bUkowana dnia 15 grudnia 1902 r.POLSKIE) RZECZYPOSPOLITE) LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46410 KI. 21 aV 36/01 KI. internat. H 04 m Przemyslowy Instytut Telekomunikacji*) Warszawa, Polska Sposób przesylania sygnalo*? elektrycznych oraz urzadzenie dzialaface wedlug tego sposobu Patent trwa cd dnia 25 pazdziernika 1961 r Wynalazek dotyczy sposobu i urzadzenia na¬ dawczego i odbiorczego telemetrycznego dale¬ kosieznego, sluzacego do cyklicznego przeka¬ zywania wielu mierzonych wielkosci na dowol¬ na odleglosc za pomoca jednego toru — prze¬ wodowego lub bezprzewodowego.Znane sposoby przekazywania mierzonych wielkosci na dowolne odleglosci polegaja na kolejnym nadawaniu sygnalów w czasie (zwie¬ lokrotnienie czasowe) po jednym przewodzie i w jednym kanale czestotliwosciowym, badz na jednoczesnym ich przesylaniu, z tym ze kazda wielkosc jest nadawana w innym kana¬ le czestotliwosci (zwielokrotnienie czestotliwos¬ ciowe).*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest doc. mgr inz. Henryk Kuniew- ski.Sposób kolejnego nadawania w czasie sygna¬ lów telemetrycznych po jednym przewodzie (zwielokrotnienie czasowe) wymaga stosowa¬ nia skomplikowanych urzadzen synchronizu¬ jacych tak na stacji nadawczej jak i odbior¬ czej z uwagi na koniecznosc odrebnego stero¬ wania róznego rodzaju przyrzadów, umozliwia¬ jacych odbieranie poszczególnych wielkosci przez przelaczanie odpowiednich wskazników odbiorczych. Urzadzenie synchronizujace jest drogie i wymaga skomplikowanej obslugi. Przy niewielkiej liczbie/ przekazywanych wielkosci urzadzenie to jest nieoplacalne. Wada nato¬ miast telemetrycznych urzadzen o zwielokrot¬ nieniu czestotliwosciowym jest znacznie gor¬ szy (nizszy) stosunek sygnalów (uzytecznych) do szumów, a im wieksze jest zwielokrotnie¬ nie na danym torze tym stosunek ten jest gorszy.Sposób 1 urzadzehfe wedlug wynalazku dzie¬ ki zastosowaniu innej czestotliwosci dla kaz¬ dej mierzonej wielkosci, przekazywanej ko¬ lejno po jednym torze, pozwala na skasowanie urzadzen synchronizujacych i uzywanych do tego celu dodatkowo laczy, a to z tego wzgle¬ du, ze do sterowania przyrzadów w sposobie wedlug wynalazku wykorzystuje sie fakt zmia¬ ny czestotliwosci, a z uwagi na to, ze przeka¬ zywanie odbywa sie w kolejnych odcinkach (cyklu) czasu, to na danym torze w kazdym dowolnym momencie wystepuje zawsze tylko jedna czestotliwosc. W ten sposób uzyskuje sie najwyzszy stosunek sygnalu (uzytecznego) do szumu, co przy dotychczasowych, systemach nie bylo mozliwe, zwlaszcza przy przekazywa¬ niu sygnalów róznymi czestotliwosciami jedno¬ czesnie po jednym torze.Sposób przesylania sygnalów elektrycznych wedlug wynalazku polega wiec na tym, ze dla przesylania wszelkiego rodzaju mierzonych wiel¬ kosci, które nastepnie sa odtwarzane na ana¬ logicznych przyrzadach pomiarowych w miej¬ scu odbioru, przeznacza sie inny kanal czesto¬ tliwosci, przy czym kazda mierzona i przeka¬ zywana wielkosc jest nadawana w innym od¬ cinku czasu. Kolejne nadawanie wszystkich mierzonych wielkosci tworzy jeden cykl na¬ dawczy. Zadna mierzona wielkosc nie jast prze¬ kazywana jednoczesnie z inna.Urzadzenie do przesylania sygnalów elek¬ trycznych sposobem wedlug wynalazku* zwlasz¬ cza dla celów telemetrycznych, jest przedsta¬ wione schematycznie na fig. 1, zas fig. 2 przed¬ stawia rozmieszczenie pasm czestotliwosci w poszczególnych czlonach urzadzenia nadaw¬ czego.Urzadzenie do przesylania sygnalów elek¬ trycznych sposobem wedlug wynalazku sklada sie z przetwornika wielkosci mierzonej na po¬ mocnicza wielkosc analogowa, np. z konwer¬ tera cyfrowo-analogowego K K, z modulatora sygnalów Mi, z filtru pasmowego Fi, z modu¬ latora amplitudy M2 i filtru F2. Na wejscie konwertera cyfrowo-analogowego K K przy¬ laczane sa za pomoca cyklicznego przelacznika nadawczego Pi kolejno w czasie przyrzady mierzace aA, a2.... an... Wielkosci analogowe odpowiadajace poszczególnym wielkosciom mie¬ rzonym zostaja skierowane do konwertera ana- logowo-cyfrowego K K, gdzie zamieniane sa na wielkosci cyfrowe w postaci kodu, np. ko¬ du binarnego, w którym wystepuja dwa rodza-, je impulsów: „tak" (1) lub „nie" (0). Impulsy z kodera KK zostaja doprowadzone do modula¬ tora czestotliwosci Mj, dzialajacego na zasa¬ dzie przesuwu czestotliwosci. Impulsom „tak" odjpowiada np. czestotliwosc fQ + A/, zas im¬ pulsom „nie" — czestotliwosc /Q — A/ gdzie A/ oznacza przesuw czestotliwosci w stosunku do czestotliwosci srodkowej kanalu fQ (fig. 2 lit. a). Z modulatorem Mi wspólpracuje gene¬ rator Gi, który wytwarza niezbedne czestotli¬ wosci, przy czym za pomoca przelacznika^ P, przylacza sie na przemian poszczególne elemen¬ ty strojeniowe, np kondensatory Ci, C2. Filtr Fj sluzy do usuwania niepoza^lanych produk¬ tów modulacji.Dalsza czesc urzadzenia stacji nadawczej slu¬ zy do zwielokrotnienia czestotliwosciowego la¬ cza telemetrycznego za pomoca modulatora amplitudy M2. Modulator ten zasilany jest pradem o zmienianej kolejno czestotliwosci fio /20 - /no, za pomoca elementów strojeniowych Cio C20 •••• Cno i przelacznika cyklicznego P2, sprzezonego mechanicznie z przelacznikiem na¬ dawczym PA. Otrzymuje sie w ten sposób dolne wstegi modulacji flt /2... fn oraz górne wstegi f\ /2»» f n, które sa przedstawione na fig. 2 lit. b. Do laczy telemetrycznych sa wyslane tylko dolne wstegi oddzielone od pozostalych pradów za pomoca filtru grupowego F2.Stacja odbiorcza sklada sie z filtrów ka¬ nalowych Fi0l F2fc.... Fno, z ukladów czuwa¬ jacych Si, S2.... Sn, z dyskryminatora czesto¬ tliwosci i konwertera cyfrowo-analogowego w przypadku zamiany wielkosci cyfrowych na ana¬ logowe, oznaczonych na rysunku wspólnym symbolem DK oraz z wskazników odbiorczych aio' a2e' ano.Kazdy z ukladów czuwajacych Si S2... Sn wspólpracuje z ukladami komutacyjnymi Ki, K2,... Kn oraz z ukladami K'l9 K'2... K'n, przy czym te ostatnie sa opóznione w swym dzia¬ laniu w stosunku do poprzednich. Wyjscia wszystkich ukladów Ki, K2... Kn sa przyla¬ czone równolegle na wejscie dyskryminatora czestotliwosci i konwertera cyfrowo-analogo¬ wego DK, którego wyjscie jest przylaczone do równolegle ze soba polaczonych wejsc ukladów K'i, K'2.-. K'n, których wyjscia z kolei sa po¬ laczone na stale ze wskaznikami odbiorczymi «io» <*2<... <*no* odpowiadajacymi miernikom cii, a2... an stacji nadawczej.Stacja nadawcza jest zaopatrzona w dwa stopnie modulacji, zas stacja odbiorcza w dwa stopnie demodulacji, z których jedne dzialaja na zasadzie modulacji i demodulacji czestotli¬ wosci, drugie — na zasadzie modulacji i de¬ modulacji amplitudy. — 2 —Praca stacji odbiorczej polega na rozdzielaniu odbieranych sygnalów w skali czestotliwosci za pomoca filtrów kanalowych F10, F20... Fno, Uklady czuwajace Si, S2... Sn dzialaja pod wplywem napiec wyjsciowych poszczególnych filtrów, niezaleznie od tego, czy posiadaja one czestotliwosc odpowiadajaca impulsom „tak", czy impulsom „nie". Z chwila, gdy zjawia sie napiecie na wyjsciu jednego z filtrów np. fil¬ tru F10, wówczas zadziala polaczony z nim uklad czuwajacy Si, stwarzajac droge przez uklad Ki, a nastepnie po pewnym czasie przez uklad K'i, umozliwiajac tym samym przejscie odebranych sygnalów telemetrycznych przez dyskryminator czestotliwosci i konwerter cy- frowo-analogowy DK, w których sygnaly te sa przeksztalcane na wielkosci analogowe, aby nastepnie odebrane wielkosci zostaly wskaza¬ ne na wskazniku ai0.W odmianie urzadzenia, kazdy ze wskazników <*io a20 »• ano Jest zaopatrzony w uklad pamie¬ ciowy. Synchroniczne dzialanie stacji odbior¬ czej jest zapewnione nawet w przypadkach „zagubienia" sygnalów telemetrycznych. Wy¬ padniecie z synchronizmu jest niemozliwe. Nie jest wymagana stala predkosc przelaczania na stacji nadawczej przelaczników cyklicznych Pi, P2. Zmiany kolejnosci przekazywania mie¬ rzonych wielkosci badz pomijanie pewnych wielkosci na stacji nadawczej, odznaczaja sie maksymalna prostota i nie wymagaja przeró¬ bek na stacji odbiorczej.Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku beda mialy praktyczne zastosowanie przy przekazy¬ waniu na odleglosc wartosci dowolnych wiel¬ kosci elektrycznych i nieelektrycznych, przy sterowaniu zdalnym, sygnalizacji zdalnej itd. PL