Adasia o, r,BLi *^ ^5^^^^ ^ lU rzedu K. ten i owego IPolskicj Rzcczypospstej Ludowell POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45342 KI. 63 c, 8/40 Wroclawska Fabryka Maszyn Budowlanych „Fadroma" *) Wroclaw, Polska Skrzynia przekladniowa walca \drogowego Patent trwa od dnia 12 maja 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest trójbiegowa skrzynia przekladniowa walca drogowego wy¬ posazona w mechanizm nawrotny, uklad sprze¬ giel, mechanizm róznicowy i uklad pozwalaja¬ cy na zablokowanie mechanizmu róznicowego w ciezkich warunkach jazdy terenowej.Dzieki bedacej przedmiotem wynalazku kons¬ trukcji tych urzadzen skrzynia przekladniowa odznacza sie zwarta budowa kadluba i latwos¬ cia montazu.W znanych skrzyniach przekladniowych wal¬ ca drogowego posiadajacych uklad nawrotnicy w postaci trzech kól stozkowych, z których jedno jest osadzone na walku napedowym, a dwa pozostale umieszczone na tulejach, za¬ konczonych sprzeglami ciernymi suchymi, wa¬ lek posredni jest azwsze lozyskowany w tule- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Zenon Wyslo¬ uch, mgr inz. Eugeniusz Brachmanski i mgr inz.Jacek Korol. jach za pomoca czterech iglowych tocznych lub slizgowych. Walek przy takim lozyskowaniu stanowi uklad statycznie niewyznaczalny, wy¬ maga duzej dokladnosci obróbki czesci wspól¬ pracujacych, gdyz w przypadku niedokladnego wykonania powstaja obciazenia, które moga zniszczyc walek lub lozyska.Mechanizm przesuwania kól zebatych zmiany biegu w znanych rozwiazaniach wykonany jest badz w postaci bezposredniej dzwigni lozysko¬ wanej w przegubie kulistym, badz za pomoca innych skomplikowanych ukladów dzwigni, wymagajacych zastosowania licznych elemen¬ tów posrednich.Urzadzenie zabezpieczajace przed jednoczes¬ nym przesunieciem dwóch kól przesuwnych posiada zazwyczaj uklad ryglujacy walki prze¬ suwne lub przesuwki za pomoca kolków i spre¬ zyn.Uklad mechanizmu róznicowego walca dro¬ gowego znany dotychczas posiada obudowe, w której ulozyskowane sa kola satelitowe i ko-v&* ronowe, polaczone z pólosiami na których umocowane *a jkpla wyjsciowe.Tego rodzaj|l konstrukcje skrzyni .przeklad¬ niowej walca drogowego powoduja koniecznosc stosowania skomplikowanych czesci i wobec malych serii i w jakich produkowane sa walce drogowe znacznie podrazaja koszty ich wy¬ twarzania.Skrzynia przekladniowa walca drogowego wedlug wynalazku eliminuje szereg opisanych niedogodnosci i dzieki prostocie wykonania oraz odpowiedniemu powiazaniu poszczególnych czesci pozwala na nadanie skrzyni korzystnych wymiarów.Wynalazek polega na ulozyskowaniu walka posredniego nawrotnicy jedynie w dwóch lo¬ zyskach tocznych, co pozwala na mniej do¬ kladna obróbke mechaniczna i oszczednosc lo¬ zysk iglowych lub brazujna zastosowaniu bez¬ posredniego ukladu dzwigni zmiany biegów w postaci poziomego walka z palcem wodza¬ cym i dzwignia reczna. Ponadto wynalazek polega na zastosowaniu (prostego urzadzenia zabezpieczajacego przed jednoczesnym przesu¬ nieciem dwóch kól przesuwnych w postaci od¬ powiednio uksztaltowanej blachy z wycieciem, ograniczajacej Tuchy palca wodzacego, bez uzycia dodatkowego urzadzenia ryglujacego, oraz na wprowadzeniu mechanizmu róznicowe¬ go bez obudowy, w którym dwa kola satelito¬ we umocowane sa bezposrednio w kole zebatym glównym, lozyskowanym na wale glównym.Skrzynia przekladniowa wedlug wynalazku uwidoczniona jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia dwa jej czesciowe przekroje po¬ dluzne, fig. 2 — przekrój wedlug linii A—A i fig. 3 — przekrój ukladu mechanizmów we¬ dlug linii B—B.Uklad poszczególnych elementów skrzyni przekladniowej przedstawia sie nastepujaco.Walek atakujacy 1 polaczony z elastycznym sprzeglem silnika spalinowego, ulózyskowany w korpusie skrzyni, posiada kolo zebate stoz¬ kowe, które napedza dwie tuleje 2 z kolami stozkowymi, które równiez sa lozyskowane w korpusie. Os walka 1 tworzy z osia tulei 2 kat 90°. Wewnatrz tulei 2 na wysokosci kól zebatych stozkowych sa umieszczone tylko dwa lozyska toczne po jednym w kazdej, lozyskuja¬ ce wal posredni 3 nawrotnicy. Wal 3 poprzez otwory w tulejach 2 wychodzi z dwóch stron na zewnatrz skrzyni. Na koncach tulei 2 i wal¬ ka posredniego 3 nawrotnicy umieszczone sa elementy sprzegiel ciernych, które pozwalaja na sprzeganie prawej albo lewej tulei 2 z wal¬ kiem posrednim 3 nawrotnicy. Przez wlaczenie sprzegiel prawego lub lewego uzyskuje sie zmiany kierunku obrotów walka posredniego 3 nawrotnicy. Na walku posrednim 3 nawrotnicy osadzone jest kolo zebate 4, napedzajace za posrednictwem kola 5 walek 6. Na walku 6 sa osadzone kola zebate 7 i 8, które w zazebieniu z kolami 9, 10 i 21, przesuwnymi na walku wielowypustowym 12, daja trzy rózne wielkosci przelozen. Walek 12 za pomoca kola zebatego 13 napedza kolo zebate glówne 29 mechanizmu róznicowego.Mechanizm róznicowy posiada wal glówny 14, na którym osadzone sa na stale kolo zebate wyjsciowe lewe 15, lozysko toczne 16 i kolo zebate koronowe 17. Prawy koniec walu glów¬ nego 14 jest ulózyskowany slizgowo w tulei 18 z kolem koronowym prawym. Na wale glównym 14 znajduje sie kolo zebate glówne 19, ulozyskowane oborotowo, posiadajace w sciance wyciecia, w których sa umieszczone dwa kola zebate satelitowe 20 na osiach 21 i umocowane za pomoca specjalnych srub. Tu¬ leja kola koronowego prawego 18, lozyskowana za pomoca dwóch lozysk tocznyeh w korpusie skrzyni, posiada wewnatrz lozysko slizgowe walu glównego 14 i jest zazebiona polaczeniem klowym z kolem zebatym wyjsciowym prawym 22, lozyskowanym slizgowo na wale glównym 14. Uklad blokowania mechanizmu róznicowego sklada sie z pierscienia klowego 23, przesuwa¬ jacego sie na kole koronowym lewym 17 w ten sposób, ze kly przechodza przez otwory w kole koronowym 17 i moga zazebiac sie z klami wykonanymi w piascie kola glównego 19. Kola zebate przesuwne 9, 10 i 11 sa przesuwane na walku wieloklinowym 12 za pomoca ukladu przesuwek 29 i 30, polaczonych z dzwignia zmiany biegów 26. Przesuwki 29, 30 zazebione jednym koncem w kanalach kól 9, 10 i 11 dru¬ gim koncem osadzone sa suwliwie na walkach 24 i 25. Przesuwki 29, 30 sa ustalane na wal¬ kach 24, 25 w odpowiednich polozeniach za pomoca zatrzasków, skladajacych sie ze sprezyn i kulek, które wpadaja w wyciecia, wykonane na walkach 24, 25. Dzwignia zmiany biegów 26 jest umocowana na walku dzwigni 27, ulo- zyskowanym w korpusie w ten sposób, ze moze wykonywac obrót w plaszczyznie prostopadlej do swojej osi i przesuniecia wzdluz osi. Na walku dzwigni 27 umocowany jest równiez palec wodzacy 28, który przy przesuwaniu wal¬ ka dzwigni 27 wzdluz osi zazebia sie z wycle-ciem jednej lub drugiej przesuwkl 29, 30, na¬ tomiast przy wykonywaniu obrotu przesuwa odpowiednia przesuwke 29, 30. Aby zapobiec równoczesnemu zazebieniu dwóch kól przesuw¬ nych pomiedzy przesuwkl 29 i 30 wprowadzona zostala blacha zabezpieczajaca 31, która gwa¬ rantuje, ze przesuniecie jednej przesuwkl moze nastapic jedynie wówczas, gdy druga przesuw- ka znajduje sie w polozeniu równorzednym.Odpowiednie wyciecie 32 w blasze zabezpiecza¬ jacej 31 pozwala na osiowe prezsunieda walka dzwigni 27 tylko w polozeniu równorzednym obydwóch przesuwek 29, 30, natomiast po wykonaniu obrotu walka 27 dzwigni i przesu¬ nieciu przesuwki 29, 30 palec wodzacy 28 zosta¬ je zablokowany i nie pozwala w tym poloze¬ niu na przesuniecie osiowe walka 27. PL