Wynalazek dotyczy przegubowego tasmowego przenosnika przodkowego i zmontowanego na nim struga weglowego, który moze byc holowa¬ ny do tylu i do przodu wzdluz jednej strony przenosnika celem urabiania wegla z calizny.Znane jest podobne urzadeznie do urabia¬ nia we^gla, którego strug jest przesuwany wzdluz pochylych scian prowadzacych, zamo¬ cowanych do odcinków przenosnika i nachylo¬ nych przy powierzchni bocznej przenosnika od góry, ku dolowi w kierunku spagu. Konstrukcja urzadzenia ze scianami prowadzacymi pochy¬ lonymi na ogól w ten sposób daje te korzjrsc, ze sciany prowadzace wspomagaja w dziala¬ niu ladujacym strug, który kieruje wegiel na przenosnik.Strug takiego urzadzenia wyposazony jest zwykle w elementy ograniczajace glebokosc wrebywania, które poruszajac sie stykaja sie z calizna w celu ograniczenia glebokosci, na jaka strug podcina calizne podczas przesuwa¬ nia go wzdluz niej, natomiast odcinki przenos¬ nika sa dociskane w kierunku calizny za po¬ moca cylindrów pneumatycznych lub hydra¬ ulicznych od strony zawaliska. Aby strug mógl mijac kolejne odcinki przenosnika, musi on od¬ pychac te odcinki przeciwdzialajac silom wy¬ wieranym przez cylindry.Nalezy zwrócic uwage, ze stosowanie tego znanego urzadzenia wymaga uzycia sil holuja¬ cych strug, które sa nieproporcjonalnie duze w porównaniu z efektywnym oporem wrebywa¬ nia, na jaki napotyka strug weglowy. Wyste¬ puje to czesciowo wskutek tarcia na styku elementów ograniczajacych glebokosc wreby¬ wania z calizna i sil wymaganych do przemie¬ szczania odcinków przenosnika wbrew oddzia¬ lywaniu cylindrów.¥Istnieje mozliwosc zmniejszenia wymaganych sil holujacych, a glebokosc wrebywania jest ograniczana za pomoca nieruchomych elemen¬ tów przymocowanych do przenosnika, a nie za pomoca stalego struga weglowego.Wedlug wynalazku stosuje sie przegubowo za¬ mocowany przenosnik przodkowy o dzialaniu ciaglym, majacy sciany prowadzace* strug przy¬ mocowane do jednej strony odcinków przenos¬ nika lub stanowiace ich czesc, które sa poehy- lone ku dolowi od czesci przyjmujacej wegiel tychze odcinków oraz sa zaopatrzone w listwy ograniczajace glebokosc wrebywania przebie¬ gajacego z boku odL dolu scian prowadzacych; górne powierzchnie tych listew sa poziome lub zasadniczo poziome, lub pochylone ku dolowi w kierunku ich zewnetrznych, krawedzi pod katem po powierzchni poziomych zasadniczo mniejszym niz kat pochylenia wspomnianych scian prowadzacych. Listwy ograniczajace cie¬ cie moga stanowic jedna calosc ze wspomnia¬ nymi scianami prowadzacymi.Jezeli przenosnik wedlug wynalazku uzyty jest z odpowiednim strugiem weglowym, wegiel moze byc przesuwany, natomiast zewnetrzne krawedzie listew ograniczajacych wrebywanie odcinków przenosnika sa utrzymywane w ze¬ tknieciu sie z calizna i to stykanie sie listew z calizna ogranicza glebokosc ciecia struga.Listwy te powoduja, ze wzdluz calej dlugosci przenosnika powstaje wolna przestrzen miedzy sciana przenosnika prowadzaca strug a calizna*.Odleglosc, na jaka listwy ograniczajace wre- bywanie wystaja na boki moze byc taka w sto¬ sunku do. wymiarów struga, ze odcinki przenos¬ nika nie sa odsuwane poprzecznie od calizny lub tylko w nieznacznym stopniu podczas przesuwa¬ nia sie struga.Listwy ograniczajace wielkosc wrebywania moga byc utworzone przez odpowiednio skie* rowane dolne wydluzenia metalowych plyt, sta¬ nowiacych wspomniane pochylone sciany pro¬ wadzace lub tez za pomoca osobnych plyt lub innych czesci.Zwraca sie uwage, ze zastosowanie przenos¬ nika wedlug wynalazku pozwala nie tylko na zmniejszenie wspomnianej wyzej sily tarcia lecz i na zmniejszenie sily wymaganych do usu¬ wania zluzowanego wegla przed strugiem. To oczywiscie wynika z faktu, ze listwy ogranicza¬ jace wielkosc wrebywania umozliwiaja prze¬ mieszczenie zluzowanego z calizny wegla w po¬ blizu spadu do wewnatrz ponad listwami. Gdy¬ by nie bylo listew, stopa pochylonej sciany prowadzacej przeszkadzalaby w przemieszcza¬ niu znajdujacego sie u dolu wegla i w wyniku tego, jak równiez wskutek faktu, ze ruch tego wegla w góre struga weglowego hamowany jest przez nawarstwiony od góry wegiel, musialby on byc popychany przed strugiem weglowym w czasie jego poruszania sie. Fakt, ze wegiel popychany naprzód przed strugiem weglowym przesuwa sie wzdluz metalowej listwy, a nie wzdluz pokladu, pomaga zmniejszyc sily nie¬ zbedne do usuwania wegla do stosunkowo ma¬ lej wartosci.Majac na uwadze te dodatkowa korzysc, naj¬ lepiejJest, gdy odleglosc na jaka wystaja bocz¬ ne Wystepy listew ograniczajacych wrebywa- nie, mierzona w plaszczyznie poziomej, równa jest przynajmniej polowie maksymalnej zamie¬ rzonej glebokosci wrebywania struga. Zapewnia to zachowanie odpowiedniej przestrzeni umozli¬ wiajacej przesuniecie zluzowanego wegla na bok, w kierunku przenosnika.Skoro, jak wspomniano wyzej, listwy ogra¬ niczajace wielkosc wrebywania nie musza byc poziome, a moga byc pochylone w kierunku calizny, to kat ich nachylenia nie powinien byc zbyt duzy, .gdyz inaczej beda one przeszka¬ dzac przesuwaniu sie znajdujacego sie u dolu wegla.Przy pochylonych listwach, najlepiej jest, gdy górne powierzchnie listew tworza kat mniejszy niz 20° w stosunku do plaszczyzny poziomej.Okazuje sie, ze kat nachylenia scian prowa¬ dzacych strug, w stosunku do plaszczyzny piono¬ wej nie pozostaje bez znaczenia. Bardzo duzy ten kat nachylenia stwarza koniecznosc stoso¬ wania niekorzystnie, szerokiej przestrzeni wol¬ nej miedzy stojakami kopalnianymi, podczas gdy przy mniejs-zym kacie pochylenia zmniejsza sie swobode ruchu wegia w góre struga miedzy scianami prowadzacymi i calizna; Najlepiej jest; gdy kat pochylenia w stosunku da plaszczyzny pionowej scian prowadzacych wynosi 40^50°.Wynalazek obejmuje parzenosnik tasmowy, jak to wyzej okreslono, w polaczeniu ze strugiem lub strugami weglowymi.Strug; weglowy stosowany w polaczeniu z przenosnikiem wedlug wynalazku moze byc tego typu, w którego sklad wchodzi korpus i uchwyt do zamocowania narzedzi wrebujacych na kazdym koncu do urabiania wegla ze spagu i calizny pokladu i obrotowo przymocowany do korpusu tak, ze narzedzia, które pozostaja w tyle za ruchem struga, nie sa mocno dociska¬ ne do spagu lub calizny. Takakombinacja stru- — 2• —ga z przenosnikiem moze byc skonstruowana tak, ze korpus struga sluzy do podnoszenia wegla z listew ograniczajacych wielkosc wreby- wania, a czesc uchwytu narzedziowego struga s!uzy do podnoszenia wegla ze spagu.Zewnetrzne krawedzie listew ograniczajacych moga znajdowac sie na poziomie nizszym, niz blizsza boczna sciana przenosnika o dzialaniu ciaglym tak, ze\ta sciana jest utrzymywana zdala od spagu, a przenosnik jest wsparty tylko od strony zawaliska przy zewnetrznych krawe¬ dziach wymienionych listew. Ma -to te korzysc, ze zewnetrzne krawedzie tych listew sa przy¬ ciskane do spagu pokladu przez duza czesc cie¬ zaru przenosnika i wegla naladowanego na przenosnik, a cisnienie to zapobiega unoszeniu czolowej strony przenosnika przez zwir weglo¬ wy na spagu podkladu podczas przesuwania od¬ cinków przenosnika. W rezultacie zostaje unie¬ mozliwione unoszenie sie struga. Najlepiej jest, gdy zewnetrzne krawedzie listew uksztaltowane sa tak, aby przecinaly one wegiel zwiazany ze spagiem. Listwy te moga byc na przyklad utwo¬ rzone przez pochylone czesci plyt, jak wspom¬ niano uprzednio tak, zeby zewnetrzne krawe¬ dzie tych czesci plyt oczyszczaly spad podczas przesuwania odcinków przenosnika lub tez li¬ stwy te moga byc utworzone przez poziome plyty lub czesci plyt z przymocowanymi u dolu elementami tnacymi.Zewnetrzne krawedzie listew ograniczajacych moga byc zaopatrzone w rozstawione zeby lub inne miejscowe wystepy skierowane ku caliz¬ nie, które latwo moga przenikac przez jaka¬ kolwiek przegrode utworzona z pylu lub gry¬ siku weglowego, które moglyby uniemozliwiac stykanie sie niektórych listew z calizna. Jezeli pyl weglowy zostanie stloczony miedzy listwa ograniczajaca pewnego odcinka przenosnika a calizna, strug na tym odcinku calizny nie bedzie mógl wrebywac na zadana glebokosc.Przez zaopatrzenie listew w odpowiednie miej¬ scowe wystepy stykanie sie listew z calizna mo¬ ze byc zapewnione bez nadmiernego zwiekszania sil poprzecznych wywieranych na przenosnik.Najlepiej jest, gdy zewnetrzne konce wystepów sa zakrzywione wypuklo w plaszczyznie po¬ ziomej.Jakkolwiek w opisie mówi sie o pojedyn¬ czym strugu, urzadzenie wedlug wynalazku mo¬ ze zawierac dwa lub wiecej strugów, np. dwa lub wiecej strugów przylaczonych do pojedyn¬ czego urzadzenia ciagnacego.Wynalaaefc zeaftanie bHiej opisany w nawia¬ zaniu do schematycznego rysunku, ilustrujace¬ go przyklad wykonania wynalazku. Na ry¬ sunku fig. 1 przedstawia widok aksonometrytrz- ny struga weglowego, uwidaczniajacy sciane prowadzaca odcinka przenosnika, fig. 2— po¬ przeczny przekrój przenosnika przodkowego z zainstalowanym strugiem, fig. 3 — rzut po¬ ziomy struga i czesci przenosnika pokazanego na fig. 2, fig. 4 — widok szczególowy odmiany urzadzenia wedlug fig. 2, fig. 5 — czesciowo w przekroju rzut pionowy irmej odmiany urza¬ dzenia, fig. 6 — widok szczególowy odmiany urzadzenia wedlug *fig. 5, a ffig. 7 — rzut pozio¬ my urzadzenia wedlug iig. 6.Na rysunku te ssme czesci urzadzenia ozna¬ czono tymi samymi cyframi. Na fig. 1,pokazana jest tylko sciana prowadzaca i listwa ogranicza¬ jaca wielkosc wrebywania jednego.adcinka.,prze- nosnika, niemniej fig. 1 jasno ohrazuje ksztalt uchwytu narzedziowego i korpusu struga oraz polozenia tych czesci w stosunku .do listwy ograniczajacej i spagu. Uchwyt narzedziowy 2 jest osadzony wahliwie na korpusie struga 1.Uchwyt jest pokazany w polozeniu odpowiada¬ jacym cieciu podczas ciagniecia liny 3 struga w kierunku zaznaczonym strzalka; w tym po¬ lozeniu uchwytu 2 krawedzie tnace 4 leza w plaszczyznie pionowej, .przy której ma byc wykonywane wrebywanie, a dolna krawedz tnaca 5 urabia wegiel przy spagu. Uchwyt jest zamocowany na sworzniu, niepokazanym na ry¬ sunku, wystajacym z korpusu struga. Os A sworznia jest, jak to widac, pochylona w sto¬ sunku do plaszczyzny poziomej, a stykajace sie nosne powierzchnie czolowe korpusu struga i uchwytu narzedziowego sa prostopadle do tej linii i pochylone od dolu ku górze zdala od plaszczyzny pionowej, w której leza krawedzie tnace 4. W wyniku tego, gdy strug wrebuje w kierunku strzalki, to krawedzie tnace 4* bie- nego konca uchwytu narzedziowego leza w plaszczyznie pionowej, -znajdujacej sie zdala od nowoodkrytej powierzchni. Gdy linia 3 ciag¬ nieta jest w odwrotnym kierunku, uchwyt na¬ rzedziowy 2 obraca sie dokola osi jego czopa tak, ze krawedzie tnaee 4 i 5 odpowiednio od¬ dalaja sie od calizny i od spagu, a krawedzie tnace po drugiej stronie struga przyjmuja po¬ zycje wrebywania.Korpus struga ma pochlyona sciane tylna 6, za¬ gieta u góry w postaci haka 7, która zachodzi za szyne wodzaca *% u góry pochylonej sciany prowadzacej ;8 odcinka przenosnika. Pozioma — 3 —listwa 10/ograniczajaca wielkosc wrebywania przebiega u dolu sciany prowadzacej 9 i jest z nia polaczona. Korpus struga jest uksztalto¬ wany przy jego koncach w postaci pochylni 11 nachylonych od dolu ku górze. Szerokosc po¬ chylni 11 u dolu jest zasadniczo taka sama jak szerokosc listwy 10 i w zestawie strug — prze¬ nosnik dolna czesc pochylni 11 usytuowana jest na listwie 10 lub tez nad nia tak, ze zluzowany wegiel lezacy na listwie 10 przed strugiem zmuszony bedzie do przesuwania sie ku górze wzdluz pochylni 11. Uchwyt 2 jest uksztaltowa¬ ny na koncach w postaci pochylni 12 nachylo¬ nych ku górze od spadu tak, aby wywierac pod¬ noszaca sile na napotykany wegiel.Za sciana prowadzaca 9 na jednym jej kon¬ cu, w poblizu spagu zamocowana jest tuleja lufo gniazdo 13, a na jej drugim koncu znajduje sie wystajacy czop, nieuwidoczniony na fig. 1. Gdy odcinki przenosnika o ksztalcie szynowych scian prowadzacych zostana zmontowane, to czop jednego odcinka wchodzi w gniazdo na¬ stepnego, zapewniajac utrzymywanie kolejnych scian prowadzacych 9 zwróconych koncami do siebie. Czopy winny byc osadzone w gniazdach z duzym luzem umozliwiajacym ruch odcinków przenosnika, wynikajacy z polaczenia przegu¬ bowego. Inny lub dodatkowy sposób polaczenia scian prowadzacych uzyskuje sie przez umiesz¬ czenie na przeciwnych koncach szyny prowa¬ dzacej 8 kazdego odcinka przenosnika czopa i gniazda tak, aby przylegajace szyny prowa¬ dzace mogly sie wzajemnie zazebiac.Na fig. 2 przedstawiono przenosnik wedlug wynalazku w czesciowym przekroju poprzecz¬ nym. Przenosnik 14 typu tasmowego zawiera górny i dolny obszar, w którym przesuwaja sie odpowiednio jego górny i dolny ciag, zaopatrzo¬ ne w rozstawione zgrzebla 15 przymocowane do ciagnacych lancuchów bez konca, niepokazanych na rysunku.Pochylona sciana prowadzaca 9 kazdego od¬ cinka przenosnika jest przymocowana do wy¬ stepów 16 bocznej sciany korpusu przenosnika za pomoca srub 17.Na fig. 2 liczba 18 oznacza sworzen do osa¬ dzenia uchwytu narzedziowego, a liczba 19 — ogranicznik polaczony z korpusem struga i wchodzacy w rowek w tylnej czesci uchwytu narzedziowego. Ogranicznik 19 przez zetkniecie sie z koncami wymienionego rowka sluzy do ograniczenia wahliwego ruchu uchwytu narze¬ dziowego. Strug pokazany na fig. 2 jest wypo¬ sazony w górny czlon 20 wrebujacy glebiej.Urzadzenie do ciagniecia struga przedstawio¬ nego na fig. 2 stanowi lancuch bez konca 3, 3'.Strug przymocowany jest do ciagu 3 lancucha, a powrotny równolegly ciag prowadzony jest wzdluz wierzchu hakowej czesci 7 korpusu struga. Lancuch jest prowadzony w znany spo¬ sób za pomoca kól lancuchowych znajdujacych sie po przeciwnych koncach calizny.Nalezy zauwazyc, ze korpus struga nie wy¬ staje na boki poza zewnetrzne konce listew 10, tak ze odcinki przenosnika nie musza byc od¬ pychane przesuwajacym sie strugiem. Jak wi¬ dac z fig. 3, podczas wrebiania listwy 10 prze¬ nosnika sa utrzymywane w zetknieciu z ca¬ lizna F i dzieki tej stycznosci ograniczona jest glebokosc wrebywania. Strug porusza sie wzdluz trapezowego kanalu ograniczonego za pomoca sciany prowadzacej 9, listwy 10 i calizny od¬ slonietej przez poprzedzajacy suw struga. Zlu¬ zowany wegiel spada w ten kanal i dzieki swo¬ jej bezwladnosci jest popychany ku górze wzdluz pochylni struga i na przenosnik przy przesuwaniu struga do przodu.Dzieki temu, ze na urobiony wegiel w sto¬ sunkowo szerokim kanale nie jest wywierane zadne cisnienie, sila wymagana do usuwania wegla jest niewielka. W szczególnym przypad¬ ku efektywna szerokosc listew 10 (tj. szerokosc listew wystajacych na boki u dolu scian pro¬ wadzacych 9) wynosi wiecej niz trzy czwarte, a w zasadzie jest prawie taka sama jak glebo¬ kosc wrebywania tak, ze pozostaje duzo wolnej przestrzeni pozwalajacej na boczne przemiesz¬ czenie zluzowanego wegla u dolu calizny. Po¬ zioma listwa spagowa utworzona plyta 10 daje dodatkowa korzysc, polegajaca na przeciwdzia¬ laniu tendencji struga do wcinania sie w spag, gdy ten jest miekki.Gdy odcinki przenosnika sa przesuwane ku caliznie, wazne jest, aby utrzymac zewnetrz¬ ne krawedzie listew ograniczajacych ciecie w zetknieciu ze spagiem w celu unikniecia wznoszenia sie struga. Majac to na uwadze, ko¬ rzystnie jest zaprojektowac przenosnik tak, ze¬ by ciezar przenosnika i jego zawartosci sprzy¬ jal utrzymaniu zewnetrznych krawedzi listew ograniczajacych w kontakcie ze spagiem. Moz¬ na to uzyskac przez zaprojektowanie urzadzenia tak, zeby zewnetrzne krawedzie listew znajdo¬ waly sie ponizej poziomu blizszej sciany bocz¬ nej przenosnika.Mozliwe jest na przyklad latwe zmodyfiko¬ wanie urzadzenia pokazanego na fig. 2 i 3 — 4 —w sposób przedstawiony na fig. 4. W tej odmia¬ nie urzadzenia elementy tnace 21 w postaci tasmy przymocowane sa od dolu do listew 10 na ich zewnetrznych brzegach. Dzieki obecnosci elementów tnacych 21 blizsza sciana boczna przenosnika uniesiona jest ponad spag i ciezar przenosnika przeniesiony zostaje na boczna sciane przenosnika i elementy tnace 21. Gdy odcinki przenosnika sa przesuwane, nacierajace krawedzie elementów 21 oczyszczaja spag z po¬ zostalego wegla.Nawiazujac teraz do fig. 5, przenosnik rów- niz podparty jest za pomoca jego scian i ze¬ wnetrznych krawedzi listew ograniczajacych 10.W tym jednak przypadku listwy 10 sa inaczej umieszczone, a mianowicie sa pochylone w sto¬ sunku do poziomu. Sa one utworzone przez od¬ powiednio zagiete dolne czesci metalowych plyt stanowiacych pochyle sciany prowadzace 9 dla struga. Ciezar przenosnika i naladowanego nan wegla jest w znacznej mierze przenoszony na spag poprzez ostre przednie krawedzie listew 10 tak, ze krawedzie te w kazdych warunkach beda znajdowac sie w bezposrednim kontakcie ze spagiem i resztki wegla zostana zagarniete w czasie przesuwania sie odcinków przenosnika.W tym szczególnym zastosowaniu wynalazku sciana prowadzaca 9 jest pochylona pod katem okolo 40° do plaszczyzny pionowej.Strug przedstawiony na fig. 5 pokazany jest w przekroju celem uwidocznienia sworznia 18 uchwytu narzedziowego i ogranicznika 19, któ¬ ry ogranicza wielkosc jego wahliwego ruchu.W tej postaci wykonania wynalazku ogranicz¬ nik 19 znajduje sie we wnece 22 uchwytu na¬ rzedziowego.Sposób przymocowania sciany prowadzacej 9 do przenosnika w przypadku urzadzenia poka¬ zanego na fig. 5 rózni sie od sposobu zastosowa¬ nego w urzadzeniu przedstawionym na poprzed¬ nich figurach. Sciana prowadzaca przymoco¬ wana jest srubami do wsporników 23, które z kolei sa przymocowane srubami do blizszej bocznej sciany przenosnika. Wsporniki 23 pod¬ trzymuja odcinki rurowe 24, które tworza pro¬ wadnice dla powrotnego ciagu 3* lancucha ciag¬ nacego.W celu zapewnienia, aby listwy ograniczajace wielkosc wrebywania nie mogly byc oddalone od calizny przez natloczony pyl weglowy i aby w ten sposób umozliwic zmiany glebokosci wrebowania, zewnetrzne krawedzie listew mo¬ ga byc uksztaltowane w postaci miejscowych rozstawionych wystepów, które moga latwo przenikac przez bariere z pylu weglowego.Przyklad tego rozwiazania zilustrowany jest na. fig. 6 i 7.Urzadzenie przedstawione na fig. 6, 7 jest takie samo jak opisane wyzej, pokazane na fig. 5 z wyjatkiem ksztaltu czesci zewnetrznych krawedzi listew ograniczajacych. Zewnetrzne czesci krawedzi listew posiadaja wystajace na zewnatrz wypukle wystepy 25. Gdy po przej¬ sciu struga odcinki przenosnika sa przesuwane, wystepy 25 przeciskaja sie przez pyl na spagu az zetkna sie z calizna. Zawdzieczajac wypuk¬ losci zakrzywienia konców tych wystepów pyl przemieszczany jest na obie strony.Przykladowo wystepy te moga mie6" szero¬ kosc i dlugosc równa 25 mm i moga byc roz¬ mieszczone w odstepach wzajemnych równych 50 cm. Przy dlugosci odcinków przenosnika rów¬ nej 1,5 m jeden cylinder naciskajacy na kazde cztery odcinki przenosnika wystarczy do za¬ pewnienia styku listew z calizna tak, aby uzy¬ skac maksymalna glebokosc wrebywania. PL