Pierwszenstwo: Opublikowano: 20. IX. 1964 48415 KI. 12 o, 14 MKP C 07 a 5j UKI (BIBLIOTEKA Urzeau ratentowego, Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr Boguslaw Bobranski, dr inz. Ryszard WojtowsKi Wlasciciel patentu: Jeleniogórskie Zaklady Farmaceutyczne „Polfa", Jelenia Góra (Polska) Sposób wytwarzania a-(-o-karboksyfenylo)-«-aikilo-7-wale- rolaktonów i ich estrów Wiadomo, ze homoftalimid daje sie alkilowac w polozeniu a, oraz ze na tej drodze otrzymac mozna miedzy innymi alMlopochodne (Lircniere A., Perrin F., C. r. 1920, 171, 638., Bobranski B., Wójtowski R., Dissert. Pharm. 1960 12, 19). Pochodne o wzorze 1, w którym Ri oznacza grupy zawierajace przynaj¬ mniej jeden rodnik allilowy daja w wyniku hydra¬ tacji stezonym kwasem siarkowym odpowiednie 2-hydroksypropylopochodne o wzorze 2 (Bobranski B., Wójtowski R., Dissert. Pharm. 1960, 12, 19). Nie¬ oczekiwanie stwierdzono, ze na drodze hydrolizy powstalych hydroksypochodnych za pomoca wodo¬ rotlenków alkalicznych w roztworze wodnym lub w rozpuszczalniku organicznym np. w alkoholu, pierscien heterocykliczny ulega rozerwaniu z wy¬ tworzeniem prawdopodobnie soli dwukwasów o wzo¬ rze 3, które po zakwaszeniu kwasem mineralnym w wyniku wewnetrznej estryfikacji daja a-(-o-kar~ boksyfenylo)-a-alkilo-Y-walero-laktony o wzorze 4.Podobnie przebiega reakcja hydrolizy N-alkilo- pochodnych np. N-allilopochodnej lub N-metylopo- chodnej z tym, ze przebiega ona wówczas równiez pod wplywem kwasów. Kwasy karboksylowe o wzo¬ rze 4 nie zostaly dotychczas opisane w literaturze chemicznej. Daja sie one estryfikowac, przy czym powstale estry, dotychczas nie opisane, odznaczaja sie dzialaniem hipotensyjnym i uspokajajacym. W celu wytworzenia estrów postepuje sie w ogólnie znany sposób, np. poddaje sie reakcji z odpowied¬ nim halogenkiem alkilowym sól otrzymanego kwa¬ su, zwlaszcza sól sodowa lub tez kwas ten estryfi¬ kuje sie alkoholem w obecnosci kwasu siarkowego.Przyklad I. 13 g a-allilo-a-(p-hydroksypropy- lo)-homoftalimidu ogrzewa sie przez 2 godziny do 5 wrzenia, z 80 ml 10%-owego roztworu wodorotlenku sodowego. Po oziebieniu wytraca sie kwasem sol¬ nym a-(o-karboksylofenylo)-a-allilo-Y-walerolakton i krystalizuje z rozcienczonego metanolu. Otrzymu¬ je sie produkt w postaci bezbarwnych igiel, nie- 10 rozpuszczalny w wodzie, rozpuszczalny w alkoholu o temperaturze topnienia 157—158°C, z wydajnoscia 10 g.Przyklad II. 13 g soli sodowej kwasu karbo- ksylowego otrzymanego wedlug przykladu I ogrze- 16 wa sie w alkoholowym roztworze z 7,5 g jodku metylowego lub 6 g bromku metylowego, Po od¬ destylowaniu alkoholu pozostalosc rozciencza sie woda i wydzielony ester (12 g) krystalizuje sie z roz¬ cienczonego metanolu. Otrzymuje sie ester w po- 20 staci grubych krysztalów o temperaturze topnienia 66°C, który nie rozpuszcza sie w wodzie a rozpu¬ szcza sie w alkoholu, eterze, benzenie i kwasie oc¬ towym. 25 Przyklad III. 13,5 g a-allilo-a(p-hydroksypro- pylo)-N-metylohomoftalimidu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna z 50 ml alkoholu etylowego i 50 ml .stezonego kwasu solnego, po czym dodaje sie 30 ml wody i pozostawia do krystalizacji. Wydaj- 30 nosc 9 g. Wydzielony kwas karboksylowy typu3 48415 4 przedstawionego wzorem 4 ma wlasciwosci jak po¬ dano wyzej w przykladzie I.Przyklad IV. 10 g kwasu o wzorze 4, otrzy¬ manego w sposób podany w przykladzie I lub III, 100 ml metanolu i 5 ml stezonego kwasu siarko¬ wego ogrzewa sie do temperatury wrzenia w ciagu 5 godzin. Produkt reakcji wlewa sie do 250 ml 5%-owego NaHC03 i 150 g lodu. Wydzielony olej [krzepnie, (po czym odsacza sie ©o, przemywa kwas¬ nym weglanem isodowym i kirys/talizuje z rozcienczo¬ nego metanolu. Wydajnosc estru okolo 2 g, tempe¬ ratura topnienia 66°C. PL PL