Wynalazek dotyczy separatora do klasyfika¬ cji hydraulicznej, posiadajacego kolo wyladow¬ cze, obracajace sie wokól osi i zanurzajace sie w korycie rozdzielczym. Kolo to sluzy do wydobywania z koryta materialu tonacego, czy¬ li tak zwanego ciezkiego osadu.U wiekszosci dotychczas znanych urzadzen rozdzielajacych, wydobywanie materialu ply¬ wajacego odbywa sie za pomoca strumienia cieczy, wplywajacego do zbiornika separatora po przeciwnej stronie niz rozdzielany suro¬ wiec. Natomiast opadajacy osad wybiera sie za pomoca podnosnika czerpakowego, skroba¬ rek lancuchowych, kól wyladowczych itp.Zastosowanie kól wyladowczych do ma- jterialu tonacego daje te korzysc w stosunku / *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jestLucien Lagrost. do podnosników czerpakowych, skrobarek lan¬ cuchowych lub podobnych urzadzen, ze poz¬ wala na latwiejsze uszczelnienie czesci maszy¬ nowych. Na skutek niszczacego dzialania ma¬ gnetytu, uzywanego przewaznie do wytwarza¬ nia ciezkiej zawiesiny, sluzacej jako ciecz do rozdzielania, ochrona licznych przegubów przed wczesnym scieraniem przez skladniki zawie¬ siny, jest niemozliwa. Natomiast ochrone te* mozna latwiej przeprowadzic przy zastosowa¬ niu kolowego podnosnika czerpakowego jako elementu wyladowczego.Spotyka sie dwa typy kól uzywanych jako urzadzenia wyladowcze, a mianowicie kola z osia pochyla i kola z osia pozioma. Kola z osia pochyla maja wprawdzie w stosunku do drugiego typu kól te wyzszosc, ze lozyska ich, szczególnie przy mniejszej srednicy kola, leza na zewnatrz zawiesiny i przy danej srednicykola moga wyciagac wieksze kawalki substan¬ cji, niz to jest mozliwe przy podnosnikach ko¬ lowych, posiadajacych os pozioma. Ich zastoso¬ wanie napotyka jednakze na trudnosci przede wszystkim wówczas, gdy surowiec ma byc roz¬ dzielany rta trzy lub nawet cztery produkty.Rozdzial zachodzi wówczas w dwóch lub trzech nastepujacych po sobie kapielach o róznym ciezarze wlasciwym, które przy separatorach hydraulicznych posiadajacych kola wyladow¬ cze o pochylych osiach, tylko z trudnoscia mo¬ ga byc umieszczone na tym samym pomoscie roboczym. Poza tym, na skutek ukosnego po¬ lozenia kola, osad skladajacy sie z materialu tonacego, który wydobywany jest za pomoca tego kola, ocieka w niedostateczny sposób, tak, ze nalezy stosowac ewentualnie urzadzenia od- metniajace przed nastepna kapiela rozdziel¬ cza o innym ciezarze wlasciwym.Podnosniki z poziomo obracajaca sie osia moga byc osadzone na wale, jak równiez obra¬ cac sie na rolkach. Kola osadzone na * jednym wale pozwalaja na wyladowywanie materialu tonacego tylko po jednej stronie. Kolo jest tu¬ taj ruchomo osadzone na wale, przy czym oczywiscie po stronie szprych nie moga byc stosowane zadne pochylnie wyladowcze. Pochyl¬ nie takie moga byc usytuowane po otwartej stro¬ nie kola.W przeciwienstwie do tego przy obracaja¬ cych sie na rolkach kolach wyladowczych o osi poziomej wyrzucanie materialu tonacego na zewnatrz kola jest mozliwe po obu jego stronach. Coprawda takie podnosniki kolowe posiadaja te wade, ze rolki nosne i (lub) na¬ pedowe ulegaja szybkiemu zuzyciu, dzieki scie¬ rajacemu dzialaniu zarówno trudnych do uni¬ kniecia bryzgów ciezkiej zawiesiny, jak rów¬ niez nierównomiernego obciazenia rolek. U- wzgledniajac te trudnosci, kola wyladowcze ulozyskowane sa czesto na rolkach lezacych na zewnatrz. Takie kola zbudowane sa naj¬ czesciej w formie bebnów i sluza zarówno do pobierania kapieli jak i wydobywania mate¬ rialu tonacego. W tym przypadku rolki moga byc stosunkowo latwo chronione przed scie¬ rajacym dzialaniem ciezkiej zawiesiny, a po¬ nadto nierównomiernosc obciazenia jest tutaj mniejsza niz w przypadku poprzednim. Urza¬ dzenia te posiadaja jednak równiez braki. Prze¬ plywajacy prostolinijnie u wejscia do bebna strumien cieczy rozdzielajacej, np. ciezkiej za¬ wiesiny przyjmuje na skutek obrotów bebna ruch o charakterze srubowym. Z drugiej stro^ ny, gdy dwie nastepujace po sobie kapiele u- mieszczone sa w tym samym bebnie, to mate¬ rial tonacy ocieka niedostatecznie. Prowadzi to oczywiscie do ciaglej zmiany ciezaru wlas¬ ciwego nastepnej kapieli.Niniejszy wynalazek ma na celu usuniecie wad wszelkich wyzej opisanych urzadzen.Wedlug wynalazku mozna to osiagnac w ten sposób, ze kazdy pojemnik kola wyladow¬ czego obok swych scian bocznych i zewnetrz¬ nej obudowy kola, posiada jeszcze pólke sito¬ wa, która umozliwia ociekanie wydobywanego materialu, jak równiez scianke, która umozli¬ wia odrzucanie tego materialu w bok, przy czym ta ostatnia scianka lezy na piascie kola.W ten sposób mozliwe jest wyrzucanie osa¬ du tonacego poza obreb kola bez potrzeby uzy¬ cia jakiegokolwiek specjalnego urzadzenie zsu¬ wajacego. Kolo wyladowcze tego rodzaju moze byc umieszczone na jednym wale, tak, ze istnieje mozliwosc polaczenia wiekszej ilosci tych kól jednego za drugim w zamknietym bloku i na tym samym pomoscie roboczym.Mozna tez je rozmieszczac w dowolny sposób.Szczególnie korzystne jest wykonanie urza¬ dzenia wedlug wynalazku w taki sposób, aby zarówno pólki sitowe i (lub) scianki powodu¬ jace boczne odrzucanie osadu, byly plaskie.Dalsza cecha wynalazku jest to, ze pólki sito¬ we usytuowane sa promieniscie w stosunku dó osi kola.Mozna tez wykonac urzadzenie wedlug wy¬ nalazku w ten sposób, ze pólki sitowe sa zgiete w kierunku obrotu kola w ksztalcie litery „V".Okresla sie przy tym jako plaszczyzne glówna plaszczyzne dzielaca krzywizne powierzchni kólek lub skosne ich plaszczyzny w ten sposób, ze wyznaczona przez krzywizne lub skosne wzgledem siebie plaszczyzny pólek, pojemnosc podzielona jest na dwie w przyblizeniu równe czesci, przy czym plaszczyzna przecina pólke w dwóch liniach. Linie wierzcholkowe zgietych pólek sitowych oraz srodek ciezkosci kola po¬ winien sie znajdowac w jednej plaszczyznie.Uklad taki przyczynia sie do równowagi sil w obrebie kola wyladowczego.W konstrukcji kola przewiduje sie równiez, ze scianka sluzaca do bocznego odrzucania osa¬ du jest w przypadku stosowania zgietych pó¬ lek osadzona poprzecznie w stosunku do jed¬ nej ze scian pólki. Scianka ta moze posiada- jednakze w mysl wynalazku równiez blache kierujaca, nachylona ku stronie odrzucania osadu. Krawedz przednia tej blachy przebiega pomiedzy dolnym krancem linii zalamania pól¬ ki sitowej (od wypuklej strony pólki) do nic — 2 —lezacej po stronie odrzucania osadu krawedzi nastepnej pólki sitowej (liczac w kierunku od¬ wrotnym do kierunku obrotu kola). Koryto rozdzielcze separatora hydraulicznego moze byc umieszczone wedlug wynalazku z jednej stro¬ ny kola wyladowczego, lub tez z obu jego stron.Dalsza cecha wynalazku jest, ze separator moze posiadac kilka kól wyladowczych, z któ¬ rych kazde posiada po jednym korycie roz¬ dzielczym, przy czym kola te maja wspólne tryby. Moga one sie ewentualnie obracac z róz¬ nymi predkosciami. Taki uklad jest korzystny ze wzgledów konstrukcyjnych, a wiec i ze wzgledu na cene i wymiary calego urzadzenia.Wynalazek dotyczy wreszcie separatora, w którym zewnetrzny plaszcz kola wyladowczego stanowi przedluzenie nachylonego ku niemu dna koryta rozdzielczego, a sciany sluzace do wyrzucania bocznego materialu tonacego two¬ rza stozkowy plaszcz wewnetrzny, a boczne sciany kola wyladowczego znajdujace sie w kie¬ runku pochylenia stozka posiadaja otwory do wyrzucania na zewnatrz materialu tonacego.Dalsze cechy, szczególy i zalety wynalazku wynikaja z nizej opisanych najdogodniejszych postaci wykonania urzadzenia, które uwidocz¬ nione sa schematycznie na rysunkach.Fig. 1 i 2 przedstawiaja powierzchnie okres¬ lona jako „plaszczyzna ogólna"; fig. 3 i 4 — separator podwójny, przy czym fig. 3 stanowi przekrój wedlug linii I—I wedlug fig. 4, zas fig. 4 — przekrój wedlug linii II—II na fig. 3; fig. 5 — schematycznie separator do rozdziela¬ nia trzech skladników w widoku z góry; fig. 6 — schematycznie separator do rozdzielania czterech skladników w widoku z góry; fig. 7^ 8, 9, i 10 — przyklady wykonania czerpaka ko¬ la wyladowczego w ujeciu przestrzennym; fig. 11 — schematycznie inny separator do rozdzie¬ lania dwóch skladników z dwustronnym ko¬ rytem rozdzielczym; fig. 12 — schematycznie inny jeszcze separator do rozdzielania dwóch skladników w widoku z góry; fig. 13 — sche¬ matycznie separator do rozdzielania trzech skladników w widoku z góry; fig. 14 — szcze¬ gól konstrukcyjny napedu dwóch kól" wyladow¬ czych, a fig. 15 — schemat innego rodzaju na¬ pedu kola wyladowczego.Separator hydrauliczny uwidoczniony na fig. 3 i 4 sklada sie zasadniczo z dwóch glównych czesci, a mianowicie czesci stalej i czesci ru¬ chomej. Czesc stala obejmuje koryto rozdziel¬ cze 1 z oznaczonym przez 2 miejscem zalado¬ wania surowca i ^miejscem przelewu 3 mate¬ rialu plywajacego oraz sitem odmetniajacym 4, które jest polaczone z punktem 3 urzadze¬ nia. Oznaczona przez 5 sciana boczna koryta rozdzielczego 1 jest pochylona ukosnie ku do¬ lowi w kierunku najglebszego miejsca koryta.Czesc ruchoma separatora hydraulicznego sklada sie z kola wyladowczego 6, osadzonego na wale 11, który z kolei jest osadzony w dwóch lozyskach 12. Kolo 6 posiada zewnetrz¬ ny plaszcz 13 i boczne sciany 15 i 15', laczace plaszcz 13 z piasta 14 kola. Sciany 15 i 15' two¬ rza czerpaki czerpiace osad z koryta rozdziel¬ czego. Sposób dzialania urzadzenia jest taki sam jak wszystkich separatorów hydraulicz¬ nych. Surowiec wprowadza sie w punkcie 2 do zawierajacego ciecz rozdzielcza np. ciezka za¬ wiesine separatora. Material tonacy jest odpro¬ wadzany po pochylej sciance 5 do najglebsze¬ go miejsca koryta i tam zostaje pochwycony przez obracajace sie kolo wyladowcze 6 i zo¬ staje wydobyty z koryta 1. Material plywajacy , zostaje usuniety z koryta przez strumien cie¬ czy rozdzielajacej przelewajacy sie przez próg 3.Z fig. 7 wynika w jaki sposób material to¬ nacy jest za pomoca kola 6 przenoszony, od- metniany i wyrzucany z koryta 1. Material ten spada najpierw w najnizsze miejsce obracaja¬ cego sie kola wyladowczego 6 czyli na sam przód plaszcza 13 kola 6. W czasie obrotu kola 6 w kierunku strzalki 22 material spada na promieniowo ustawione pólki sitowe wzgled¬ nie perforowane scianki 7, które na fig. 7, zgod¬ nie ze szczególna cecha wynalazku, wygiete sa najlepiej w ksztalcie litery „V". Wygiecie to wykonane jest zgodnie z kierunkiem obrotu kola 6. Linie wierzcholkowe pólek 7 moga przebiegac prostopadle lub promieniscie wzgle¬ dem osi kola. Korzystnie jest, gdy linie wierz¬ cholkowe 54 wygietych dziurkowanych pólek 7 leza mniej wiecej w jednej plaszczyznie z punktem ciezkosci kola wyladowczego 6. Na zewnetrznej stronie pólek 7, gdzie najpierw gromadzi sie material tonacy, dokonuje sie ociekanie materialu w najbardziej sprzyjaja¬ cych warunkach. Nastepnie material skiero¬ wany zostaje do srodka, a kiedy czerpaki znaj¬ da sie prawie w szczytowym punkcie obrotu kola 6, przesuwa sie on na scianki 16, które sa nachylone w stosunku do osi 12 kola o oko¬ lo 45°. Scianki 16 moga byc tak uksztaltowane, ze wystaja poza szerokosc piasty 14 i nakla¬ daja sie na odpowiednia wyladowcza pochyl¬ nie slizgowa. — 3 —Taki ksztalt czerpaków umozliwia nieogra¬ niczony ruch materialu tonacego poprzez cala szerokosc kola wyladowczego 6, pomimo obec¬ nosci bocznych scian 15. Oczywiscie material tonacy móglby byc równiez wydobywany po tej stronie, po której wchodzi on do kola 6 se¬ paratora. Do tego byloby jednak konieczne na¬ chylenie scianek 16 ku przeciwleglej stronie kola 6.Na fig. 8 pokazano inny sposób wykonania czerpaków. Promieniscie ustawione dziurkowa¬ ne wzglednie sitowe pólki 47 sa plaskie, pod¬ czas gdy scianki 48 nachylone do osi kola 12 sa jak widac lekko zakrzywione. W innych od¬ mianach urzadzenia wedlug wynalazku, pólki sitowe 47 przebiegaja równolegle lub promie¬ niscie w stosunku do osi kola.Przy odmianie wykonania wedlug fig. 9, zgodnie z inna wersja wynalazku, promienis¬ cie ustawione scianki 49 o wkleslosci usytuo¬ wanej w kierunku obrotów kola separatora hy¬ draulicznego, sa zakrzywione wokól osi tych scianek, przebiegajacych promieniscie lub pro¬ stopadle do osi kola. Dzieki temu posiadaja one ksztalt cylindryczny.Na fig. 10 uwidoczniono kolo wyladowcze 3 W polozeniu wyrzucania materialu, obracajace sie w kierunku strzalki 50. Promieniscie usta¬ wione scianki 51 sa wygiete tak, jak to poka¬ zano na fig. 7, ale powierzchnie zewnetrzne 52 piasty 14 przebiegaja równolegle do osi obrotu 12, nie sa wiec w stosunku do niej nachylone.W celu wyrzucania materialu tonacego z czerpaków, sa one zgodnie z wynalazkiem za¬ opatrzone w blachy kierujace 53, nachylone w kierunku strony, na która wyladowuje sie ma¬ terial i przytwierdzonego scianki 52. Przednia krawedz 55 blachy kierujacej 53 przebiega od podstawy linii wierzcholkowej poprzedzajacej pólki sitowe 51 do tylnej zewnetrznej krawe¬ dzi 56 nastepnej pólki sitowej 5V (liczac w kierunku przeciwnym do kierunku obrotów kola). Gdy czerpaki osiagna polozenie pokaza¬ ne na fig. 10, material przesuwa sie na po¬ wierzchnie 52 piasty 14, a na skutek wygiecia w ksztalcie litery „V" tylnej powierzchni scian¬ ki 51 kubelek zostaje oprózniony.Ksztalt promieniscie ustawionych pólek 7, 47, 49 i 51 zalezy od poddawanego obróbce ma¬ terialu, gdyz kazdy ksztalt pólek posiada swo¬ je specjalne zalety. Gdy wybiera sie dla pólki - 7 ksztalt litery „V" z jej linia wierzcholkowa prostopadla do osi kola, celowe jest, aby wszyr stkie te linie wierzcholkowe 54 ulozyc w ten sposób, by plaszczyzna, w której leza, przecho¬ dzila przez punkt ciezkosci kola wyladowcze¬ go 6. W ten sposób wyrównane zostaja obcia¬ zenia wystepujace wewnatrz kola.Przy wykonaniu urzadzenia w ten sposób, jak to przedstawiono na fig. 5, material to¬ nacy jest wyrzucany z kola wyladowczego 6 i po przejsciu na pochylnie 8 zsuwa sie do dru¬ giego koryta rozdzielczego, które pracuje tak jak koryto 1, i z którego material tonacy wy¬ ladowywany jest przy pomocy kola 10, które odrzuca go na pochylnie 23, zaopatrzona w sito odmetniajace 24. Takie rozwiazanie pozwala na zainstalowanie trzech wibracyjnych sit od- metniajacych 4, 9, 24 równolegle na tym sa¬ mym pomoscie roboczym.Na fig. 6 przedstawiono separator dla czte¬ rech rodzajów materialów. Posiada on trzy u- sytuowane kolejno koryta 25, 26 i 27. Aparat ten moze byc przede wszystkim uzywany do obróbki wstepnej takiego wegla, z którego na¬ lezy wpierw oddzielic plywajace czesci drewna, i który nastepnie rozdzielany jest na czysty we¬ giel, material posredni i zloze. Wydzielenie ka¬ walków drewna zachodzi w korycie 25. W ko¬ rycie rozdzielczym 26 otrzymuje sie jako ma¬ terial tonacy produkt posredni i zloze, jako material plywajacy natomiast, czysty wegiel.Material posredni i zloze rozdziela sie w ko¬ rycie 27. Jedno jedyne sito wibracyjne z trze¬ ma przedzialami sluzy do odmetniania i odpie- niania kazdego z trzech produktów. W prze¬ ciwienstwie do separatora hydraulicznego przed¬ stawionego na fig. 5, material tonacy nie jest tutaj wyrzucany przez kolo w punkcie szczy¬ towym obrotu, lecz dopiero wtedy, gdy czer¬ paki w dalszym obiegu ponownie zbliza sie do lustra kapieli. Korzystne jest tutaj przy¬ twierdzanie mocnej blachy na boku kola, aby wyrzucenie materialu odpowiednio opóznic az do zadanego momentu. Mozna tez zagiac scian¬ ke 16 do tylu, przez co otwór czerpaka, przez który przechodzi material, zostaje czesciowo zamkniety.Na fig. 1). przedstawiono separator o dwóch korytach do plukania, posiadajacy jedno kolo do wybierania materialu plywajacego dla obu koryt 1. Pochylnia 29 moze byc umocowana po jednej jak i po drugiej stronie kola 6.Fig. 12 przedstawia separator, którego sito moze byc umieszczone w róznym polozeniu. _ 4 -_Surowiec wprowadzany jest w punkcie 30. Po rozdzieleniu material plywajacy zostaje wypro¬ wadzony z separatora przez strumien cieczy rozdzielajacej (ciezkiej zawiesiny) zgodnie ze strzalka 31, podczas gdy material tonacy wcho¬ dzi do dolnych czerpaków kola 6. Kolo 6 mo¬ ze obracac sie w jednym lub drugim kierun¬ ku. Material tonacy moze byc wyladowywany dowolnie, albo w kierunku strzalki 33 i 34, za¬ leznie od potrzeby.Na fig. 13 przedstawiono separator do roz¬ dzielania trzech materialów, utworzony przez polaczenie separatora wedlug fig. 3 i separa¬ tora wedlug fig. 12. Do pierwszego koryta 40 wprowadza sie w miejscu 35 surowiec i ciecz lozdzielajaca (ciezka zawiesine). Wyprowadzanie materialu plywajacego odbywa sie w miejscu 36. Wyniesiony przez kolo wyladowcze 42 ma¬ terial tonacy zostaje przerzucony zgodnie ze strzalka 37 do drugiego koryta 41, gdzie naste¬ puje drugie rozdzielenie. Material plywajacy z tego drugiego koryta zostaje wyprowadzony w punkcie 38, a material tonacy wyladowany przez kolo w miejcu 39.Obydwa kola wyladowcze 42 i 43 dla mate¬ rialu tonacego moga byc, jak to widac na fig. 14, napedzane ta sama przekladnia. Na kaz¬ dym z kól 42 i 43 umieszczony jest w znany sposób wiencowo szereg szczebli, miedzy które wchodza zeby kól napedowych 17, których wal 44 napedzany jest przez przekladnie 45 silni¬ kiem 46. Obydwa kola napedowe moga posia¬ dac rózne srednice, aby kolom 42 i 43 nadac rózne obroty.Na fig. 15 pokazane sa wreszcie inne urza¬ dzenia napedowe dla kól wyladowczych. Ela¬ styczna tasma 19 obejmuje obwód kola 6, któ¬ rego obydwie sciany boczne 15 wystaja nieco, aby umozliwic prowadzenie tasmy 19. Tasma 19 jest napedzana w danym przypadku przez beben 20 silnika bebnowego i naciagana przez beben 21. Dzieki temu mozliwe jest na przy¬ klad napedzanie separatora dla trzech mate¬ rialów, posiadajacego dwa kola, przy uzyciu pojedynczego ukladu napedowego. Oczywiscie wynalazek nie ogranicza sie do uprzednio opi¬ sanych i przedstawionych na rysunku przykla¬ dów wykonania, lecz istnieje jeszcze wiele mozliwych modyfikacji, nie odbiegajacych od zasady dzialania separatora wedlug wynalaz¬ ku. PL