Przepisy techniczne wymagaja, azeby wylacz¬ niki ochronne posiadaly miedzy innymi swobod¬ ne wyzwalanie, tj. urzadzenie, które wyklucza przeszkody w wyzwalaniu powodowane przez naped.Zwykle jako tego rodzaju urzadzenia swobod¬ nego wyzwalania sluza dzwigniowe czlony prze¬ gubowe z walkami, zapadkami i prostowodami lub sluzacymi do tego samego celu ukladami przegubowymi, które wraz z czesciami prze¬ znaczonymi do blokowania wylacznika tworza zamek wylacznika. Swobodne wyzwalanie na¬ stepuje tutaj przez odblokowanie i wskutek te¬ go odchylenie punktu przyporu tak, ze dzwig¬ niowy czlon przegubowy wzglednie uklad prze¬ gubowy zostaje wyprostowany, dzieki czemu *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Giinter Marfcwardt. zaryglowanie zostaje zniesione. Wada w tych wypróbowanych odmianach wykonania jest sto¬ sowanie duzej liczby elementów dzwigniowych, walków, zapadek i punktów przegubowych. Te¬ go rodzaju urzadzenie swobodnego wyzwalania jest nie tylko materialochlonne i kosztowne lecz dokladnosc jego funkcjonowania, a zwlaszcza odpornosc na wstrzasy, maleje wraz z uplywem czasu wskutek stosunkowo silnego obciazenia punktów przegubowych i punktów przyporu.Oprócz tego taki zamek wylacznikowy, który jak juz wspomniano oprócz swobodnego wyzwa¬ lania musi posiadac czesci sluzace do ryglowa¬ nia aparatury, wymaga duzo miejsca.Znane jest urzadzenie w którym niektóre z wymienionych wad sa wyeliminowane. To urzadzenie swobodnego wyzwalania sklada sie z czlonu uruchamiajacego, posiadajacego zapad¬ ke zaopatrzona w sprezyne przerzucajaca po-1rkw pttttlrt rtart** Jri^ wcfco^zac w wycie¬ cie elementu prz*ayzBJao|gfof umieszczonego wspc^ofiic^l r^czldoej^ ur,u|linjjajacym, dziala na ejes|^f^tólaczajacy tek, iz przy wlaczaniu napedza gor a w polozeniu wlaczenia blokuje go, natomiast w poblizu polozenia wyjsciowego lub koncowego czlonu uruchamiajacego zostaje przelozona przez staly lub nastawialny punkt korpusu.Za pomoca tego urzadzenia jest uzyskane swo¬ bodne wyzwalanie, które nie posiada zadnych podlegajacych zuzyciu ukladów przegubowych i przegubów obrotowych, sklada sie ponadto z latwych do wytwarzania czesci z plaskiego materialu i umozliwia plaska budowe. Pod uwa¬ ge jednak musi byc wzieta wielka liczba czesci skladowych jak równiez uruchomiane z zasto¬ sowaniem sprezyn zatrzaski i zapadki. Urzadze¬ nie nie jest wskutek tego odporne na wstrzasy.Nie nadaje sie ono równiez do zabudowania do okapturzonych, zabezpieczonych przed eks¬ plozja urzadzen lacznikowych, poniewaz czlon uruchamiajacy przechodzacy poprzez obudowe nie pozwala sie dostatecznie pewnie obudowac, wzglednie prowadzic.Wynalazek ma za zadanie stworzenie urza¬ dzenia swobodnego wyzwalania do wylaczników ochronnych z magnetycznym lub termicznym wyzwalaniem nie posiadajacego omówionych wad. Powinno sie ono poza tym skladac z nie¬ wielu prostych toczonych lub wytlaczanych, znormalizowanych czesci, posiadac dlugi okres trwalosci i umozliwiac pózniejsza zabudowe równiez do takich wylaczników, które posiadaja budowe przeciwwybuchowa.Jest ono znamienne tym, ze posiada czlon uruchamiajacy prowadzony przez scianke obu¬ dowy i swoja czescia wysiegajaca do wnetrza obudowy, podluznie przesuwna w tulei, wspól¬ pracujacy z ta tuleja za posrednictwem mecha¬ nizmu zatrzaskowego, w którym podparta spre¬ zyna i osadzona w wydrazeniu czlonu urucha¬ miajacego kulka wspóldziala z zaczepem ufor¬ mowanym w tulei, przy czym wystajaca z obu¬ dowy czesc czlonu uruchamiajacego posiada gu¬ zik przyciskowy, pomiedzy którym i zewnetrzna scianka obudowy umieszczona jest sprezyna zwrotna otaczajaca czlon uruchamiajacy oraz, ze na nasadce przy koncu czlonu uruchamiaja¬ cego w tulei opiera sie sprezyna naciskowa i od- dzialywuje na wystep w tej tulei. Naprezenie sprezyny naciskowej musi byc przy tym na¬ turalnie mniejsze od sily sprezyny zwrotnej.Poza tym na koncu tulei zwróconym w kierunku wylacznika ochronnego osadzony jest nasta¬ wialny element naciskowy.Na rysunku przedstawiony jest jeden z przy¬ kladów wykonania wynalazku. # Fig. 1 przedstawia urzadzenie swobodnego wyzwalania w polozeniu wyjsciowym, fig. 2 — urzadzenie swobodnego wyzwalania w poloze¬ niu uruchomionym z polaczonym za pomoca za¬ trzasku czlonem uruchamiajacym i tuleja oraz fig. 3 — urzadzenie swobodnego wyzwalania z rozlaczonym mechanizmem zatrzaskowym i z tuleja cofnieta do wewnetrznej obudowy.Czlon uruchamiajacy 1 jest prowadzony prze¬ suwnie podluznie w tulei 3 za pomoca swojej czesci wysiegajacej do wnetrza obudowy 2, przy czym jego czesc wystajaca z obudowy Z jest oto¬ czona przez sprezyne zwrotna 4. Ta ostatnia opiera sie na zewnetrznej sciance obudowy i wywiera nacisk na guzik przyciskowy V przy czlonie uruchamiajacym 1. Drugi koniec czlonu uruchamiajacego znajdujacy sie w tulei 3 po¬ siada nasadke 1", na której opiera sie sprezyna naciskowa 5 dzialajaca na wystep 3' w tulei 3.Naprezenie tej sprezyny naciskowej jest mniej¬ sze niz sila sprezyny zwrotnej 4. Przez 6 ozna¬ czona jest sprezyna srubowa osadzona w pro¬ mieniowym otworze, w czlonie uruchamiajacym 2, która wciska kulke 7 w przyblizeniu do po¬ lowy do uformowanego do niej wglebienia za¬ trzaskowego 3" w tulei 3. Kulka 7 wchodzi wiec jedna swoja czescia do wglebienia zatrzaskowe¬ go 3", a druga jej czesc pozostaje nadal osa¬ dzona w otworze. W takim polozeniu czlon uruchamiajacy jest polaczony zatrzaskowe) z tu¬ leja 3. To polaczenie zatrzaskowe jest rozlaczo¬ ne, gdy sila sprezyny srubowej 6 zostanie prze¬ zwyciezona przez sily dzialajace na czlon uru¬ chamiajacy lub tuleje. Przez 8 jest oznaczony element naciskowy umieszczony na koncu tulei 3 zwróconym w kierunku wylacznika ochron¬ nego 9 i nastawialny w celu regulacji luzu po¬ miedzy nim a guzikiem wlaczajacym 9* tego wylacznika ochronnego 9.Gdy czlon uruchamiajacy 1 zostanie wcisniety w kierunku strzalki A przeciw sile sprezyny zwrotnej 4 do obudowy, wtedy za pomoca kulki 7 zabiera on tuleje 3. Przy dalszym ruchu czlonu uruchamiajacego 1 w tym samym kierunku, ele¬ ment dociskowy 8 uruchamia guzik wlaczajacy 9' wylacznika ochronnego 9 i powoduje jego wlaczenie (fig. 2).Poniewaz w kazdym przypadku guzik nacis¬ kowy V jest naciskany z sila troche wieksza niz to jest potrzebne dla uruchomienia guzika -i-wlaczajacego 9', wiec kulka 7 zostaje wcisnieta do promieniowego otworu przeciw sile sprezy¬ ny 6, wskutek nacisku na wglebienie zatrzasko¬ we 3".Sprezyna naciskowa 5 przesuwa teraz tuleje 3 az do scianki wewnetrznej obudowy 2 (fig. 3).Wylacznik ochronny 9 moze wiec pomimo po¬ zostawania nacisku w kierunku A, wyrzucic gu¬ zik wlaczajacy 9' (swobodne wyzwalanie). Gdy nacisk w kierunku A ustanie, wtedy czlon uru¬ chamiajacy 1 zostanie przesuniety do polozenia wyjsciowego wedlug fig. 1, przez sprezyne zwrotna 4.Jest oczywiste, ze przy wbudowywaniu takie¬ go urzadzenia swobodnego wyzwalania do od¬ pornej na cisnienie obudowy dla wylaczników ochronnych w wykonaniu ognioszczelnym i przeciwwybuchowym, musza byc zachowane dlugosci i szerokosci szczelin odpowiednio do przepisów.Wynalazek mozna zastosowac nie tylko do wylaczników ochronnych, lecz równiez na przy¬ klad do przynaleznych do wylacznika ochron¬ nego wyzwalaczy szybkich lub wyzwalaczy ter¬ micznych z blokowaniem ponownego wlaczania, o ile przycisk przeznaczony do znoszenia blo¬ kowania nie posiada swobodnego wyzwalania. PL