Opublikowano dnia 19 maja 1962 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr45927 KI. Zfr i, 10/04 Szczecinskie Zaklady Wlókien Sztucznych*) J^)Q\ Y\j Ji\l2)h Szczecin, Polska Mechanizm maszyny przedzalniczej do sterowania lawy obraczkowej Pa,temt trwa od dinda 29 wrzesnia 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest mechanizm ma¬ szyny przedizalniczej do sterowania lawy ob¬ raczkowej, zaopatrzony w sprzezone ze soba zespoly krzywkowo-dzwigniowe, umozillwajace uzyskanie nawoju szpuli lub cewki w ksztalcie „szyszki".Znane dotychczas krzywkowe mechanizmy do sterowania lawy obraczkowej, zaopatrzone w dzwignie o regulowanej samoczynnie dlugosci raimiion^ umozliwiaja nawijanie szpul wylaczr nie w ksztalcie cyhndirycznyim z zakonczeniem stozkowym. Jak wykazalo doswadczenie, ksztalt ten ma zasadnicza wade technologiczna, pole¬ gajaca na trudnosci nastawienia dolnego punk¬ tu zwrcitneigo nawoju, który pokrywalby sie scisle z plaszczyzna dna szpuli. Juz niewielkie przesuniecia tego punktu, na przyklad wskutek zuzycia wrzecion, tolerancji wymiarów szpuli *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól- twórcami wynalazku sa Kazimierz Preidl, Mar rian Gteralt i Miroslaw Wojciechowski. lub zmiany nastawienia biegacza w czasie ru¬ chu maszyny, powoduja zmeksztalcenia dolnej krawedzi nawoju, urueirrtozliwajace odwijanie ndci ze szpuli, a tym samym powstawanie znacznej ilosci braków produkcyjnych.Znane sa równiez mechanizmy sterujace, za¬ opatrzone w uklad zderzaków sluzacych do stopniowego zmniejszania skoku lawy, co umoz¬ liwia uzyskanie dwusttozkowego ksztaltu na¬ woju szpuli. Wada ich jest jednak- koniecznosc równoczesnego wykorzystania calej maszyny, przy czym w przypadku przerwania nidL, wrze¬ ciono na którym zostala ona przerwana nie moze byc dalej eksploatowane.Znane sa takze urzadzenia elektromagnetycz¬ ne ze sterowaniem programowym, umozliwia¬ jace uzyskanie róznych ksztaltów nawoju szpu¬ li. Doswiadcznie wykazalo jednak, ze te kosz¬ towne urzadzenia sa zbyt skomplikowane w obsludze i czesto zawodza, co w powaznym stoprou ogranicza ich zastosowanie.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa me-chanizm do sterowania lawy obraczkowej we¬ dlug wynalaizku, zaopatrzony w dwa zespoly krzywkowe, sprzezone ze soba za pomoca ukla¬ du dzwigni i kól zebatych, który nadaije lawie obraczkowej ruch umozliwajacy uzyskanie na¬ woju w ksztalcie szyszki, nie posiadajacego kirawedlzi, a wiec eliminujacego koniecznosc dokladnego nastawiania punktów zwrotnych.Jednoczesnie mechaniizm ten jest znacznie tan¬ szy, prostszy i pewniejszy w uzyciu, w porów¬ naniu dlo znanych urzadzen elektromagnetycz¬ nych.Wynalazek jest wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia szpule z nawojem w ksztalcie szyszki, w widoku z boku i z czescio¬ wym przekrojem, fig. 2 — wykres ruchu robo¬ czego lawy obraczkowej, który umozliwia uzy¬ skanie tego ksztaltu nawoju, fig. 3 — schemat mechanizmu wedlug wynalaizku, zaopatrzonego w dwa zespoly krzywkowe, sprzezone za pomo¬ ca ukladu dzwigni, ciegien i kól zebatych, fig. 4 — wykresy ruchu poszczególnych zespolów tego mechanizmu, fig. 5 — odmiane schematu mechanizmu, w którym zespoly krzywkowe sa ze soba sprzezone za pomoca przekladni zeba¬ tej oraz ukladu polaczonych przegubowo dzwig¬ ni, a fig. 6 — przykladowe rozwiazanie kon¬ strukcyjne tego mechanizmu w rzucie akseno- metrycznym, z czesciowym wykrojem.Nawój szpuli przedstawionej na fig. 1 ma postac bryly obrotowej, której tworzaca jest krzywa wypukla 1, zaopatrzona na koncowych odcinkach we wklesle luki 2, stanowiace la¬ godne przejscia obrzeza nawoju, co eliminuje osypywanie sie zwojów nici. W celu uzyskania takiego ksztaltu nawoju, mechanizm wedlug wynalazku nadaije lawie ruch roboczy, którego wykres przedstawia fig. 2.Mechanizm wedlug wynalazku, umcizlliwlaija- cy uzyskane takego ruchu, którego schemat jG*t przykladowo przedstawiony na fig. 3, sklada sie z dwóch krzywek 3i 4 osadzonych na osiach 5 i 6 i wspólpracujacych z dzwigniami dwura- miennymi 7 18. Tworzace krzywek 3 14 skla¬ daja sie z dwóch symetrycznych ramion spirali Archiniedesa, nadajac wspólpracujacym z ni¬ mi koncówkom dzwigni 7 i 8 ruch jednostajny postepowozwrcitny. Obie krzywki 3 i 4 sa przy tym wzajemnie ze soba zwiazane za pomoca czolowych kól zebatych 9 i 10 zaklinowanych na osiach 5 i 6, natomiast dzwignie 7 i 8 — za pomoca elastycznej ciegna 11, poruszajacego krazek 12 polaczony za pomoca prowadnika 13 z lawa maszyny przedzalniczej.Dzialanie mechanizmu przedstawionego na fig. 3 jest nastepujace. Naped nadawany jednej z osi 5 lub 6 mechanizmu, na przyklad przez silnik elektryczny i uklad przekladnii, jest prze¬ noszony za pomoca czolowyich kól zebatych 9 i 10 na druga os. Stosunek liczby zebów oby¬ dwu kól 9 i 10 jest przy tym tak dobrany, aby ich wspólna wielokrotna miala wartosc jak najwieksza (na przyklad równa iloczynowi ilosci zebów obydwu kól), dzieki czemu rów¬ noczesne polozenie zerowe obydwu krzywek 3 i 4, przedstawiicne na fig. 3, uzyskuje sie w sto¬ sunkowo dlugich odstepach czasu* Obrót krzyw¬ ki 4 porusza ruchem wahadlowym wspólpracu¬ jaca z nia dzwignie 8, przy czym koniec dluz¬ szego ramienia tej dzwigni wykonuje ruch w przyblizeniu postepowo-zwrotny, którego wy¬ kres jest przedstawtLcny obok na fig. 4. Rów¬ noczesnie krzywka 3, obracajaca sie z mniej¬ sza szybkoscia obrotowa, porusza ruchem wa¬ hadlowym dzwignie 7, przy czym koniec prar wego ramienia tej dzwigni (krótszego od ra¬ mienia dzwigni ?•) wykonuje ruch postepowo- zwTotny, którego wykres jest przedstawiony obok na fig 4. Zarówno skok Sp ruchu wyko¬ nywanego praos dzwignie 7, jak i jego czesto¬ tliwosc jest pnzy 1ym mniejsza od skoku Sg i czestotliwosc ruchu wykonywanego przez dzwignie 8.Koncówki obydwu dzwigni 7 i 8, polaczone ze soba za -pomoca ciegna 11, nadaja zawieszc- nemu na lyni ciegnie kraztowi 12 ruch wy¬ padkowy, którego wykres przedstawiony obok na fig. 4, odpowiada przedstawionemu na fig. 2 wykresowi ruchu, umozliwiajacego uzyskanie nawoju agMitt zadanego ksztaltu szyszki.Dsieki temu, ze równoczesne polozenie zero¬ we obydwu krzywek 3 i 4 wystepuje w stosun¬ kowo znacznych okresach czasu, punkty szczy¬ towe 14 wykresu wypadkowego przedstawione¬ go na fig. 4, równiez stosunkowo rzadko Osia* gaja polozenie skrajne, odpowiadajace maksy¬ malnej amplitudzie skoku, wskutek czego nic nawijajaca sie na szpule uklada sie na jej ob¬ rzezu cienka wairstwa, tworzaca lagodne wkle¬ sle linie przejscia 2 na tworzacej l fiawoju.Odmiana mechaniamu przectaMrataia na fig. 5 i 6 tym rózni sie od wyzej opisanej, ze oby¬ dwa zespoly krsywek 3 i 4 sa aprajfe** bezpo¬ srednio za pomoca ptllLiwrifcgu M sotoa prze- - 2 -gubowo ukladu dzwigni 7 i 8, przy czym os obrotu dzwigni 8 pokrywa sie z osda obrotu 5 knzywki 3, a os obrotu 15 dzwigni 7 jest po¬ laczona z ramieniem dzwigni 8.Poniewaz dzwignia 7 jest poruszana przez krzywke 3 ruchem postepcwo-zwrotnym, które¬ go wykres przedstawia górna czesc fig. 4, a równoczesnie os 15 tej dzwigni jest polaczo¬ na z ramieniem dzwigni 8, wykonujacym ruch przedstawiony na srodkowym wykresie fiig. 4, koncówka 17 dzwigni 7 porusza sie ruchem wy¬ padkowym, którego wykres przedstawia dolna czesc fig. 4.W przykladowym rczwiazantiu konstrukcyj¬ nym, mechanizmu, przedstawionym na fig. 6, koncówki dzwigni 8 i 7 wspólpracujace z krzywkami 4 i 3 sa zaopatrzone w krazki toczne 18, natomiast wspólna osia krzywki «?, dzwigni 8 i kola zebatego 9 jest tuleja 5, 16, bedaca równoczesnie piasta kola zebatego 9.Koncówka 17 ramienia dzwigni 7, wykonujaca wypadkowy (much roboczy, jest polaczona za pomoca lacznika 19 i lancucha 20 z lawa ob- radkowa maszyny przedzalniLczej, która swym ciezarem oddiztialywuje na nia ze stala sila P powodujaca dociekanie krazków 18 do krzy¬ wek 3 i4. v Miirlmiyfcuifc ster*d%cy wedlug wynalazku mo¬ ze znalezc równiej zastosowanie do innego ro datju maazyn przedzalniczych lub przewija^ PL