PL47530B1 - - Google Patents

Description

Patent dodatkowy do patentu nr 46581 Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania nowych pochodnych N-fenylopiperazyny stosowanych w terapeutyce i stanowi on roz¬ winiecie wynalazku opatentowanego pod nr 4161581.W opisie patentowym nr 46581 podany jest sposób wytwarzania zwiazków N-fenylopipera¬ zyny o wzorze ogólnym ii, w którym Ri ozna¬ cza atom wodoru lub rodnik trójfluorometylo- wy, a Ra oznacza atom wodoru lub rodnik nitrowy, aminowy, jedno- lub dwualkiloamino- wy, jedno- lub dwuhydroksyaminowy, acylo- amidoalifatyczny (lacznie z sulfonamidowym) lub N-alkiloacyloamidoalifatyczny w pozycji meta lub para pierscienia fenylowego. We wspomnianym opisie patentowym podano, ze zwiazki te oraz ich sole addycyjne z kwasami odznaczaja sie wlasciwosciami terapeutycznymi o dzialaniu psychotropowym i stosowane sa w leczeniu zaburzen psychicznych.Obecnie, w wyniku dalszych poszukiwan i doswiadczen nieoczekiwanie stwierdzono, ze zwiazki o wzorze 1 z lancuchem etylenowym miedzy grupami piperazynylowa i fenylowa, zastapionym przez grupe -CHt-CH{OH)- , -CH* CO- , i(CH*)4- , -CHt-CH=CH-CHt- lub grupe o wzorze i2 posiadaja takze farmakologiczne i psychotropowe wlasciwosci zalecane do wyko¬ rzystania w leczeniu zaburzen psychicznych.Wedlug wynalazku wytwarza sie dotad nie¬ znane zwiazki N-fenylopiperazyny o wzorze ogólnym 3, w którym X oznacza grupe -CHt- -CH(OH)- , -CHsCO- , -(CH*)4- , -CHi-CH= =CH-CHi- lub grupe o wzorze 2, a R oznacza atom wodoru lub grupe nitrowa albo aminowa lub grupe alkiloaminowa, dwualkiloaminowa,jednohydroksyalkiloaminowa, dwu - (hydroksy- alkilo)-aminowa, acyloamidoalifatyczna lub alkanosulfonamidowa, zawierajaca najwyzej © atomów wegla, jak równiez ich sole •addycyjne z kwasami. Zwiazki o wzorze 3 posiadaja powyzej podane wlasciwosci, a ko¬ rzystnymi zwiazkami w leczeniu zaburzen psychicznych sa te, w których X oznacza -CH2- -CH(OH)- lub grupe o wzorze 2, a R oznacza atom wodoru lub grupe aminowa albo dwume- tyloaminowa. Szczególne znaczenie maja Iflf- (p-aminofenyloj-ftf-hydroksyetylo - 4^(m-trójfluo- rometylofenylo)-piperazyna, iljfiMp-dwumetylo- aminofenylo)-^,-hydroksyetylo-4-(m - trójfluoro- metylofenylo)-piperazyna i il^r-metylOH2,-feny- loetylo-4Km-trójfluorometylofenylo)- piperazyna i ich sole addycyjne z kwasami.Nowe zwiazki o wzorze 3 mozna wytworzyc stosujac metody podane w opisie patentowym nr 4658.1 dla wytwarzania zwiazków N-fenylo- piperazyny o wzorze ogólnym 1. Sposoby za pomoca których wytwarza sie zwiazki o wzo¬ rze 3 mozna okreslic, ze obejmuja poddawanie reakcji zwiazku o wzorze 4 ze zwiazkiem o wzorze i9, w których P i Q oznaczaja grupy wytwarzajace w czasie reakcji ugrupowanie o wzorze 6, a X i R maja znaczenie podane po¬ przednio i jezeli to pozadane, to w przypadku gdy w otrzymanym produkcie X stanowi -CH2 CO- lub -CH2-CH=CH-CH2-, redukuje sie me¬ todami znanymi per se, grupe pierwsza do -CH2-CH{OH)-, a druga do - przeksztalca znanymi per se metodami grupe R w otrzymanym produkcie w inna grupe takze objeta okresleniem dla R.Wedlug odmiany sposobu, stanowiacego wy¬ nalazek zwiazki o wzorze ogólnym 3 wytwarza sie przez dzialanie N-m-trójfluorometylofenylo- piperazyny na zwiazek o wzorze ogólnym 7, w którym Y oznacza reszte kwasowa zdolnego do reakcji estru, taka jak atom chlorowca lub reszta estru siarkowego lub sulfonowego, a X i R marja znaczenie podane poprzednio.Reakcje korzystnie jest prowadzic przez ogrzewanie reagentów w obojetnym rozpusz¬ czalniku, takim jak alkohol, na przyklad eta¬ nol, keton, na przyklad aceton, weglowodór szeregu benzenowego lub weglowodór chloro¬ wany, w obecnosci srodka wiazacego kwas, na przyklad metalu alkalicznego lub jego pochod¬ nej, takiej jak weglan metalu alkalicznego, al¬ koholan, amidek lub wodorek albo trzeciorze¬ dowa zasada taka jak trójetyloamina. Jako sro¬ dek wiazacy kwas stosuje sie dogodnie nad¬ miar N-m-trójfluorometylofenylopiperazyny.Zwiazki o wzorze 3, w którym X oznacza grupe -CH2-CH=CH-CHtf a R oznacza grupe nitrowa wytwarza sie równiez przez poddanie reakcji N-m-trójfluorometylofenylopiperazyny z. o-,m- lub p- nitrofenylobutadienem, ewen¬ tualnie w obecnosci rozpuszczalnika, na przy¬ klad n^propanolu.Wedlug innej odmiany sposobu wedlug wy¬ nalazku, zwiazki o wzorze ogólnym 3 wytwa¬ rza sie przez dzialanie pochodnej aniliny o wzo¬ rze ogólnym 8 na zwiazek o wzorze ogólnym 9 w których jeden z symboli Zi i Z2 oznacza atom wodoru, a drugi — grupe -CH2CH2-Y, a symbole Y, X i R maja znaczenie podane po¬ przednio. Reakcje mozna prowadzic w obecnosci lub bez rozpuszczalnika oraz w obecnosci lub bez srodka wiazacego kwas, lecz korzystnie prowadzi sie ja w obecnosci rozpuszczalnika i srodka wiaza*cego kwas, wymienionych w po¬ wyzej podanym sposobie.Wedlug dalszej odmiany sposobu, zwiazki o wzorze 3, w którym R oznacza pierwszorzedo- wa grupe aminowa wytwarza sie przez redukcje odpowiednich zwiazków o wzorze 3, w którym R oznacza grupe nitrowa za pomoca znanych per se metod dla redukcji grupy nitrowej do aminowej, na przyklad przez katalityczne uwo¬ dornienie albo przez reakcje z wodnym roz¬ tworem siarczanu zelazawego lub przez reakcje z chlorkiem cynawym w kwasie solnym. Po¬ dobnie, zwiazki o wzorzef ogólnym 3, w któ¬ rym X oznacza ugrupowanie -(CH2)4- mozna wytworzyc przez redukcje odpowiednich zwiaz¬ ków o wzorze 3, w którym X oznacza -CH2- CH=CH-CHi- za pomoca metod znanych per se dla redukcji podwójnego wiazania etyleno¬ wego, na przyklad przez katalityczne uwodor¬ nienie. Dalej, zwiazki o wzorze ogólnym #, w którym X oznacza ugrupowanie -CHt-CH (OH)- mozna wytworzyc przez redukcje odpo¬ wiednich zwiazków o wzorze ogólnym 3, w którym X oznacza -CHt-CO-, stosujac ogólne metody dla redukcji grupy -CO- do -CH{OH)- znane z literatury chemicznej, na przyklad traktowanie wodorkiem litowoglinowym.Jak podano powyzej symbol R moze ozna¬ czac szereg róznie podstawionych grup amino¬ wych. W zakres wynalazku wchodzi wytwa¬ rzanie zwiazku zawierajacego zadany podstaw¬ nik przez poczatkowe wytworzenie zwiazku o in¬ nym niz zadanym podstawniku i nastepnie prze¬ ksztalcenie tego podstawnika w pozadany. W ten sposób zwiazki w których R oznacza grupe acyloamidowa mozna wytworzyc z odpowied¬ nich amin pierwszorzedowych za pomoca zna- — 2 —nych metod acylacji, takiej jak acetylowanie przy uzyciu bezwodnika octowego lub formy- lowanie przy uzyciu kwasu mrówkowego. Ta¬ kie grupy acyloamidowe mozna przeksztalcic w grupe aminowa za pomoca hydrolizy wedlug znanych metod hydrolizowania amidów lub w grupy alkiloaminowe przez redukcje. Zwiazki, w których R oznacza grupe jednohydroksyal- kiloaminowa mozna wytworzyc przez reakcje odpowiednich zwiazków aminy pierwszorzedo- wej, na przyklad z chloromrówczanem chloro- etylu i nastepna alkaliczna hydrolize, albo przez reakcje z tlenkiem alkilenu, takim jak tlenek etylenu. Zwiazki w których R oznacza grupe dwu- wytworzyc ze zwiazków, w których R oznacza pierwszorzedowa grupe aminowa przez reakcje z tlenkiem alkilenu.Pod okresleniem ,,metody znane per se" za¬ stosowanym w opisie i zastrzezeniach paten¬ towych nalezy rozumiec metody przedtem sto¬ sowane lub opisane w literaturze.Jezeli zwiazki o wzorze ogólnym 3 stosuje sie do celów terapeutycznych w postaci soli ad¬ dycyjnych z kwasami, to nalezy rozumiec, ze w praktyce stosuje sie tylko takie sole, które zawieraja aniony stosunkowo nieszkodliwe dla organizmu zwierzecego przy stosowaniu ich w dawkach leczniczych, tak aby korzystne wla¬ sciwosci fizjologiczne zwiazków macierzystych nie byly niszczone przez uboczne dzialanie przypisywane tym anionom. Innymi slowy bra¬ ne sa pod uwage tylko sole nietoksyczne. Od¬ powiednimi solami addycyjnymi z kwasami sa chlorowcowodorki (na przyklad chlorowodorki), fosforany, azotany, siarczany, maleiniany, fu- marany, cytryniany, winiany, metylosulfoniany, izetioniany i etylodwusulfoniany. Sole te wy¬ twarza sie z zasad o wzorze ogólnym 3" za pomoca metod stosowanych dla wytwarzania soli addycyjnych z kwasami. Na przyklad sole addycyjne z kwasami mozna wytworzyc przez zmieszanie zadanej zasady z równowazna ilos¬ cia kwasu nietoksycznego w rozpuszczalniku i przez nastepne wyosobnienie powstalej soli za pomoca odsaczenia i jezeli to konieczne od¬ parowuje sie czesc lub caly rozpuszczalnik.Sole te mozna oczyscic przez przekrystalizowa- nie albo za pomoca kazdej innej metody sto¬ sowanej powszechnie do tego celu.Przytoczone przyklady wyjasniaja wynalazek.Przyklad I. N-m-trójfluorometylofenylopiperazy- na (wytworzona z 4*8,7 g bromowodorku wedlug, patentu nr 46SI8I1), bromohydryna p-nitrostyre- mowa (20 g) i suchy toluen (500 ml) ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w ciagu 16 godzin.Mieszanine reakcyjna oziebia sie i przesacza, a przesacz przemywa woda (500 ml) i suszy nad siarczanem magnezowym. Po odparowaniu roztworu toluenowego otrzymuje sie olej, który po przekrystalizowaniu z mieszaniny izopropa- nolu i cykloheksanu daje DL-l^Mp-nitrofeny- lo^-hydroksyetylo-Mm- trójfluorometylofeny- lo)-piperazyne (1(1,1© g, 3(8*/o), o temperaturze topnienia 7io»—78° C.Przyklad II. Roztwór DL-l,B,-(p-nitrofenylo)- -i2,-hydroksyetylo^4 - -piperazyny (ll;l,4 g) (wytworzonej wedlug przy¬ kladu I) w etanolu (200 ml) uwodornia sie nad 10°/o-owym katalizatorem niklem Raney'a pod cisnieniem 14 Kg /cm2 w temperaturze 80° C.Pozostalosc stala otrzymana po odparowaniu, przekrystalizowuje sie z mieszaniny izopropano- lu i lekkiej nafty (temperatura wrzenia 60— 80° C) otrzymujac DL-^Mp-aminofenylo)-^- hydroksyetylo^4-{m-trójfluorometylofenylo) - pir perazyne w postaci bladokremowej mikrokry¬ stalicznej substancji (8,4 g. 80*/o), o tempera¬ turze topnienia .1120—1120,13° C.Przyklad III. N-m-trójfluorometylofenylopi- perazyne (124 g), p-nitrofenylobutadien (1118 g) i n-propanol (GlSOi ml) ogrzewa sie pod chlodni¬ ca zwrotna w ciagu 6 godzin i nastepnie roz¬ twór zadaje weglem drzewnym, przesacza na goraco i odparowuje do otrzymania brazowego oleju (4B g). Olej rozpuszcza sie w izopropanolu (i2KH) ml), a roztwór zadaje kwasem solnym (9,3 ml, d=1,110), oziebia lodem i przesacza. Surowy produkt przekrystalizowuje sie z mieszaniny etanolu i eteru otrzymujac jednochlorowodorek l^-p-nitrofenylobuten-^-ylo- 4-(m - trójfluoro- metylofenylo)-piperazyny w postaci bladozóltej mikrokrystalicznej substancji (124,15 g, 50%), o temperaturze topnienia rH9©—ilt96° C.Przyklad IV. Jednochlorowodorek l^-p-ni- trofenyloibuten-a,-ylo-4-(m - trójfluorometylofe- nylo)-piperazyny (12 g) uwodornia sie katali¬ tycznie w roztworze metanolowym (200 ml) nad katalizatorem tlenkiem platyny (4*/o) pod cisnieniem 8& KG/cm2 w temperaturze maksy¬ malnej <2B° C, otrzymujac jednochlorowodorek 1 ^'-p-aminofenylobutylo-4- fenylo)-piperazyny w postaci bezbarwnych igiel ('5,7 g, 511%), o temperaturze topnienia 288^- 034° C (w zatopionej rurze prózniowej) po prze¬ krystalizowaniu z wodnego roztworu etanolowe- go eteru.Przyklad V. Roztwór bromku p-nitrofenacylu (14,6 g) w suchym chloroformie C250 ml) dodaje sie po kropli w temperaturze —80°+3)° C do — 3 —mieszanego roztworu N-m-trójfluorometylofeny- lopiperazyny (i27,i5 g) w chloroformie (1610 ml).Po zakonczeniu dodawania zawiesine miesza sie w temperaturze —120° C w ciagu 4 godzin, przesacza i przesacz odparowuje do konsystencji oleju, który krystalizuje w trakcie studzenia.Po roztarciu z eterem otrzymuje sie 1-p-rtitro- fenacylo-4-(m- trojfluorometylofenylo) - pipera¬ zyne (113,9 g, l5fT°/o), o temperaturze topnienia li(HH10f7o C. Chlorowodorek topnieje w tempera¬ turze ti«a—tt-7a° c.Przyklad VI. Roztwór l-p-nitrofenacylo-4- (m-trójfluorometylofenylo)-piperazyny (10 g) (wytworzonej wedlug przykladu V) w metanolu (11510 ml) uwodornia sie nad katalizatorem ni¬ klem Raney'a w temperaturze 28° C pod cis¬ nieniem okolo !H8 kg/cm2 otrzymujac 1-p-amino- fenacylo^Mm- trojfluorometylofenylo) - pipera¬ zyne (15,4 g, I59*/*), o temperaturze topnienia li8&—11)66° C po przekrystalizowaniu z wodnego roztworu izopropanolu.Przyklad VII. m-trójfluorometyloaniline (5,1 g), DL-N,N-bis-02-chloroetylo)-!2-fenyloizopropy- loamine (8,12 g), bezwodny weglan sodowy (34 g) i n-butanol (flTIO- ml) miesza sie i ogrze¬ wa pod chlodnica zwrotna w ciagu il<6 godzin.Po drugim dodaniu weglanu sodowego (3,4 g) kontynuuje sie ogrzewanie w ciagu dalszych 4 godzin. Mieszanine reakcyjna oziebia sie, przesacza, a przesacz odparowuje pod zmniej¬ szonym cisnieniem. Pozostalosc oleista rozpusz¬ cza sie w etanolu, dodaje stezonego kwasu solnego i roztwór odparowuje do sucha. Po przekrystalizowaniu pozostalosci z izopropanolu otrzymuje sie chlorowodorek DL-H^r-metylo-tf- -fenyloetylo-4-m - trójfluorometylofenylopipe- razyny (12,1 g, 17°/o), o temperaturze topnienia aw^-aiw0 c.Przyklad VIII. Mieszanine DL-H^-fp-amino- fenylo)-^- hydroksyetylo-4-(m - trójfluoromety- lofenylo)^piperazyny (2 g, wytworzonej wedlug przykladu II) i formaldehydu (400/o-owy wodny roztwór, 3 g) w metanolu (J2I50 ml) uwodornia sie nad niklem Raney'a kg/cm2 w temperaturze 5i0° C. Roztwór oddziela sie od katalizatora i zageszcza w prózni do sucha. Pozostalosc stala przekrystalizowuje sie z wodnego roztworu metanolu (wegiel drzewny) i otrzymuje DL-,lg2,-(p-dwumetyloaminofenylo)- ^'-hydroksyetylo-^-On- trójfluorometylofenylo)- -piperazyne {ii,5 g, 7"0^/o), o temperaturze top¬ nienia ^4(0—iil4a0 c.Przyklad IX. Bezwodnik octowy (0,5 ml) do¬ daje sie do roztworu ljfcMp-aminofenylo)-^- hydroksyetylo-4-(m-trójfluorometylofenylo) - pi¬ perazyny (0;5 g, wytworzonej wedlug przy¬ kladu II) w wodzie (115 ml) zawierajacego 2 n HCL (2 ml). Nastepnie dodaje sie roztworu octanu sodowego C2 g) w wodzie (1'0 ml) i mieszanine odstawia na okres 1310 minut w temperaturze po¬ kojowej. Po tym dodaje sie maly nadmiar 2n NaOH i produkt wyosabnia przez ekstrakcje chloroformem. Po odparowaniu roztworu chlo¬ roformowego i przekrystalizowaniu pozostalosci z izopropanolu otrzymuje sie ^-(p-acetamido- fenylo)-l2'-hydroksyetyloJ4-(m- trójfluorometylo- fenylo)-piperazyne (0^3 g, W/o), o temperaturze topnienia 2107—i2i0i8o C. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania pochodnych N-fenylo¬ piperazyny o wzorze cigólnyim 3, w którym X oznacza grupe-CH2-CH(OH)-,-CH2CO-\(CHi)i-, -C¥l2CH = CH-CH2- lub grupe o wzorze 2, a R oznacza atom wodoru lub grupe nitrowa albo aminowa, albo grupe alkiloaminowa, dwualkiloaminowa, jednohydroksyalkiloami- nowa, dwu(hydroksyalkilo)-aminowa,acylo- amidoalifatyczna lub aflcanosulfonamidowa, zawierajaca najwyzej 6 atomów wegla, wed- dlug patentu nr 466&1 znamienny tym, ze poddaje sie reakcji zwiazki o wzorze 4 i 5, w których P i Q oznaczaja grupy wytwa¬ rzajace w czasie reakcji ugrupowanie o wzo¬ rze G, a X i R maja znaczenie podane po¬ przednio i jezeli to pozadane, to w przy¬ padku, gdy w otrzymanym produkcie X stanowi -CK2CO- lulb -CHt-CH = CH-CH2- re¬ dukuje sie znanymi metodami grupe pierw¬ sza do -CH2-CH(OH)- , a druga do -(Cfft)4- i dowolnie przeksztalca znanymi metodami grupe R w otrzymanym produkcie w inna grupe takze objeta definicja dla R, a otrzy¬ mana zasade N-fenylopiperazyny przeprowa¬ dza w sól addycyjna z kwasem.
2. 2. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, zna¬ mienna tym, ze N-m-trójfluorometylofenylo- piperazyne poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze 7, w którym Y oznacza reszte kwasowa zdolnego do reakcji estru, a X i R maja znaczenie podane w zastrz. 1.
3. 3. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, zna¬ mienna tym, ze w przypadku wytwarzania pochodnych N-fenylopiperazyny we wzorze których X oznacza grupe -CHt-CH=CH- 4. -CHs- , a R — grupe nitrowa, poddaje sie reakcji N-m-trójfluorometylofenylopiperazy- ne z nitrofenylobutadienem . — 4 —
4. 4. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, zna- miena tym, ze poddaje sie reakcji pochodna aniliny o wzorze ogólnym 8 ze zwiazkiem o wzorze ogólnym i9, w których jeden z sym¬ boli Zi i Zt oznacza atom wodoru, a drugi — grupe -CH1CH2-Y, w której Y oznacza resz¬ te kwasowa zdolnego do ireakcji estru, a X i R maja znaczenie podane w zastrz. fi.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 2, 3 i 4, znamien¬ ny tym, ze redukuje sie znanymi per se me¬ todami w1 otrzymanym produkcie grupe X oznaczajaca-CH2-CO- ;lub -CH2-CH= CH-CHs- do grupy -CH2-CH(OH) lub -(CH2)a. 6L Sposób wedlug zastrz. 1-^5, znamienny tym, ze w przypadku gdy R oznacza grupe nitrowa, redukuje sie grupe nitrowa w otrzymanym produkcie za pomoca znanych metod do pierwszorzedowej grupy aminowej i dowolnie alkiluje sie lub acyluje grupe aminowa otrzymujac pochodna N-fenylopi- perazyny okreslona w zastrz. 1, we wzo¬ rze której R oznacza grupe alkiloaminowa, dwualkiloaminowa, jednohydroksyalkiloami- nowa, dwu(hydroksyalkilo)-aminowa, acylo- amidoalifatyczna lub alkanosulfonamidowa. May & Baker Limited Zastepca: inz. Józef Felkner rzecznik patentowy i. < / =/ \ -CH^ /7 \ WZÓRl CP. \ wzor a X / avcH0 wzór 3 % O-' "WZOR^t "W2ÓRT'-O' ¥20^5 WZOS 6 Do opisu patentowego nr 475QiO CE LJ'm^ YfZÓRg (Z2)aK^ /l* WZÓR 9 WDA 1558 5.7.63 100 szt. B5 PL