Wynalazek dotyczy pneumatyczno-hydra- ulicznego przeciwnika dla przenosników scia¬ nowych lub urzadzen podobnych. Tego ro¬ dzaju przesuwniki umieszcza sie wzdluz calej dlugosci przenosnika scianowego, gdzie dziala¬ jac kolejno lub zespolowo powoduja przesu¬ wanie przenosnika do ociosu weglowjego. Po przeciwnej stronie niz przenosnik przesuwniki sa wyposazone w ukosno ustawiona podpore, utrzymywana w zetknieciu ze stropem za po¬ moca nacisku sprezyny. Przedni koniec cylin¬ dra przesuwnika, a w szczególnosci drag tloko¬ wy tego agregatu, jest zamocowany przegu¬ bowo na przenosniku. W wiekszosci przypad¬ ków przed przenosnikiem jest prowadzony *)Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest dr inz. Hans-Joachim von Hip- pel. strug weglowy lub podobnego rodzaju maszy¬ na urabiajaca. Maszyna ta wywiera na prze¬ nosnik nacisk boczny, który musi byc przej¬ mowany przez przesuwniki.Przy znanych przesuwnikach pneumatyczno- hydraulicznych zawsze do jednej komory cy¬ lindra jest doprowadzany czynnik hydraulicz¬ ny, natomiast druga komora przez która prze¬ chodzi drag tlokowy laczona jest okresowo lub na stale z przewodem doprowadzajacym spre¬ zone powietrze. Przesuniecie do przodu prze¬ nosnika odbywa sie zatem wskutek dzialania rtacisku hydraulicznego czynnika napedowego, podczas gdy podpora podciagana jest naciskiem powietrza sprezonego.Wynalazek dotyczy dalszego, korzystnego uksztaltowania przesuwnika pneumatyczno-hy- draulicznego, a charakteryzuje go to, ze co najmniej jedna z dwóch komór cylindra pod-porzadkowana jest akumulatorowi sprezonego gazu utworzonego z zamknietego zbiornika.Akumulator ten podporzadkowany jest komorze cylindra, która zasilana jest przy przesuwie przenosnika. J Akumulator sprezonego gazu ma te zalete, ze mimo hydraulicznego napedu urzadzenia przesuwnikowego uzyskana zostala wystarcza¬ jaca sprezystosc calego ukladu. Zasobnik jest wstanie przejac boczne naciski pochodzace od struga weglowego lub innej tego rodzaju ma¬ szyny urabiajacej i za pomoca zmagazynowa¬ nej energii ponownie przesunac przenosnik do jego pierwotnego polozenia, lub do ociosu, a ponadto wyklucza zakleszczania lub unieru¬ chamianie strugu. Dzieki temu elastycznemu procesowi przejmowania nacisków przez agre¬ gat, który jest w zasadzie agregatem hydrau¬ licznym, chroniona jest przed nadmiernymi naprezeniami calizna, a takze samo urzadzenie przesuwnikowe. Istnieje jednak mozliwosc przesuwania naprzód podpory za pomoca spec¬ jalnego umieszczenia i odpowiedniego doboru wielkosci akumulatora. Ten akumulator spre¬ zonego gazu tworzy zamknieta w sobie czesc urzadzenia przesuwnikowego, które nie wymaga zadnego specjalnego, zwlaszcza sterownego do¬ prowadzania i odprowadzania czynnika spre¬ zonego. Wystarcza jedynie istnienie przewodu doprowadzajacego i odprowadzajacego.W konstrukcji wedlug wynalazku akumula¬ tor jest utworzony najkorzystniej z napelnio¬ nego gazem obojetnym balonu lub innego od¬ powiedniego zbiornika. W tym celu moze byc zastosowany wypelniony gazem balon gumowy.Korzystna postac wykonania wynalazku cha¬ rakteryzuje to, ze balon ze sprezonym gazem umieszczono w dobudowanej czesci walcowej, która jest polaczona z komora cylindra w spo¬ sób pozwalajacy na przeplyw cieczy. Ponadto wskazane jest zastosowanie scianki dzialowej z otworem przelotowym pomiedzy dolaczona czescia walcowa a komora cisnieniowa prze- suwnika.Na rysunku przedstawiono schemat wykona¬ nia wynalazku.Urzadzenie przesuwnikowe sklada sie z cy¬ lindra I lub zespolu takich cylindrów, przy czym w kazdym cylindrze przesuwa sie tlok 2.Drag tlokowy 3 przechodzi przez przednia ko¬ more 4 cylindra i polaczony jest przegubem 5 z boczna sciana przenosnika 6 Polaczenie po¬ miedzy dragiem tlokowym 3 i przenosnikiem 6 moze byc równiez wykonane w sposób inny, a mianowicie za pomoca innych elementów urzadzenia.Z przedniej strony przenosnika prowadzony jest nie pokazany na rysunku sposób strug weglowy lub inna maszyna urabiajaca.W tyle cylinra 1, od strony tylnej komory 7, przymocowany jest specjalny element walco¬ wy lub czesc kadluba 8. Od tylu tej czesci ka¬ dluba zamocowana jest przegubowo pochylo ustawiona podpora 9, która ostrzem swym wciska sie w strop i w tym polozeniu utrzymy¬ wana jest za pomoca sprezyny 10.Pomiedzy dolaczonym elementem walcowym 8 i wlasciwym cylindrem roboczym 1 przewi¬ dziana jest scianka dzialowa 11 wyposazona w otwór przelotowy 12, w którym umieszczo¬ na jest wstawka 13. Wstawka 13 tworzy je¬ dynie plytke zabezpieczajaca, która zapobiega zamknieciu otworu 12.W przylaczonym cylindrze 8 umieszczony jest akumulator sprezonego gazu 14, który na przyklad wykonany jest z balonu gumowego wypelnionego obojetnym gazem. Zamiast tak wykonanego balonu moze byc równiez prze¬ widziany inny odpowiedni zbiornik o wystar¬ czajacej zdolnosci sprezystego odksztalcania sie.Mozna równiez podporzadkowac odpowiedni akumulator przedniej komorze cylindra 4. Przy odpowiednio duzych rozmiarach takiego aku¬ mulatora, przesuwanie do przodu podpory i i cylindra 1 moze nastepowac przy pelnym lub czesciowym wykorzystaniu takiego napelnio¬ nego sprezonym gazem balonu. W tym przy¬ kladzie wykonania akumulator sprezonego ga¬ zu tworzy sprezysta poduszke przejmujaca bo¬ czne naciski przenosnika, wywolane strugiem weglowym.Cylinder 1 wyposazony jest w krócce 15 i 16 przewidziane dla przewodów doprowadzajacych i odprowadzajacych czynnik hydrauliczny. Na króccach 15 i 16 lub na polaczonych z nimi przewodach umieszczone sa zawory, w danym przypadku kurki wielodrogowe, za pomoca których sterowane jest zasilanie jednej lub drugiej komory cylindra. Przy zasilaniu komo¬ ry 4, najpierw moze byc wyciskana czesc czynnika z komory cisnieniowej 7, przy czym cylinder 1 wraz z podpora 9 przesuwa sie w kierunku przenosnika. Przez odciecie od¬ plywu czynnika hydraulicznego wypieranego z komory 7, odbywa sie ladowanie akumulato¬ ra sprezonego gazu 14. Wskutek tego przy ot¬ wartym doplywie do komory 4 uzyskuje sie sprezyscie dzialajacy nacisk przesuwajacy, któ¬ ry dociska przenosnik do ociosu wybierkowego.? —Ponadto za pomoca bocznego nacisku struga weglowego i wskutek mozliwosci przesuwania sie tloku 2 odbywa sie ladowanie akumulatora sprezonego gazu. W ten sposób sprezyscie przejmowany nacisk boczny jest jednoczesnie elementem obciazajacym akumulator, którego zadaniem jest, aby przenosnik byl znów prze¬ suniety do ociosu weglowego. Przy doprowa¬ dzeniu hydraulicznego czynnika sprezonego do komory 7 nastepuje przesuwanie do przodu przenosnika, natomiast podpora 9 uniemozli¬ wia przesuwanie do tylu przesuwnika. Akumu¬ lator sprezonego gazu zapewnia równiez utrzy¬ manie równowagi przy nieoczekiwanie wyste¬ pujacych oporach.Akumulator sprezonego gazu moze byc w ta¬ ki sam sposób zastosowany w takich agrega¬ tach przesuwników, w których cylindry laczone sa przegubowo z przenosnikiem — w danym przypadku posrednio — natomiast drag tloko¬ wy skierowany jest do tylu i na jego koncu za posrednictwem wlaczonej stopy podpory umocowana jest ukosnie ustawiona podpora 9.Wskazane jest aby akumulator sprezonego gazu byl tak uksztaltowany, aby istnialo w nim stale, wystarczajaco wysoko zalozone cisnienie poczatkowe, to znaczy, aby akumulator ten mial juz pewne naprezenie wstepne tak, aby obciazenia wystepujace wskutek dzialania sily bocznej struga mogly napotkac wprawdzie sprezysty ale jednak tak duzy opór, który byl¬ by w stanie znów doprowadzic przenosnik do jego pierwotnego polozenia. PL