£ lilii? ^.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45634 /fSM/tf KI. 43 a, 30- Antoni Dorosz Warszawa, Polska Datownik Patent trwa od dnia 29 lipca 1961 r.Xi 6 WkfA Przedmiotem wynalazku jest datownik ude¬ rzeniowy, zaopatrzony w poduszke nawilzana tu¬ szem oraz w urzadzenie do samoczynnego odwra¬ cania stempla, w czasie jego ruchu powrotnego.Znane od wielu lat i stosowane dotychczas metalowe datowniki pocztowe stanowia stemple z nastawialnymi kólkami cyfrowymi, które przed kazdorazowym odbiciem zwilzane sa przez ude¬ rzenie w poduszke z tuszem, tak ze jedno od¬ bicie datownika wymaga dwukrotnego uderze¬ nia. Datowniki te posiadaja wszystkie kólka cyfrowe osadzone luzno na walku oraz zatyczki do ich unieruchomienia, co ma te wade, ze po zwolnieniu kólek trudno jest je nastawic, ponie¬ waz zaczepiaja sie wzajemnie i obracaja na walku. Znane sa takze datowniki ze stemplami obrotowymi, które nie znalazly jednak zastoso¬ wania zarówno ze wzgledu na wysoki koszt jak i niedogodnosci eksploatacyjne, a mianowicie zasychanie tuszu i niemozliwosc zastosowania datownika w przypadku ograniczonej powierz¬ chni przeznaczonej na stempel.Wszystkie powyzsze wady i niedogodnosci usu¬ wa datownik wedlug wynalazku zaopatrzony' w poduszke samoczynnie nawilzana tuszem oraz w urzadzenie odwracajace stempel w czasie jego ruchu powrotnego i dociskajace go do poduszki, dzieki czemu odbicie stempla wymaga tylko jednego uderzenia, a zwilzenie go tuszem odby¬ wa sie samoczynnie, przy czym w stanie spo¬ czynkowym poduszka jest calkowicie przykryta stemplem, co zapobiega wysychaniu tuszu.Datownik wedlug wynalazku posiada ponadto kazde kólko cyfrowe stempla zaopatrzone w urzadzenie zapadkowe umozliwiajace jego nie¬ zalezny obrót i blokowanie. Nalezy równiez za¬ znaczyc, ze budowa i dzialanie datownika wedlug wynalazku jest zasadniczo rózna od budowy zna¬ nych numeratorów, zaopatrzonych w ruchoma poduszke uderzajaca w powracajacy stempel nu- meratora, poniewaz urzadzenie takie moga miec zastosowanie jedynie do waskich stempli, przy czym natomiast nie nadaja sie do datowników.Wynalazek jest wyjasniony na rysunku, na którym fig. J przedstawia przykladowa kon¬ strukcje datownika w widoku z boku, fig. 2 — przekrój przez datownik wzdluz linii B—B na fig. 1, fig. 3 i-^priekrój wzdluz linii A—A na fig. 1, fig. 4 — widok datownika od dolu, a fig. 5 — przekrój podluzny odmiany datownika za¬ opatrzonej w kulkowe urzadzenie zapadkowe.Datownik wedlug wynalazku sklada sie z nie- ruchomego korpusu i, zaopatrzonego w poduszke M polaczonego z rurka 3, wypelniona tuszem, z widelek iuwakowych 4, z rekojescia 5, zaopa¬ trzona w sprezyne powrotna 6, ze stempla zlo¬ zonego z korpusu 7, kólek cyfrowych 8 i zapadek 9 i zaopatrzonego w krzywke 10, sluzaca do obracania stempla w trakcie jego- ruchu posu¬ wowego oraz w wystep 15 utrzymujacy poloze¬ nie stempla po dokonanym obrocie. Korpus 1 ma ksztalt widelek, których boczne ramiona sa zaopatrzone w podluzne otwory 11, stanowiace prowadnice suwaka, natomiast czesc górna w za¬ glebienie, sluzace do osadzenia poduszki 2 oraz w gwintowany towór 12 — do wkrecenia rurki 3.Do jednego z bocznych ramion korpusu sa po¬ nadto przymocowane kolki 13, wspólpracujace z krzywka 10, a do drugiego — prowadnice 14 wystepu 15 stempla 7. Dolna czesc ramion kor¬ pusu jest rozszerzona w celu zapewnienia do¬ brego oparcia datownika. Polaczona z korpusem 1 rurka 3 posiada zamykany szczelnie za pomoca korka 20 zbiorniczek 21 tuszu stemplowego, po¬ laczony za pomoca przewodu 22 z poduszka 2, przy czym do zamykania tego przewodu sluzy Ovkret 23. Górna powierzchnia rurki 3 stanowi równoczesnie oparcie sprezyny 6. Z korpusem 1 sa polaczone przesuwnie widelki suwakowe 4 da¬ townika, zaopatrzone w tuleje 16, polaczona rekojesc 5, w sprezyne powrotna 6. W otwo¬ rach ramion widelek 4 jest zamocowany za pomoca srub 18 sworzen 17 przetkniety przez podluzne otwory 11 korpusu i stanowiacy os osadzonego na nim obrotowo stempla. Stempel sklada sie z korpusu 7, którego dolna powierzch¬ nia robocza posiada staly napis (na przyklad nazwe poczty, numer okienka itp.) oraz z szeregu kólek cyfrowych 8,. osadzonych obrotowo na sworzniu 17 i zaopatrzonych w rowki 19, w któ¬ re wchodza unieruchamiajace je zeby sprezyno¬ wych zapadek 9. Korpus 7 stempla posiada z jednego boku krzywke 10, zaopatrzona w dwa rowki wspólpracujace z kolkami 13 w korpusie w ten sposób, ze w trakcie przesuwania krzywki nastepuje równoczesny jej obrót o 180°, a z dru¬ giego — wystep 15, prowadzony w prowadnicach 14 i sluzacy do utrzymania stalego polozenia stempla po dokladnym obrocie. Widelki suwako¬ we 4 sa ponadto zaopatrzone we wkret 24, slu¬ zacy do ich unieruchamiania w polozeniu nasu¬ nietym na korpus 1, na przyklad w celu nasta¬ wienia datawnika.Odmiana datownika przedstawiona na fig. 5 posiada wewnetrzne urzadzenie zapadkowe, skla¬ dajace sie z kulek 25 osadzonych w poprzecznych otworkach 26 sworznia 17 i wciskanych za po¬ moca osadzonych w tych otworkach sprezynek, w zaglebienia 27 kólek cyfrowych 8.Dzialanie datownika wedlug wynalazku opisa¬ no ponizej. W celu ostemplowania datownikiem listu, ksiazeczki oszczednosciowej lub innego do¬ kumentu ustawia sie go na przeznaczonym miejscu i silnie naciska sie rekojesc 5. Widelki suwakowe 14 wraz ze stemplem 7 przesuwaja sie wzdluz otworów 11 korpusu 1, przy czym w miejscu, w którym sa osadzone kolki 13 zazebia¬ jaca sie z nimi krzywka 10 powoduje obrót stempla 7 o 180°. Po dokonanym obrocie stempel 7 utrzymywany jest w nowym polozeniu za po¬ moca wystepu 15 prowadzonego w prowadnicach 14 korpusu 1 i uderzajac w list odbija sie na jego powierzchni. Po zwolnieniu nacisku na rekojesc 5 umieszczona wewnatrz niej sprezyna 6 scisnieta przez rurke 3 rozpreza sie i powoduje powrotny ruch widelek suwakowych 4 wraz ze stemplem 7, przy czym przy przejsciu krzywki 10 przez kolki 13 nastepuje ponowny obrót stempla 7 o 180° tak, ze uderza on swoja po¬ wierzchnia robocza w poduszke 2 zwilzona tu¬ szem splywajacym ze zbiornika 21 w rurce 23.Datownik jest wtedy przygotowany do nastep¬ nego cyklu pracy. W celu nastawienia datownika przesuwa sie widelki 4 w ich dolne polozenie i mocuje sie je za pomoca wkretu 24, po czym naciskajac kolejno kazda z zapadek 9 nastawia sie odpowiednie kólka cyfrowe i ponownie je blokuje w nastawionym polozeniu.Odmiana datownika przedstawiona na fig. 5 posiada samoczynnie dzialajace zapadki kulko¬ we 25, wskutek czego odblokowywanie kólek staje sie zbedne.Datownik wedlug wynalazku moze znalezc za¬ stosowanie, zwlaszcza w urzedach pocztowych, bankach, kasach oszczednosciowych, biletowych itp. PL