PL47123B1 - - Google Patents

Description

RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47123 iwA 47-c 4- Kl. 4T-cr Kl. internat. F 06 d I 0 Glaenzer Spicer Societe Anonyme Poissy, Francja Przegub uniwersalny do przekazywania ruchu obrotowego Patent trwa od dnia 18 wrzesnia 1961 r.Wynalazek dotyczy przegubu uniwersalnego do przekazywania ruchu obrotowego.Celem wynalazku* jest stworzenie przede wszystkim przegubu uniwersalnego przeznaczo¬ nego do przekazywania ruchu obrotowego z wa¬ lu napedzajacego na wal napedzany, które two¬ rza miedzy soba kat staly lutb zmienny osiaga¬ jacy wartosc 60p bez zmiany chwilowej pred¬ kosci obrotowej.Próbowano juz stosowac takie przeguby dzie¬ ki elementom wiazacym polaczonym z jednym z walów napedzanym, lub napedzajacym i wy¬ konanym w postaci trzech sztywnych czopów, których osie leza w plaszczyznie przechodzacej przez os omawianego' walu, i które tworza mie¬ dzy solba katy równe 120°. Na czopach sa osa¬ dzone swobodnie obrotowo z mozliwoscia lub bez przesuwu osiowego, laczniki kuliste lub za¬ sadniczo kuliste, przy czym kazdy z tych lacz¬ ników jest rozmieszczony miedzy plaskimi po¬ wierzchniami równoleglymi wzgledem siebie i w plaszczyznie przechodzacej przez os drugie¬ go walu i jest zwiazany z czescia stanowiaca jedna calosc z wspomnianym drugim walem.Te rozwiazania maja jednak wady wynika¬ jace z koniecznosci ograniczania przekazywa¬ nych maksymalnych momentów obrotowych jak i srodkowania przegubu, w szczególnosci w przypadku gdy zaklada sie, ze waly napedza¬ jacy i napedzany moga tworzyc miedzy soba znaczny kat.Zgodnie z wynalazkiem unika sie tych niedo¬ godnosci nadajac kazdej powierzchni wspólpra¬ cujacej z lacznikiem kulistym postac rynny o przekroju luku kola o srednicy równej lub nieco wiekszej cd srednicy wspomnianych lacz¬ ników.Laczniki sa zatem zamkniete miedzy dwiema powierzchniami obrotowymi, przewaznie cylin¬ drycznymi, których tworzace moga byc badz prostoliniowe i ulozone równolegle, skosnie lub prostopadle do osi walu, z którym sa zwiazane te (powierzchnie, badz tez moga stanowic luki kól zesrodkowanych lub nie na wspomnianej osi.^ Te laczniki sa' zatem prowadzone przymuso¬ wo i lawiruja na czopach w wyniiku obrotu wa¬ lów napedzajacego i napedzanego, gdy te two¬ rza miedzy soba okreslony kat. Ruch pcstepo- wo-zwrotny laczników na czopach daje te bar¬ dzo wazna korzysc, ze powoduje pompowanie smaru zapewniajac wlasciwe smarowanie. Po¬ nadto styk miedzy lacznikami sferycznymi i po¬ wierzchniami z nimi zwiazanymi nie powstaje juz w jednym punkcie, co mialoby miejsce w przypadku gdyby omawiane powierzchnie byly plaskie lecz na luku kola, co pozwala na znacz- ne powiekszenie?im zywanego przez przegub. Latwosc powiekszenia momentu jest jeszcze wieksza w zwiazku z po¬ lepszeniem smarowania wspomnianymi juz wy¬ zej.Czopy pierwszego elementu wiazacego moga byc równolegle, skosne lub prostopadle wzgle- ^em oai walu z nimi zwiazanego. Czopy moga byc umieszczone w koncu tego walu, zamoco¬ wane do tarczy jednolitej z tym walem^ albo jeszcze moga byc osadzone w czesci o ksztalcac dzwonu, jednolitej z tym walem, w sposób kie¬ rujacy je na punkt waipólny znajdujacy sie na osi tego ostatniego.W celu uzyskania* < osiowych przemieszczen wziglednych miedzy walem napedzajacym i na¬ pedzanym i przeniesienia ewentualnie wystepu¬ jacych sil na przegub zgodny z wynalazkiem, e- lement o powierzchni kulistej moze byc wyko¬ nany w punkcie zbieznosci czopów i osadzony miedzy elementami oporowymi jednolitymi z walem podtrzymujacym wspomniane po¬ wierzchnie, przy czym powierzchnie wspólpra¬ cujace z omawianym elementem kulistym sa prostopadle do osa lego walu.Dalsze postacie wykonania przegubu uniwer¬ salnego bedacego przedmiotem wynalazku sa o- pisane ponizej w oparciu o proste przyklady, bynajmniej nie ograniczajace, uwidocznione na rysunkach, na których fig. 1 jest widokiem schematycznym wycinka ilustrujacym zasade polaczenia czesci przegubu, fig. 2 przedstawia schematycznie w przekroju wzdluz linii II - II na fig. 3ipierwsza postac wykonania jsrzegu/bu, fig. 3 — przekrój wzdluz linii HI - III na fig. 2, fig. 4- w schematycznym przekroju, órdigA! po¬ stac wykonania przegubu^ fig. 5- trzecia postac wykonania przegubu, fig. 6- czwarta postac wy¬ konania przegulbu, w przekroju wzdluz linii VI-VI na fig. 7, fig. 7- przekrój wzdluz linii VH-VH na fig. 6, fig. 8^ piata postac wykona¬ nia przegubu w przekroju, fig. 9 — szósta postac wykonania przegubu w przekroju wzdluz linii IX—IX na fig. 104 zas fig. 10 przedstawia prae- krój wzdluz linii X—X na fig. 9.Przegiuib uniwersalny bedacy przedmiotem wy¬ nalazku zawiera w istocie jeden pierwszy ele¬ ment wiazacy 1 (fig. 1) jednolity lub polaczona trwale z jednym z dwóch walów ze soba sprzer ganych, drugi element Wiazacy 2 jednolity lub polaczony trwale z innym watem sprzeganym oraz elementy posrednie 3 przeznaczone do po¬ laczenia ze soba elementów wiazacych.Element 1 stanowi obsade trzech czopów 4 u- lozonych wzgledem siebie pod katem 120°, na których kazdym jest nasadzony jeden element rjosredni 3 wykonany jako czesc sferyczna z przewierconym kanalem osiowym, w który jest nasadzony odpowiedni czop.Element 2 zawiera trzy wyciecia »5, których powierachnie czynne lezace naprzeciw siebie sa obrobione w taki sposób, ze elementy 3 bedac zwiazane moga sie- na nich toczyc na lukach za¬ wartych miedzy 60° i 90°. Wyciecia maja w pla¬ szczyznie (fig. 1) jeden srodek symetrii a czopy prowadzone w tych wycieciach musaA przecho¬ dzic przez ten punkt. Trójramie uksztaltowane przez trzy czopy 4 ma mozliwosc praemtieszcza- nia sie wzgledem drugiego elementu wiazacego 2 w wyniku obrotu i przesuwu elementów sfe¬ rycznych 3 na czopach i przez obrót tych ele¬ mentów dookola srodka symetrii wyciec 5, w których sa one podtrzymywane.Promien kazdego elementu posredniego 3 wi¬ nien byc oczywiscie zasadniczo taki sam jaut promien powierzchni czynnych w wycieciach 5 a odstep miedzy bokami wyciecia tworzacymi bieznie toczna i slwsgowa winien byc zasadniczo taki sam jak srednica elementu 3.W takiej konstrukcji istnieje mozliwosc za¬ czepienia trzech czopów 4 z ich elementami posredn5imi 3 w wydeciach elementu 2 i swo¬ bodnego W nich przemieszczania w wyniku Wzglednych pochylów dwóch sprzezonych ze so¬ ba walów.Moze istniec wiele postaci wykonania takiego przegubu, przy czym tytulem przykladu kilka z nich sa opisane ponizej.W pierwszej postaci wykonania przedstawie* riej na fig, 2 i 3, element wiazacy 1 stanowi rdzen kulisty, w którym sa zamocowane trzy czopy 4 z osadzonym na kazdym z nich po jed- - 2 -nym elemencie posrednim 3 o postaci zasadnti- czo kulistej. Polaczenie sprzegajace element 1 z jednym z walów 6 napedzajacym lub napedza¬ nym jest dokonane za posrednictwem czaszy 7 uchwycajacej konce czopów 4.Drugi wal 8 jest zakonczony elementem 2 o postaci zasadniczo zewnetrznej sferycznej i za¬ wiera wyciecia 5, których linia srodków 5a jest kclowa.Opory.9 i 10 stanowiace jedna calosc z ele¬ mentem wiazacym 2 sa w tym przykladzie za¬ stosowane w celu podpierania rdzenia central¬ nego 1 o postaci kulistej i zapobiegania prze¬ mieszczeniom osiowym wzglednym dwóch wa¬ lów 6 18.W odmianie wykonania przedstawionej na fig. 4, element 1 jednolity z walkiem 6 ma po¬ stac czaszy utrzymujacej czopy 4 skosne wzgle¬ dem jej osi, a element 2 jednolity z walkiem 8 ma postac kulista. W tym elemencie 2 sa wyko- i*ane wyciejcia 5 rozlozone najkorzystniej co 120° jeden od drugiego, w których moga poruszac sie zamkniete w nich elementy posrednie 3 na ko¬ dowej linii srodków. Mozna zauwazyc, ze w tej odmianie, trzy czopy 4 nie tworza, trójramienia a ten uklad moze byc zastosowany we wszyst¬ kich pokazanych przykladach.Na fig. 5 jest przedstawiona inna odmiana, w której element 1 jednolity z walem 6 jest wyko¬ nany w postaci rdzenia utrzymujacego trzy czo¬ py 4 ukosne, tworzace z jego osia kat 45°.Element 2 jednolity z walem 8 ma postac lej¬ ka stozkowego zawierajacego wyciecia rozlozone oo 120° jedno od drugiego, których prostoliniowe linie srodków sa nachylone równiez pod katem 45° do osi tego elementu. Elementy posrednie 3 przesuwaja sie i tocza zamkniete w wycieciach 5. Oczywiscie, nachylenie czopów i wyciec mo¬ ze byc inne od pokazanego w tym prostym przykladzie.W postaci wykonania przedstawionej na fig. 6 i 7„ element 1 jednolity z walem 6 jest wykona¬ ny w postaci tarczy, w której sa zamccowane czopy 4 rozstawione co 120° jeden cd drugiego i równolegle do osi walu 6. Element 2 ma rów¬ niez postac tarczy zlaczonej z tarcza 8a, stanc- wiaca zakonczenie walu 8. W tanczy 2 sa wy¬ konane trzy wyciecia 5 w przekroju kolowym i rozstawione najkorzystniej co 120° jeden od dru¬ giego. Elementy 3 nasadzone na czopach 4 mo¬ ga toczyc sie i przesuwac wzdluz tych wyciec stosownie do pochylen wzglednych dwóch wa¬ lów 6 i 8. Tarcza 8a jest wyposazona w otwory 8b stwarzajace swobode ruchu dla konców kaz¬ dego z czopów 4.Na fig. fr jest przedstawione zlacze, w którym element 1 ma trzy czopy 4 umieszczone prosto¬ padle do osi walu 6 polaczonego z tymi ostatni¬ mi za .pomoca czaszy 7\ Element 2 jest wykonany w postaci piasty cylindrycznej, w której sa wykonane co 120° jeden od drugiego wyciecia 5 cylindryczne, ko¬ lowe lub zasadniczo kolowe i równolegle do osi walu 8, jednolitego z omawianym elemen¬ tem. Opory 11 i 12 moga sluzyc do zapobiegania ruchom osiowym wzglednym walów 6 i 8, opie¬ rajac sie na powierzchni sferycznej rdzenia 1, stanowiacego pierwszy element wiazacy.W innej postaci wykonania przedstawionej mat fig. 9 i 10, element 1 ma postac gwiazdy zawie¬ rajacej czopy 4 prostopadle do osi walu 6.Element 2 jest wykonany w postaci misy cy¬ lindrycznej, jednolitej lub polaczonej trwale z walem 8. W sciankach tej misy sa wykonane wyciecia 5 co 120° jeden cd drugiego, o prze¬ kroju kolowym, ulozone równolegle do osi wa^ lu 8.Jak widac w tych róznych postaciach wyko¬ nania, w kazdej chwili i niezaleznie od tego jakie polozenie katowe wzgledne zajmuja waly 6 18, kazde z trzech osi czopów 4 pierwszego elementu zabierakowego przecina :edna z trzech linii srodków wyciec 5 tocznych i slizgowych drugiego elementu 2. Z drugiej strony, 'linie sty¬ ku powierzchni kulistych lub pseudo sferycz¬ nych elementów posrednich 3 z wycieciami 5 moga rozposcierac sie na calej dlugosci cieciwy tych powierzchni tocznych.Nalezy zwrócic uwage, ze elementy (posred¬ nie 3 znajduja sie w polczeniu narzuconym nie¬ zaleznie od predkosci zlaczonych ze soba wa¬ lów, przenoszonego momentu i istoty tego ostatniego.Widac ponadto, ze w postaciach wykonania przedstawionych na fig. 5, 6 i 9 ;i na fig. 8 je¬ sli usunie sie opory 11 i 12), przesuniecia wzdluzne jednego 7 w\alów wzgledem drugiego moga nastapic w powiazaniu z obrotem prze¬ gubu lub bez tego obrotu.Nalezy zaznaczyc, ze postacie wykonania po¬ kazane z jednej strony na fig. 8 a z drugiej strony na fig. 9 i 10 maja rózne powiazania czopów z okreslonym walem wspólpracujacym, jednak moze byc zastosowane przewaznie jed- - 3 -no lub drugie rozwiazanie, w zaleznosci od wy- jnacan i sposobu pracy mniej lub bardziej ftfcutecznej organów przegubu pod wplywem przenoszonego momentu.Waflezy zwrócic uwaga, ze powiazanie czopów 4 miedzy soba za pomoca czaszy luib innego srodka gdy ich swobodny koniec przekracza z zewnatrz element 2 pozwala badz na zlaczenie ze 6oba czopów z walem 6 jak na fig. 8, badz tez wcisnac te czopy, jak jest to mozliwe do Wykonania na przyklad w postaci przedstawio¬ nej nai fig. i9 i 10, W koncu, wiazac dwia przeguby uniwersalne jewedlug wynalazku, istnieje mozliwosc, z uwagi na wymaganie czesciowego dopasowania, wyko¬ nania wlstpólnego sprzegu pozwalajacego na du¬ ze wychylenia katowe miedzy dwoma zlaczony- md ze soba walami.Oczywiscie postacie wykonania opisane po¬ wyzej nie ograniczaja w niczym wynalazku, za¬ tem istnieje mozliwosc wniesienia ulepszen po¬ staci i stzczególów bez wykraczania poza istote wynalazku. PL

Claims (8)

1. Zastrzezenia pa tentowe 1. Przegub uniwersaimy do przekazywania ru¬ chu obrotowego, zawierajacy elementy wiar zajce jednolite z jednym z walów, napedza¬ jacymi lufo napedzanym, wykonane w postaci trzech czopów sztywnych, których osie leza w plaszczyznie przechodzacej przez os wspomnianego walu i tworza miedzy soba katy w1 zasadzie równe 120° oraz na których to czopach sa osadzone w sposób pozwala¬ jacy na obrót i osiowy przesuw laczniki kuliste, przy czym kazdy z omawianych lacz¬ ników jest zawarty miedzy powierzchniami prowadniczymi sprzezonymi z czescia zwiaza¬ na jednolicie z omawianym walem, znamien¬ ny tym, ze kazda z powierzchni wspólpracu¬ jacych z lacznikami zasadniczo kulistymi ma ksztalt rynny stanowiacej w przekroju luk kola o srednicy równej lub nieco wiekszej od omawianych laczników.

2. Przegub uniwersalny wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze. tworzace powierzchni wspól¬ pracujacych z lacznikami kulistymi sa pro¬ stoliniowe i ulozone równolegle, ukosnie luib prostopadle do osi walu, z którym sa one zwiazane.

3. Przegub uniwersalny wedlug zasitrz. 1, zna¬ mienny tym, ze tworzace powierzchni wspól¬ pracujacych z lacznikami kulistymi tworza luk kola, zesrodkowanego lub nie, na osi walu, z którym sa zwiazane omawiane po- wierzchnie.

4. Przegub uniwersalny wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze czopy pierwszego elementu sa równolegle do osi omawianego elementu.

5. Przegub uniwersalny wedlug zastrz. 1 — 3* znamienny tym, ze czopy pierwszego elemen¬ tu sa prostopadle lub ukosne wzgledem osi tego elementu.

6. Przegub uniwersalny wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, "ze czopy sa polaczone z tar¬ cza, jednolita z walem przylegajacym.

7. Przegub uniwersalny wedlug zastrz. 5, zna¬ mienny tym, ze czopy znajduja sie na kon¬ cu walu przyleglego lub sa osadzone w czesci o postaci dzwonu, jednolitego z omawianym walem i skierowane do punktu wspólnego lezacego na osi tego ostatniego.

8. Przegub uniwersalny wedlug zastrz. 1 — 4, znamienny tym, ze element o .powierzchni kulistej jest wykonany w punkcie zbieznosci czopów i osadzony miedzy elementami opo¬ rowymi, jednolitymi z walem podtaynauja- „ cym omawiane powierzchnie, przy czym po¬ wierzchnie oporów przylegajace do tego" ele¬ mentu sa zasadniczo prostopadle do osi oma- wianego walu. Giaenzer Spicer Societe Anony me Zastepca: mgr inz. Boleslaw L. Grochowski rzecznik patentowyDo opisu patentowego nr 47123 Ark. 1 frg.2Do opisu patentowego nr 47123 Ark. 2 573. RSW „Prasa", Kielce PL