PL46459B1 - - Google Patents

Description

#'£'*< no dnia 30 stycznia 1963 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46459 Dr Jorge Esteban Biro Buenos Aires, Argentyna Federico Fernandez Pita Buenos Aires, Argentyna KI. 453?37M KI. internat. A 01 n ASI 9/2,0 Sposób wytwarzania zwiazków do zwalczania szkodników oraz srodki zawierajace te zwiazki Patent trwa od dnia 29 stycznia 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania zwiazków do zwalczania szkodników oraz srodki zawierajace te zwiazki. Zwiazki wytwa¬ rzane sposobem wedlug wynalazku odznaczaja sie dzialaniem dorównujacym silnie trujacym zwiazkom zawierajacym w czasteczce fosfor albo co najmniej szesc atomów chloru, które jednakze w przeciwienstwie do tych ostatnich praktycz¬ nie biorac nie odznaczaja sie toksycznoscia w stosunku do czlowieka i cieplokrwistych zwie¬ rzat, dzieki czemu nadaja sie do stosowania bez zachowania specjalnych srodków ostroznosci.W niemieckim opisie patentowym nr 741661 dr Paul Muller ujawnil doskonale owadobójcze dzialanie l,l^Bi6-)-2,2,2-trójchlo- roteanu, który pod nazwa DDT znalazl szero¬ kie zastosowanie.Srodek ten nie dzialal niestety na liczne szkodniki wystepujace w rolnictwie i hodowli bydla, a ponadto szereg szkodników, na które poczatkowo dzialal szkodliwie, zdolalo sie z bie¬ giem czasu stopniowo uodpornic. Na skutek tego podjeto liczne badania, majace na celu zwiek¬ szenie skutecznosci DDT oraz rozszerzenie za¬ kresu jego dzialania przez rózne zmiany w czas¬ teczce l,l-Bis-(p-chloroifenylo)-2,2l2-trójchloro- etanu.W wyzej wymienionym opisie patentowym zwrócono równiez uwage na fakt, ze w miejsce rodników fenylu, przylaczanych do rodnika trójchloroetylu, mozna wprowadzac dowolne rodniki alifatyczne, aryloalifatyczne, aromatycz¬ ne lub heterocykliczne. W praktyce jednak zna¬ lazl zastosowanie tylko zwiazek dwufenylowy,Równiez przy zachowaniu rodnika dwufenylo- wego podjeto wedlug niemieckiego opisu paten¬ towego nr 885327 liczne próby w celu ulepsze¬ nia DDT przez zmiane czasteczki. Okazalo sie jednak, ze nawet nieznaczne zmiany powoduja calkowity zanik wlasciwosci owadobójczych.Tak na przyklad odebranie jednej czasteczki chlorowodoru, albo usuniecie chloru z jednego lub obu rodników fenylowych, albo podstawie¬ nie jednego atomu wodoru rodnika etylowego", chlorem, albo tez wprowadzenie grupy nitrowej w jeden albo w obydwa rodniki fenylu niweczy praktycznie biorac dzialanie owadobójcze zwiaz¬ ku, a utrzymanie dzialania owadobójczego moz¬ na bylo zachowac przy przeprowadzeniu atomu chloru z atomu wegla drugiego na atom wegla pierwszego. W niemieckim opisie patentowym nr 874086 opisano dodatkowe nitrowanie DDT, wskutek czego opózniono krystalizacje tego zwiazku z wodnej emulsji, nie polepszajac in¬ nych wlasciwosci DDT.W szwajcarskim opisie patentowym nr 235961, w amerykanskich opisach patentowych nry 2510186 i 2714572, jak równiez w opisie patentowym Niemieckiej Republiki Demokra¬ tycznej nr 921 oraz francuskim opisie patento¬ wym nr 1002358 zaproponowano przylaczenie obydwu rodników chlorofenylowych do rodnika butylowego zamiast etylowego. Znane jest rów¬ niez z amerykanskich opisów patentowych nry 2397802 i 2516186 podstawienie do rodnika etylowego lub butylowego jednej grupy nitro¬ wej lub wedlug amerykanskiego opisu patento¬ wego nr 2487859 wprowadzenie do obydwu rod¬ ników fenylowych rodników nitrowych, przy czym nie osiagnieto jednak zwiekszenia aktyw¬ nosci zwiazków. Obrano przeto inna droge w ce¬ lu otrzymania srodków owadobójczych o wiek¬ szej skutecznosci. Zwiazki takie w czasteczce zawieraja fosfor albo przynajmniej szesc ato¬ mów chloru, dzieki czemu stanowia dla czlo¬ wieka i cieplokrwistych zwierzat silna trucizne, tak ze mimo daleko posunietych srodków ostroz¬ nosci wystepuje smiertelne zatrucie masowe osób stykajacych sie z tymi srodkami. Stosowa¬ nie takich produktów w zabudowaniach miesz¬ kalnych i gospodarczych jest wzbronione.Fakt, ze od chwili wynalezienia DDT opraco¬ wywano coraz to nowe srodki owadobójcze do¬ wodzi, ze zaden z tych zwiazków nie odpowia¬ dal wymaganiom, jakie im stawiano. Na zwiazki te uodpornialy sie owady stopniowo lub tez srodki te dzialaly jedynie na pewne okreslone rodzaje owadów lub tez ich zdolnosc emulgowa¬ nia albo trwalosc emulsji byla niedostatecznie duza.Wedlug brytyjskiego opisu patentowego nr 603685 i amerykanskich opisów patentowych nry 2714572 oraz 2711384 znane jest dzialanie synergetyczne mieszaniny róznych, jakkolwiek blisko pokrewnych zwiazków owadobójczych, jednakze tym sposobem nie mozna bylo prze¬ zwyciezyc uodparniamia sie owadów. Zostalo to osiagniete dopiero za pomoca dodatków stoso¬ wanych wedlug wynalazku.Stwierdzono, ze mozna z zachowaniem pod¬ stawy czasteczki DDT wytwarzac zwiazek o dzialaniu zwalczajacym szkodniki, którego skutecznosc dorównuje skutecznosci silnie tru¬ jacych zwiazków, a który nie jest szkodliwy dla czlowieka ani cieplokrwistych zwierzat. W tym celu do rodnika butylowego przylacza sie rod¬ nik p-chlorowcofenylowy i p-nitrofenylowy, przy czym w rodniku butylowym zastapiono atomami chlorowca co najmniej dwa, korzyst¬ nie trzy atomy wodoru.Zwiazkami odpowiadajacymi obydwu tym od¬ mianom sa 1-p-chlorowcofenylo-l-p-nitrofenylo- --2-dwuchlorowcobutan i 1-p-chlorowcofenylo-l- -p-nitrofenylo-2-dwuchlorowco - 3 - monochlo- rowcobutan.Jako chlorowiec stosuje sie zwlaszcza chlor, bowiem brom i jod sa mniej skuteczne, podczas gdy fluor zwieksza wlasciwosci trujace w od¬ niesieniu do organizmu ludzkiego i zwierzat cieplokrwistych. 1-p-chlorowcofenylo - 1 - p - nitrofenylo-2- -dwuchlorowco-3-monochlorowcobutan wytwa¬ rza sie korzystnie przez kondesacje jednego mo¬ la chlorowcobenzenu i jednego mola nitrobenze¬ nu z jednym molem butylochlorowcoaldehydu albo jego wodzianu w obecnosci srodka kon- densujacego, np. stezonego kwasu siarkowego, przy czym butylochlorowcoaldehyd traci jeden atom tlenu, a chlorobenzen oraz nitrobenzen traca po jednym atomie wodoru z wytworzeniem jednej czasteczki wody.Stosowany do kondensacji kwas siarkowy mu¬ si byc calkowicie usuniety przez przemywanie woda, ewentualnie reszte kwasu usuwa sie przez zobojetnienie.Przy stosowaniu chemicznie czystych surow¬ ców otrzymuje sie produkt w postaci bezbarw¬ nej cieczy, o ciezarze wlasciwym 1,215 o tempe¬ raturze wrzenia 167° C, nierozpuszczalny w wo¬ dzie a latwo rozpuszczalny w benzenie. Z otrzy¬ manego produktu mozna za pomoca srodków emulgujacych wytwarzac trwale wodne emulsje. — 2 —Zamiast chlorowcowanego aldehydu butylo- wego lub jego wodzianu mozna stosowac rów¬ niez jego pochodne, w których tlen grupy kar- bonylowej jest podstawiony resztami alkoholo¬ wymi, np. C4H90-, które zostaja oddzielone przy kondensacji za pomoca kwasu siarkowego.Dzialanie owadobójcze powyzszych zwiazków mozna znacznie powiekszyc, a prawdopodobien¬ stwo stopniowego uodpornienia sie owadów z biegiem czasu obnizyc praktycznie do zera, jesli do srodka doda sie niewielka ilosc, np. 10'/o przynajmniej jednej z nastepujacych substancji: benzilu, dioksanu, dwufenylometanu i ksantonu.Srodek ten mozna stosowac w postaci wod¬ nych zawiesin przez rozpylenie albo w postaci proszku, do rozsypywania zmieszanego z zmie- lonym-i mineralami, jak np. kaolin albo talk.Srodek nadaje sie do tepienia przewazajacej ilosci zimnokrwistych szkodników jak owady, muchy, komary, chrzaszcze, wszy, szarancza, swierzb, kleszcze, robaki oraz ich form rozwo¬ jowych.Przyklad. 1 mol chlorobenzenu, 1 mol ni¬ trobenzenu i 1 mol butylochloralu albo wodzianu butylochloralu miesza sie ze soba, po czym do¬ daje sie powoli podczas mieszania mniej wiecej 2 mole stezonego kwasu siarkowego, przy czym temperature mieszaniny utrzymuje sie pomie¬ dzy 35—40°. Po dwóch godzinach kondensacja jest zakonczona, po czym mieszanine reakcyjna studzi sie do temperatury pokojowej, przemywa wielokrotnie woda i wreszcie neutralizuje. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania zwiazków do zwalcza¬ nia szkodników, znamienny tym, ze miesza¬ nine zawierajaca, w stosunkach molowych chlorowcobenzen, nitrobenzen oraz zwiazek butylowy zawierajacy co najmniej dwa ato¬ my chlorowca, w którym tlen grupy karbo- nylowej moze byc zastapiony grupa hydro¬ ksylowa albo reszta alkoholowa, poddaje sie kondensacji w obecnosci srodka kondensuja- cego, najlepiej kwasu siarkowego, który po ukonczonej kondensacji usuwa sie znanymi sposobami.
2. 2. Srodek do zwalczania szkodników, znamien¬ ny tym, ze zawiera jako substancje czynna 1-chlorowcofenylo-l-nitrofenylobutan, K*£ry w rodniku butylowym posiada co najmniej dwa, a korzystnie trzy atomy wodoru zasta¬ pione atomami chlorowca.
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako atomy chlorowca zawiera atomy chloru.
4. 4. Srodek wedlug zastrz. 2, 3, znamienny tym, ze zawiera benzil lub dioksan lub dwufenylo- metan albo ksanton lub ich mieszanine w nie¬ wielkiej ilosci w stosunku do podstawowego srodka czynnego. Dr Jorge Es teban Biro Federico Fernandez Pita Zastepca: dr Andrzej Au rzecznik patentowy PL