Wynalazek dotyczy elementu, tak zwanej na¬ kretki nasadkowej, do szybkiego zamocowywa¬ nia polaczen srubowych.Tego rodzaju elementy zlaczowe wykonane sa przewaznie z blachy sprezystej lub stalowej tasmy sprezynowej, najczesciej w postaci wy- tloczek. Znane rozwiazania sa przeznaczone i stosowane wylacznie do rozlacznych polaczen cienkosciennych czesci lub plytek przy wstep¬ nym lub slepym montazu.Niektóre z tych rozwiazan sa wykonywane w postaci wygietej lukowo o 180° blachy, której dolne ramie ma otwór przelotowy a górne ra¬ mie jest wyposazone w przeciete jezyczki spre¬ zyste o wzniosie nakrecanego gwintu. Jesli taki element przesunie sie na przeznaczona do pola¬ czenia plytke, wówczas nie mozna go ustalic *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Ottokar Escher. w pozadanym polozeniu z uwagi na brak spe¬ cjalnych zabezpieczen. Zatem, pojedyncze roz¬ wiazania znanych elementów sa wyposazone przy dolnym ramieniu w pazur, który zaczepia o otwór przelotowy laczonej plytki a przy glów¬ nym ramieniu w sprezysty jezyczek, który za¬ kleszcza ten element do plytki przez która jest przeciagniety. Znane elementy maja te wade, ze moga byc tylko zastosowane w polaczeniach srubowych, znajdujacych sie przy brzegu plytki poniewaz dopuszczalna odleglosc srodka otworu polaczeniowego do brzegu plytki zalezna jest od dlugosci ramion elementu.Do laczenia plytek w dowolnych miejscach znane sa inne elementy wykonane z blachy z miejscem wypuklym, w którym znajduje sie otwór o srednicy rdzenia sruby albo stanowia one elementy blaszane na ogól o postaci rynny, która ma czesc podstawowa oraz wzmacniajace ja kolnierze, wystajace od spodu tej czesci pod-stasiowej. Ta czesc podstawowa podtrzymuje elementy przeznaczone do laczenia ze sworz¬ niem lub sruba. U jej spodu, miedzy obydwoma kolnierzami, wystaje ramie wyposazone w urza¬ dzenia sluzace do ustalenia zlacza w miejscu polaczenia na okreslonej czesci montazowej. Ten ostatni element jest przeznaczony przewaznie do slepego montazu. Znane elementy maja te wa¬ de, ze nie nadaja sie do zastosowania do dlu¬ gich otworów lub do polaczen plytek z nie ze- srodkowanymi otworami, jak równiez nie po¬ zwalaja one na zmienne zastosowanie, na przy¬ klad w wielootworowych polaczeniach srubo¬ wych.Zadaniem wynalazku jest wykonanie elemen¬ tów do szybkiego laczenia, zwlaszcza w postaci tak zwanych nakretek nasadkowych, które sa pozbawione wad znanych elementów, maja wie¬ lostronne 4 racjonalne zastosowanie oraz wy¬ twarzane sa przy minimalnym nakladzie kosz¬ tów i pracy.Konstrukcje elementów wedlug wynalazku maja nastepujace cechy: Blacha sprezynowa wy¬ gieta w postaci cylindrycznego plaszcza ma je¬ den lub kilka wytloczonych otworów, które od strony wypuklej maja wystajace szpony. Odstep szponów wzdluz srednicy otworów wynosi tyle, ile srednica rdzenia sruby, przy czym sa one ulozone srubowo wzdluz osi otworu. Z powierz¬ chni wypuklej, szpony wystaja w kierunku po¬ dluznym lub poprzecznym do osi plaszcza cy¬ lindrycznego. Na stronie wkleslej, wzglednie na koncach czolowych elementu znajduja sie dwa lub cztery szpony o postaci umozliwiajacej wprowadzenie do otworu laczonej plytki.Blacha sprezysta, zgodnie z inna postacia wy¬ konania wynalazku jest plaska lub równiez ma postac plaszcza cylindrycznego z otworem utwo¬ rzonym przez szpony. Na sciankach czolowych wygietej prawie pod katem prostym blachy, sa przewidziane jezyczki powstale przez nacie¬ cie blachy i czesciowo wygiete ukosnie do pla¬ szczyzny blachy wzglednie do stycznej do cy¬ lindra i to na stronie przeciwleglej do szponów, przy czym jezyczki czesciowo leza w plaszczy¬ znie blachy i czesciowo zajmuja polozenie wy¬ pukle, przebiegajace równolegle do blachy.Inna postac elementu wedlug wynalazku skla¬ da sie z blachy sprezystej, wygietej zasadniczo pod katem prostym przy której podluznych brzegach wystaja jezyczki wygiete pod katem prostym do plaszczyzny blachy i która ma otwór podluzny w dnie plaszczyzny pokrycia. Kon¬ cówka czolowa, w której znajduje sie podluzne wyciecie, jest wygieta o 180° tak, ze dociska sprezyscie od spodu do dna, a wyciecie pokrywa sie z otworem podluznym. Druga koncówka czo¬ lowa jest równiez odgieta o 180° i lezy nad ryn¬ na utworzona przez odgiete jezyczki, przy czym inna wypukloscia zamyka ona od czola te ryn¬ ne. W rynnie jest umieszczona przesuwnie zwy¬ kla czworokatna nakretka.Przyklady wykonania przedmiotu wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok zlacza ze szponami montazo¬ wymi po stronie wkleslej, fig. 2—4 — widok z góry niektórych odmian zlacza wedlug fig. 1, fig. 5 — przekrój elementu wedlug fig. 1 w sta¬ nie zamontowanym, fig. 6 — 8 — widok od spo¬ du montowanych elementów wedlug fig. 2 — 4 bez srub laczacych, fig. 9 — widok innego ele¬ mentu zlaczowego ze szponami po stronie wy¬ puklej, fig. 10 i 11 — widok z góry kilku od¬ mian elementu wedlug fig. 9, fig. 12 i 13 — przekroje elementu wedlug fig. 9 w stanie zmon¬ towanym, fig. 14 i 15 — widok od spodu mon¬ towanych elementów wedlug fig. 12. i 13 bez srub laczacych, fig. 16 — widok elementu zla¬ czowego ze szponami od strony czolowej, fig. 17 — widok z boku elementu wedlug fig. 16, fig. 18 — widok z góry elementu wedlug fig. 16, fig. 19 — przekrój elementu wedlug fig. 16 w stanie zmontowanym, fig. 20 — widok z boku postaci wedlug fig. 19, fig. 21 — widok z góry postaci wedlug fig. 19 bez sruby laczacej, fig. 22 —widok od spodu postaci wedlug fig. 19 bez sruby laczacej fig. 23 — widoki dwóch odmian innego elementu zlaczowego ze szponami po stronie czolowej, fig. 24 i 25 — widok z góry elementu wedlug fig. 23, fig. 26 — widok ele¬ mentu zlaczowego z jezyczkami czolowymi, fig. 27 — widok z góry elementu wedlug fig. 26, fig. 28 — przekrój elementu wedlug fig. 26 w stanie zmontowanym, fig. 29 — widok od spodu zmontowanego elementu wedlug fig. 28 bez sru¬ by laczacej, fig. 30 — widok wypuklego elemen¬ tu zlaczowego z jezyczkami czolowymi, fig. 31 — widok z boku elementu wedlug fig. 30, fig. 32 — widok z góry elementu wedlug fig. 30, fig. 33 — widok odmiany elementu wedlug fig. 30, fig. 34 — widok z boku elementu wedlug fig. 33, fig. 35 — widok z góry elementu wedlug fig. 33, fig. 36 — przekrój elementu wedlug fig. 30 lub 33, w stanie zmontowanym, fig. 37 — widok od spodu elementu zlaczowego z nasadzona na¬ kretka, fig. 38 — widok elementu wedlug fig. 37, fig. 39 — widok od czola elementu wedlug fig. 37, fig. 40 — widok z góry elementu wedlug fig. 37, fig. 41 — polozenie otworów w czesci montazowej a fig. 42 — przekrój elementu zla- — 3 —czowego wedlug fig. 37 w stanie zmontowanym.Blacha 1 wygieta wypukle do postaci plaszcza cylindrycznego posiada szpony srubowe 2, wy¬ stajace na wypuklej • stronie i tworzace otwór 3 o wielkosci równej srednicy rdzenia sruby. Je¬ zyczki 4 wystajace przy podluznych bokach bla¬ chy 1 sa odgiete w kierunku strony wkleslej elementu, czesciowo w postaci zwyklych szpo¬ nów montazowych 5 i czesciowo jako wypu¬ klosc 6. Szpony srubowe 2 powstaly w wyniku wykonania przestawianych naciec 7 o róznych dlugosciach (fig. 2 — 4) w celu zapewnienia wla¬ sciwego przylegania krawedzi czolowych szpo¬ nów 2 do linii srubowej gwintu (fig. 5). Element ten jest przeznaczony do podwójnych lub wielo¬ krotnych zlaczy z kilkoma szponami srubowy¬ mi 2 (fig. 3 i 4). Dzieki temu, szpony montazo¬ we 5, 6 mozna umiescic na powierzchni blachy 1 miedzy szponami srubowymi 2 (fig. 4). Przy montazu wstepnym, element wprowadza sie wypuklym szponem montazowym 6 do otworu podluznego 10 (fig. 6 — 8) nosnej czesci monta¬ zowej 9 i zakleszcza w otworze 10 za pomoca szpona 5 przez lekkie docisniecie blachy 1 do powierzchni czesci montazowej 9. Otwór 10 jest podluzony na tyle, ze przekracza szerokosc ele¬ mentu zlaczowego, dzieki czemu przy laczeniu czesci montazowej 11 mozna Wyrównac istnie¬ jacy niekiedy brak wspólsrodkowosci otworów.W wyniku przykrecenia sruby 8 element zostaje docisniety do nosnej czesci montazowej 9, gwa¬ rantujac pewne polaczenie.Element wedlug fig. 9 jest wyposazony przy swych bokach podluznych w odgiete szpony montazowe 12 w postaci jezyczków, które sa roz¬ chylone tak, ze pod wplywem wlasnego dziala¬ nia sprezynujacego, zaciskaja sie w podluznym otworze 20 (fig. 14 i 15) nosnej czesci montazo¬ wej 9. Pozostale rozwiazanie jest takie same jak w elemencie wedlug fig. 1 — 4 przy czym postac wedlug fig. 11 moze byc wyposazona równiez w szpony montazowe 12 lezace w plaszczyznie blachy. Element wedlug fig. 9 do 11, stosuje sie korzystnie do grubych czesci montazowych 9, 11, których grubosc nie ma znaczenia przy monta¬ zu, poniewaz szpony montazowe badz mieszcza sie w zakresie grubosci nosnej czesci montazo¬ wej 9, badz tez zostaja zagiete przez laczona czesc montazowa 11.Nastepna postac wykonania elementu zlaczo¬ wego wedlug wynalazku (fig. 16 — 25) jest wy¬ posazona w szpony montazowe 5, 6 na czolach blachy 1. Zgodnie z wynalazkiem istnieja tutaj odmiany inne od pokazanych, zwlaszcza, szpony srubowe 2 moga nie tylko nastepowac kolejno po sobie, lecz równiez moga lezec obok siebie bez potrzeby zwiekszenia liczby szponów mon¬ tazowych 5, 6. Do montazu tych elementów po¬ trzebne sa jeszcze tylko zwykle, przykladowo czworokatne otwory 14, w nosnej czesci monta¬ zowej 9, w celu wyrównania niewspólsrodko- wych otworów. Miedzy otworami 14 jest przewi¬ dziany otwór 13, w który wprowadza sie srube laczaca 8. Po zmontowaniu uzyskuje sie pewne i wielokrotnie przydatne polaczenie.Postac elementu wedlug fig. 26 do 29 jest wy¬ posazona w srubowe szpony 2 wystajace z pla¬ skiej blachy 1 oraz w szpony montazowe 15 od¬ chylone lub wygiete z plaszczyzny blachy 1 w kierunku przeciwnym. Liczba par szponów mon¬ tazowych 2, 15 jest przy tym równiez zmienna i wzajemnie niezalezna. Przy montazu wstep¬ nym elementu, szpony montazowe 15 zakleszcza sie w podluznym otworze 10 (fig. 28) nosnej czesci montazowej 9, dzieki czemu po przykre¬ ceniu przylaczanej czesci montazowej 11 zapew¬ nione jest trwale i sztywne polaczenie.Niezawodne polaczenie uzyskuje sie równiez w przypadku zastosowania elementu wedlug fig. 30 — 35, który nadaje sie korzystnie do mon¬ tazu slepego. Blacha 1 ma tutaj postac wygieta, przy czym wysokosc wygiecia moze byc dopaso¬ wana do wielkosci miejsca istniejacego przy montazu. Odwrotnie do kierunku szponów sru¬ bowych 2, sa przewidziane jezyczki zaczepo¬ we 16, wygiete w srodku lub na obu bokach, dzieki czemu pozostale konce blachy 1 przyjmu¬ ja postac szponów oporowych 17. Uklad podlu¬ zny i poprzeczny, to znaczy liczba i polozenie szponów i jezyczków 2, 16, 17 moze byc celowo zmieniana równiez w tym przypadku. Przy montazu wstepnym, element zlaczowy napina sie lekko w kierunku przeciwnym do wygiecia jezyczków 16 i wprowadza do otworu JO nosnej czesci 9, od strony odwróconej od czesci monta¬ zowej 11 (fig. 36), albo, jak przy montazu sle¬ pym, wprowadza sie do otworu 10, od strony zwróconej do czesci montazowej 11, przy czym element napina sie nieco samoczynnie a po przejsciu szponów wsporczych 17 przez czesc montazowa 9 zaczepia sie i zaciska na krawedzi otworu. Po przykreceniu laczonej czesci monta¬ zowej 11 uzyskuje sie równiez tutaj niezawodne, trwale i sztywne polaczenie.Inna, rózniaca sie od dotad przedstawionych, postac wykonania elementu zlaczowego wedlug wynalazku (fig. 37 do 42) jest wykonana ze spre¬ zystej blachy 1, której jezyczki czolowe odchy¬ lone sa z jednej strony do postaci sprezystej podstawy 18 a z drugiej strony do postaci spre- -- 3 —zystej pokrywy 19 (fig. 38). Podstawa 18 ma po¬ dluzne wyciecie 20, które zlewa sie z otworem podluznym 21 znajdujacym sie w blasze 1. Po¬ krywa 19 ma wygiety koniec 22. Boczne jezycz¬ ki 23 sa odgiete pod katem prostym do góry przy podluznych bokach blachy 1 i stwarzaja razem z pokrywa 19 i zagieciem 22 przestrzen, w której jest umieszczona, wzdluznie przesuw¬ na, zwykla czworoboczna nakretka 24.Przy montazu wstepnym elementu w srodku nosnej czesci 9 (fig. 41) sprezysta podstawe 18 wprowadza sie do otworu 25 tak, aby wyciecie 20 w podstawie 18 nakrylo sie z otworem po¬ dluznym 26, czesci montazowej 9. Gdy otwór 26 lezy przy krawedzi czesci montazowej 9, wówczas zbedny jest otwór 25. Przy zamocowy- waniu czesci laczonej 11 istnieje mozliwosc wy¬ równania odchylek w wspólsrodkowosci otwo¬ rów oraz uzyskania niezawodnego polaczenia, zdolnego do przenoszenia duzych obciazen. PL