PL47340B1 - - Google Patents

Description

Opis wydanooklikiem dnia 25 listopada 1963 r. -u , .. . ¦¦¦¦-. i*6v*ego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47340 KI. 8 m, 1/01 KI. internat. D 06 p Kaliskie Zaklady Przemyslu Jedwabniczego*) Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione Kalisz, Polska Sposób barwienia tkanin z wlókien sztucznych i poliamidowych Patent trwa od dnia 25 lipca 1962 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób barwie¬ nia tkanin z wlókien sztucznych, zwlaszcza wi¬ skozowych i poliamidowych, przy barwieniu któ¬ rych metodami dotychczasowymi wystepuja zwykle specjalne trudnosci.W obecnie stosowanym cyklu produkcyjnym, tkaniny te barwi sie po uprzednim odgotowaniu ich, to znaczy usunieciu z nich klejonki i za¬ nieczyszczen, co osiaga sie przez obróbke w ka¬ pielach: lugu sodowego, mydel syntetycznych, podchlorynu sodu i kwasu solnego lub podob¬ nych.Cykl ten jest dlugotrwaly i kosztowny ze wzgledu na duze zuzycie srodków chemicznych i energii, a przy tym stosowane srodki chemicz¬ ne oslabiaja tkanine, powoduja znaczny skurcz *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Stefan Wal¬ czynski i Marian Braszak. technologiczny oraz stwarzaja mozliwosci uszko¬ dzenia tkaniny i nierównomiernego jej wybar- wienia.Ten klasyczny cykl produkcyjny stosowany od dawna dla tkanin z wlókien roslinnych (ba¬ welna) przeniesiony zostal potem na tkaniny z wlókien sztucznych, nie rozwiazuje jednak dostatecznie zagadnienia przygotowania tkani¬ ny do barwienia, o czym swiadcza trudnosci w uzyskaniu równych wybarwien. Trudnosci te spowodowane sa najczesciej zbyt silnym powi¬ nowactwem barwnika do wlókien sztucznych i niedokladnym usunieciem klejonki, oraz róz¬ nicami w jakosci przedzy.Próby przezwyciezenia tych trudnosci dopro¬ wadzily do opracowania sposobil barwienia tkanin z wlókien sztucznych wedlug wynalazku, który jest wolny od wad powyzszych. Punktem wyjscia stala sie analiza róznic miedzy wlasci¬ wosciami tkanin z wlókien roslinnych i sztuca-nych oraz analiza celowosci stosowanych opera¬ cji przygotowawczych w przypadku obu rodza¬ jów wlókien.Rózne tkaniny róznia sie miedzy soba zarów¬ no wygladem zewnetrznym jak i budowa same¬ go wlókna i wynikajacymi z niej wlasciwoscia¬ mi fizycznymi i chemicznymi. Wyglad zew¬ netrzny to róznica w stopniu zanieczyszczen na¬ turalnych i mechanicznych, stopniu bieli i ilosci skladników naniesionych przy obróbce. Róznica w budowie wlókna, to znaczy dlugosci lancu¬ chów i stosunek jednostek krystalicznych do bezpostaciowych, sa powodem róznic w wytrzy¬ malosci, chlonnosci wody i chemikaliów, powi¬ nowactwie do barwników i w stopniu pecznie¬ nia. Analiza tych róznic prowadzi do wniosku, ze o ile przygotowanie tkanin z wlókien roslin¬ nych do barwienia wymaga takich operacji jak warzenie, odgotowanie czy bielenie, poniewaz tylko w ten sposób mozna z tych wlókien usu¬ nac wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia, sub¬ stancje woskowo-tluszczowe i klejonke, oraz osiagnac wymagana biel, o tyle stosowanie tych operacji do wlókien sztucznych, które posiadaja znacznie mniej zanieczyszczen, latwo usuwalna klejonke i duzy stopien bieli, jest raczej zbedne.Jesli jeszcze uwzgledni sie, ze w czasie operacji przygotowawczych tkanina ulega powaznemu oslabieniu na skutek dzialania srodków chemi¬ cznych, oraz ulega znacznemu skurczowi siega¬ jacemu az do 15%, a pozbawiona klejonki zbyt silnie chlonie barwnik, to okaze sie, ze stosowa¬ nie tych operacji dla wlókien sztucznych nie jest wskazane i nalezy szukac nowych rozwia¬ zan technologicznych.Stwierdzono, ze dotychczasowe metody przy¬ gotowania tkanin z wlókien sztucznych do bar¬ wienia, chociaz sa dlugotrwale, pracochlonne i kosztowne, nie zapewniaja dobrych wyników jakosciowych wybarwien i ze wbrew dotychcza¬ sowej praktyce, lepsze wyniki barwienia mozna osiagnac, barwiac w pierwszej fazie w obecno¬ sci klejonki. Przy zastosowaniu odpowiednich srodków chemicznych mozna powiazac proces odgotowania i barwienia w jeden proces, przy czym usuwanie.zanieczyszczen i klejonki odby¬ wa sie w kapieli barwiacej.Dobre wyniki barwienia tkaniny z wlókien sztucznych, w obecnosci klejonki na tkaninie w pierwszej fazie barwienia, mozna wytlumaczyc w ten sposób, ze tworzac otoczke ochronna wo¬ kól wlókien, klejonka utrudniajac barwnikowi dostep do nich, zwalnia proces barwienia i w .ten sposób dziala korzystnie na równosc wybar¬ wien. Poza tym obecnosc klejonki eliminuje w pewnym stopniu pasiastosc tkanin, która po¬ wstaje przy róznicach w skrecie przedzy. Prze¬ dza o silniejszym skrecie jest w zwiazku z jej mniejsza chlonnoscia slabiej klejona i barwnik uzyskuje wczesniejszy dostep do niej niz do przedzy o mniejszym skrecie i wiekszej chlon¬ nosci klejonki. Tak wiec róznica chlonnosci kle¬ jonki wyrównuje róznice w chlonnosci barw¬ nika.Opierajac sie na powyzszych stwierdzeniach, opracowano sposób barwienia tkanin z wlókien sztucznych, który eliminuje czesciowo braki me¬ tod dotychczasowych.Sposób wedlug wynalazku polega na poddaniu barwieniu tkanin surowych oraz na zastosowa¬ niu w kapielach barwiacych srodków powierz- chniowo-czynnych, zwilzajacych i pioracych, które pozwalaja na pominiecie procesów przy¬ gotowawczych i usuniecie zanieczyszczen i kle¬ jonki w trakcie barwienia.W sklad kapieli barwiacej wchodzi obok barwnika srodek o dzialaniu zwilzajacym, pio¬ racym i posiadajacy zdolnosc utrzymywania za¬ nieczyszczen i klejonki w kapieli (przykladowo np. Sapogen T), a przy barwieniu na kolory ja¬ sne dodatkowo sól szczawikowa (kwasny szcza¬ wian potasu KHC204). 1 Powyzszy srodek zwilzajaco-pioracy dzieki wlasnosciom zwilzajacym ulatwia barwnikowi dostep do wlókien, a dzieki wlasnosciom piora¬ cym usuwa z wlókien klejonke i zanieczyszcze¬ nia, oraz zapobiega ich osadzaniu sie na tkani¬ nie, dzieki zdolnosci do zatrzymywania zanie¬ czyszczen w kapieli.Sól szczawikowa jest srodkiem radykalnie usuwajacym zanieczyszczenia pochodzenia tka¬ ckiego jak np. rdzawe watki, sklejki, które nie zostaja usuniete przy pomocy Sapogenu T, a które musza byc usuniete przy barwieniu na koloryjasne. f W zaleznosci od rodzaju tkaniny, barwienie mozna przeprowadzic na barwiarkach pasmo- j wych, zwrotnych lub na napawarce uzywajac j barwników bezposrednich, kadziowych, siarko- j wych lub zawiesinowych. | Barwienie na barwiarkach pasmowych sposo¬ bem wedlug wynalazku odbywa sie w nastepu¬ jacy sposób. Tkanine zalozona na maszyne zwil¬ za sie w kapieli wodnej z dodatkiem 0,5 g/1 so¬ dy, a nastepnie wlewa rozgotowany barwnik oraz wybrany srodek zwilzajaco-pioracy. W przypadku uzycia do tego celu Sapogenu T sto- — 2 —suje sie go w ilosci 1 g/l kapieli. Barwi sie na zimno przez okolo 30 minut, potem stopniowo podnosi sie temperature az do wrzenia. W celu wyczerpania barwnika z kapieli dodaje sie oko¬ lo 20% soli kuchennej w stosunku do wagi tka¬ niny. W temperaturze wrzenia barwi sie okolo 1 godziny, potem barwi sie jeszcze w kapieli stygnacej okolo 30 minut i plucze stopniowo oziebiajac kapiel.Barwienie na barwiarkach zwrotnych sposo¬ bem wedlug wynalazku odbywa sie nastepujaco: 1 pasaz — naciaganie na maszyne przez kapiel z dodatkiem: 2 g/l Sapo- genu T i 0,5 g/l sody 2—3 „ — barwienie na zimno (dodatek barwnika na dwa konce) 4—5 „ — barwienie w temperaturze oko¬ lo 60°C 6—9 „ — barwienie w temperaturze wrze¬ nia z dodatkiem soli 10—11 „ — plukanie cieple i zimne 12—13 „ — utrwalanie (przy kolorach ciem¬ nych) lub wysalanie sola szcza- wikowa (przy kolorach jasnych) Barwienie na napawarce sposobem wedlug wynalazku odbywa sie nastepujaco. Surowa tka¬ nina zszyta partiami po okolo 1000 m napawana jest na napawarce kapiela o skladzie: barwnik i srodek zwilzajacy, (przy zastosowaniu do tego celu Lawonu M 10—20 g/l), przy cisnieniu 5 at., w temperaturze 30—60°C, przy szybkosci 30—50 m/min. i nawijana na walek. Nastepnie wysala- na na barwiarce zwrotnej w kapieli: — soli kuchennej 10—20% w stosunku do wagi tkaniny, — Sapogenu T 1—2 g/l w czasie okolo 2 go¬ dzin.Powyzsze przyklady dotycza barwników bez¬ posrednich* Przy barwieniu innymi barwnika¬ mi nalezy uwzglednic ich specyficzne wlasci¬ wosci.W czasie produkcji stwierdzono, ze przy za¬ stosowaniu sposobu barwienia wedlug wynalaz¬ ku osiaga sie wieksza równosc wybarwien, do¬ kladne usuniecie zanieczyszczen i klejonki przy skróceniu dotychczasowego cyklu produkcyjne¬ go srednio o 50%. Wyeliminowanie lugu sodo¬ wego i kwasu solnego sprawia, ze wytrzymalosc tkanin jest o okolo 10% wyzsza, a skurcz te¬ chnologiczny od 1—4% mniejszy. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób barwienia tkanin z wlókien sztucz¬ nych przez ich odgotowanie w celu usuniecia klejonki i zanieczyszczen oraz barwienia w ka¬ pieli barwiacej, znamienny tym, ze odgotowy- wanie i barwienie prowadzi sie jednoczesnie poddajac tkanine dzialaniu jednej tylko kapieli zawierajacej barwnik, srodek o wlasciwosciach pioracych i zwilzajacych oraz w przypadku ja¬ snych wybarwien takze i kwasny szczawian potasu. Kaliskie Zaklady Przemyslu Je d w abnic zego Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione Zastepca: inz. Kazimierz Siennicki rzecznik patentowy PL