Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.II.1965 for KI. 81e, 9i MKP G 01 r UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Jan Glodek, mgr inz. Henryk Gozdzik, mgr inz. Marian Kedzierski Wlasciciel patentu: Instytut Elektrotechniki, Warszawa (Polska) MBLIOTEKA* JU rzed * fen e n t owe^sj Kompensator napiecia stalego do pomiaru malych sil elektromotorycznych i malych napiec, zwlaszcza sil termoelektrycznych Przedmiotem wynalazku jest kompensator na¬ piecia stalego do pomiaru malych sil elektromoto¬ rycznych i malych napiec, zwlaszcza sil termoelek¬ trycznych, Wystepujacych w termoelementach ta¬ kich, jak np. zelazo-konstantan, miedz-konstantan, nikiel chrom-nikiel, platynarod-platyna itp. ' Zasada dzialania kompensatora wedlug wynalaz¬ ku jest -oparta na stalosci pradu kompensatora prze¬ plywajacego przez opornosc kompensatora (I zasada Poggendorffa).Znane kompensatory posiadaja zlozony uklad i budowe ze wzgledu na koniecznosc ustalania pra¬ du kompensatora przy pomocy ogniwa wzorco¬ wego.Te niedogodnosc usuwa kompensator wedlug wy¬ nalazku, który rózni sie od znanych kompensatorów tym, ze jest pozbawiony obwodu do ustalania i kon¬ troli pradu kompensatora (zasada Du Bois-Rey- mond'a).Istota wynalazku polega na tym, ze uklad kom¬ pensatora jest utworzony u jednego lub wiecej ob¬ wodów kompensacyjnych zawierajacych dwie po¬ dwójne dekady polaczone szeregowo w taki sposób, ze styki ruchome przelaczników dekad znajduja sie w obwodach pradów kompensatora. Druga istotna cecha jest to, ze uklad kompensatora jest zasilany z ogniwa wzorcowego o specjalnej konstrukcji, umozliwiajacej obciazenie go pradem, którego war¬ tosc jest prawie stala w znacznym przedziale czasu.Zasilanie obwodu kompensatora wedlug wyna- 2 lazku odbywa sie ze specjalnych - ogniw wzorco¬ wych, umozliwiajacych obciazenie ich. odpowiednia wartoscia pradu, co zapewnia duza stalosc wartosci pradu w czasie. 5 Kompensator wedlug wynalazku rózni sie po¬ nadto od znanych kompensatorów tym, ze w ob¬ wodzie mierzonego napiecia nie ma ruchomych sty¬ ków i opornosc wejsciowa kompensatora od strony mierzonego napiecia jest praktycznie stala dla ca- 10 lego zakresu pomiarowego.Kompensator wedlug wynalazku jest przedsta¬ wiony schematycznie na rysunku.Kompensator wedlug wynalazku sklada sie z dwóch polaczonych szeregowo obwodów kompen- 15 sacyjnych I i II, zawierajacych kazdy dwie po¬ dwójne dekady oporników spotykane w kompen¬ satorach Brooks'a i Dieselhorsta. W sklad obwodu kompensacyjnego I wchodza: specjalne ogniwo wzorcowe ENl, podwójne dekady 2 X Ri i 2 X R2, 20 opornik dodatkowy Rdl i wylacznik W1# w sklad zas obwodu U wchodza: specjalne ogniwo wzorcowe EN2, podwójne dekady 2 X R3 2 X R4, obornik do¬ datkowy Rd2 i wylacznik W2.Wylaczniki W2 i W2 sa sprzezone mechanicznie 25 tak, ze wlaczenie obu obwodów I i n odbywa sie jednoczesnie.Ruchome styki Pu, P2, P3 i P/„ znajdujace sie w ob¬ wodzie pradu kompensatora, umozliwiaja ustawie¬ nie dowolnej wartosci napiecia w granicach od zera 30 do wartosci nominalnej przy pomocy pokretel po- 4900849008 dwójnych dekad: 2 X Rlt 2 X R2, 2 X R3 i 2 X R4.Mierzona sila elektromotoryczna lub napiecie Ux jest kompensowane suma spadków napiec Vlt U2, U3 i U4, wywolanych przeplywem pradów Li i Ik2 kompensatora przez podwójne dekady 2 X Rlt Z X R2, 2 X R3 i 2 X R4; dla stwierdzenia stanu kompensacji kompensator wedlug wynalazku jest zaopatrzony w statyczny galwanometr G, który moze byc wbudowany we wspólna or udowe z kom¬ pensatorem. PL PL