ biegaja tworzeniu sie elektrycznosci statycznej, wplywajacej ujemnie na efekt prania, nadaja pra¬ nej tkaninie przyjemny chwyt i odpornosc na za¬ lamania pomimo wielokrotnych pran. Na ogól wiekszosc syntetycznych detergentów, nawet w niewielkich stezeniach, przyspiesza i poteguje zja¬ wisko rdzewienia zelaza i stali. W przeciwienstwie zas do tego, alkiloloamidy kwasów tluszczowych, a szczególnie produkty kondensacji dwuetanolo- aminy z kwasami tluszczowymi, silnie temu zja¬ wisku przeciwdzialaja, co ma bardzo istotne zna¬ czenie przy praniu w urzadzeniach pralniczych na skale przemyslowa.Zawartosc alkiloloamidów kwasów tluszczowych w srodku wedlug wynalazku moze byc rózna, w 10 15 20 25 30 35 zaleznosci od potrzeb, a bardzo dobre wyniki osia¬ ga sie, gdy stanowi ona w gotowym srodku 0,2 — — 5% w stosunku wagowym. Wspomagacz procesu prania na sucho wedlug wynalazku dodaje sie do kapieli z rozpuszczalnika organicznego w ilosci 0,2 — 0,8% w stosunku wagowym i w przeliczeniu na substancje aktywna.Sposób przygotowania srodka wedlug wynalaz¬ ku jest podany w ponizszym przykladzie.Przyklad. 60 kg soli1 sodowej kwasu dodecy- lobenzenosulfonowego w postaci preparatu, zna¬ nego na rynku pod nazwa „Sulfapol", zawieraja¬ cego 50% substancji czynnej, wymieszano z 10 kg produktu kondensacji tlenku etylenu z nonylofe- nolem, znanego na rynku pod nazwa „Alfenol 710".Mieszanine ogrzano do temperatury 40°C i do otrzymanego jednolitego roztworu dodano 5 kg produktu kondensacji trójetanoloaminy z kwasem laurynowym. Po pólgodzinnym mieszaniu do masy dodano 25 kg trójchloroetylenu i mieszano przez okolo pól godziny, az do otrzymania klarownego roztworu. Otrzymano okolo 100 kg gotowego pre¬ paratu, który stosowano jako dodatek do rozpusz¬ czalnika organicznego przy praniu na sucho. PL PL