Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób wykrawania z tasmy metalowej przedmiotów, któ¬ rych obrys stanowi czesciowe lub calkowite od¬ wzorowanie negatywowe obrysu przedmiotów sa¬ siadujacych z nimi na tasmie, na przyklad nakre¬ tek szesciokatnych, kwadratowych itp. Wykrawa¬ ne przedmioty moga byc w tym przypadku ulozo¬ ne na tasmie w ten sposób, ze niektóre krawedzie sasiadujacych przedmiotów sa wspólne dla oby¬ dwu z nich.Najczesciej stosowany sposób wykrawania tego rodzaju przedmiotów polega na takim ulozeniu ich na tasmie, ze miedzy nimi pozostawiane jest prze¬ slo srodkowe o szerokosci równej w przyblizeniu grubosci tasmy, które jest odksztalcone przez nóz wykrojnika i stanowi odpad, a powierzchnia tych odpadów wynosi niejednokrotnie ponad 50% po¬ wierzchni wykrawanych przedmiotów.Znany jest takze sposób wykrawania, zwany bezodpadowym, który polega na tym, ze przedmio¬ ty o wymienionym wyzej ksztalcie obrysu wykra¬ wane w jednym takcie pracy wykrojnika pozosta¬ wiaja obrys stanowiacy uksztaltowane krawedzie przedmiotów wykrawanych w nastepnym takcie jego pracy, dzieki czemu uzyskuje sie wyelimino¬ wanie odpadów.Zasadnicza wada sposobu bezodpadowego jest jednak niewielka dokladnosc wykrawanych przed¬ miotów, a zwlaszcza nieprostopadlosc jego krawe¬ dzi wzgledem plaszczyzny tasmy oraz ich nie- 10 20 25 30 wspólosiowosc w stosunku do osi geometrycznej, a takze niedostateczna gladkosc krawedzi spowo¬ dowana odksztalceniem pod dzialaniem sil naci¬ sku i tarcia noza wykrojnika. Z tego powodu spo¬ sób wykrawania bezodpadowego nie nadaje sie do wytwarzania przedmiotów o stosunkowo niedu¬ zych tolerancjach, na przyklad nakretek lub in¬ nych elementów stosowanych w sprzecie elektro¬ technicznym.Powyzsze wady usuwa sposób wykrawania przedmiotów wedlug wynalazku polegajacy na wy¬ krawaniu w jednym z taktów pracy wykrojnika gotowych przedmiotów umieszczonych na tasmie w ten sposób, ze po ich wycieciu utworzony zosta¬ je wstepny zarys sasiadujacych przedmiotów, a na¬ stepnie okrawanie przedmiotów z wstepnego za¬ rysu w drugim takcie pracy z pozostawieniem przesel srodkowych o szerokosci wynoszacej od 0,1 do 0,20 grubosci tasmy.Dzieki temu uzyskuje sie wysoka dokladnosc obry¬ su przedmiotów z zachowaniem prostopadlosci i wspólosiowosci jego krawedzi eliminujac wady sposobu bezodpadowego, a równoczesnie odpady z przesel srodkowych zmniejszone zostaja o okolo 90% co daje znacznie wiekszy uzysk materialu w porównaniu do znanego sposobu wykrawania z przeslami srodkowymi.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia sposób wy¬ krawania z tasmy metalowej nakretek szesciokat- 4848043480 nych, a fig. 2 — sposób wykrawania przedmiotów w ksztalcie prostokata z zaokraglonym bokiem.Sposób wykrawania nakretek w ksztalcie sze- sciokatów przedstawiony przykladowo na fig. 1 opisano ponizej.Szerokosc tasmy 1 jest dobrana w ten sposób, ze umozliwia wykrawanie siedmiu rzedów nakretek umieszczonych obok siebie w ten sposób, ze obrys ich stanowi równoczesnie czesc obrysu sa¬ siadujacych z nim nakretek. W pierwszym takcie pracy wykrojnika boczny nóz ustalajacy 2 wykrawa wstepny obrys boczny 3 nakretki na jed¬ nym z boków tasmy, sluzacy do ustalenia skoku tasmy w wykrojniku wielotaktowym. W jednym z nastepnych taktów pracy wykrawane sa otwo¬ ry 4, odpowiadajace srodkowym rzedom nakretek oraz otwory 5 odpowiadajace pozostalym rzedom.W jednym z dalszych taktów zostaja wykrawane na gotowo nakretki 6 z trzech rzedów srodkowych, tworzac równoczesnie wstepny zarys pozostalych rzedów 7 nakretek, przy czym drugi nóz boczny 8 wykrawa zarys boczny 9 nakretki z drugiego boku tasmy.Z wstepnie wykrawanych rzedów 7 zostaja w na¬ stepnym takcie pracy okrawane nakretki 10, przy czym szerokosc rzedów 7 jest tak dobrana, ze po okrawaniu pozostaje niewielkie przeslo srodkowe II o szerokosci równej od 0,05 do 0,1 grubosci tasmy.Narzedzie sluzace do okrawania powoduje przy tym w koncowej fazie procesu wywiniecie przesla srodkowego na zewnatrz, dzieki czemu zostaja wyeliminowane odksztalcenia i zadziory na okra¬ wanych krawedziach, a równoczesnie uzyskuje sie wysoka dokladnosc przedmiotu, a zwlaszcza pro¬ stopadlosc i wspólosiowosc jego krawedzi. Szcze- , golna cecha procesu jest fakt, ze okrawanie na¬ kretek 10 nastepuje tylko na pieciu na laczna licz¬ be szesciu krawedzi nakretki, poniewaz jej kra¬ wedz 12 jest okrawana w nastepnym takcie pracy.Dzieki opisanemu wyzej sposobowi polegajace¬ mu na wykrawaniu wstepnym przedmiotów £ w rzedach srodkowych, utworzeniu sasiadujacych z nimi wstepnie wykrawanych rzecjów 7 nakretek, które zostaja okrawane w nastepnych taktaeh pra¬ cy ^ utyskuje sie mozliwosc znacznego zmniej¬ szenia szerokosci przesel srodkowych (dp okolo 0,05 grubosci tasmy), poniewaz okrawane przed¬ mioty 10 nie wplywaja na deformacje uprzednio wykrajanych przedmiotów 6. Wskutek tego uzy¬ skuje sie okolo 10-krotne zmniejszenie ilosci odpa¬ dów w porównaniu do stosowanego dotychczas sposobu wykrawania z przeslami srodkowymi, jed^ nak przy zachowaniu wysokiej dokladnosci ksztal¬ tów i wymiarów, przez co zostaje wyeliminowana podstawowa wada spopobu bezodpadowego.Przedstawiony przykladowo na fig. 2 sposób wy¬ krawania przedmiotów w ksztalcie prostokatów z jednostronnie zaokraglonym bokiem opisano ponizej.Szerokosc tasmy 1 równa jest w tym przypadku sumie szerokosci pieciu przedmiotów i przesel srodkowych, których szerokosc wynosi od 0,05 do 29 0,1 grubosci tasmy. W pierwszym takcie uksztal* towana zostaje za pomoca bocznego noza 13 usta¬ lajacego skok zaokraglona czesd obrysu przedmio¬ tu na jednym z boków tasmy 14, w nastepnym 5 takcie wykrawane sa otwory 15, a w kolejnym takcie wykrawane zostaja na gotowo przedmioty 16 z rzedów srodkowych, tworzac równoczesnie wstepnie wykrawane rzedy 17 sasiednich przed¬ miotów oraz uksztaltowana zostaje za pomoca no- io za bocznego 18 czesc obrysu bocznego drugiego *boku tasmy 14. Z wstepnie wykrawanych rzedów 17 zostaja okrawane w nastepnym takcie pracy przedmioty 19 tworzac waskie przesla 20 o szero¬ kosci równej o 0,05 do 0,1 grubosci tasmy, przy 15 czym okrawanie odbywa sie tylko na krawedzi górnej i czesci krawedzi bocznych, poniewaz za¬ okraglona krawedz dolna styka sie z pelnym ma¬ terialem rzedów 17. Narzedzie okrawajace powo¬ duje w koncowej fazie pracy wywiniecie sie dolnej 20 czesci tych przesel 20 na zewnatrz przenoszac na nie calkowita deformacje i umozliwiajac uzyska¬ nie wysokiej gladkosci i dokladnosci ksztaltu i wy¬ miaru przedmiotów. Równiez i w tym przypadku wykrawanie przedmiotów 16 z pelnego materialu i utworzenie wstepnie wykrawanych pasów 17 sa¬ siednich przedmiotów, które okrawane zostaja w nastepnym takcie pracy, umozliwia znaczne zmniejszenie szerokosci przesel srodkowych 20, poniewaz deformacja ich nie powoduje deforma¬ cji przedmiotów, które zostaly juz uprzednio wy¬ krawane.Przy stosowaniu sposobu wedlug wynalazku nalezy zawsze dazyc, aby liczba krawedzi przed¬ miotów okrawanych 10, 19 z uprzednio wykrawa¬ nych rzedów 17, 7 byla przynajmniej o jedna mniejsza od lacznej liczby krawedzi obrysu goto¬ wego przedmiotu, dzieki czemu eliminuje sie mo¬ zliwosc deformacji okrawanego przedmiotu.Sposób wykrawania przedmiotów, których obrys stanowi odwzorowanie negatywowe czesci obrysu sasiadujacych z nimi przedmiotów Vedlug wyna¬ lazku moze znalezc zastosowanie zwlaszcza w pro¬ dukcji masowej elementów sprzetu elektrotechni¬ cznego wykrawanych z tasm metalowych, zwlasz¬ cza na prapach korbowych. Szczególne uzasadnie¬ nie ekonomiczne znajduje zastosowanie sposobu wedlug wynalazku w przypadku wykrawania me¬ tali kolorowych 50 PL