Wiadomo, ze w chirurgii stosuje sie sztuczne arterie z tworzyw syntetycznych. Dotychczas stosowano do tego celu na przyklad rurki, w których pomiedzy warstwy tworzywa poliami¬ dowego wtapiano cienka wkladke z materialu plastycznego. Uzyteczny produkt otrzymano podobno równiez, stosujac tworzywo poliamido¬ we z powloka z metakrylanów metylu. Znane sa równiez rurki wykonane z materialów tka¬ nych* Rurki takie posiadaja wiec szew. Wszyst¬ kie te materialy nie posiadaja dostatecznie wy¬ sokiej odpornosci na zginanie tak, ze przy ru¬ chach ciala powstaja w nich zalamania.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Helmut Barthold i Hans-Joachim Walther.Aby otrzymac sztuczne przewody naczyniowe z pewna odpornoscia na zginanie, stosowano plecione weze wykonane z tworzyw poliamido¬ wych, które poddawano chemicznej obróbce kwasem mrówkowym. Rozplatajace sie konce takich przewodów musza jednak przed przy¬ szyciem ich do naczyn krwionosnych byc sta¬ piane na goraco. Oczywiscie, tego rodzaju za¬ biegi utrudniaja stosowanie tych przewodów przy operacjach. Równiez ich wytrzymalosc na zginanie jest niewystarczajaca. Otrzymywa¬ nie tego rodzaju dzianych przewodów jest wprawdzie znane, jednak nadanie im odpowie¬ dniej odpornosci na zginanie za pomoca znane¬ go dla sztucznych wlókien sposobu kedzierza¬ wienia, uwazane bylo za trudna Chemiczna obróbka plecionych wezy polia-midowych kwasem mrówkowym moze byc rów¬ niez kombipowdna z obróbna mechaniczna, za pomoca której uzyskuje sie szereg pierscienio¬ wych karbów. Karby te utrwala sie pod wply¬ wem dzialania ciepla, a po utrwaleniu rozpre¬ za sie je goraca woda az do uzyskania stanu równowagi. Sposób ten jest stosunkowo skom¬ plikowany. Wymaga on dokladnego uregulo¬ wania czasu zanurzania, koncentracji i tempera¬ tury kapieli kwasu mrówkowego, a ponadto konieczne jest bardzo gruntowne przemywanie, aby usunac wszelkie pozostalosci kwasu mrów¬ kowego.Znany jest równiez sposób otrzym^wama^ fanie dzianegó^weza na gladki pret i owiniecie calolcfnlffea podczas obracaSTpnjta. Waz na- marszcza sie nastepnie recznie przez zsuniecie obydwu kranców do siebie i utrwala pod wply¬ wem dzialania ciepla. Nitke odwija sie, a waz zdejmuje z preta.Oba ostatnie sposoby wymagaja duzego na¬ kladu pracy recznej, zas uzyskanie równomier¬ nego karbowania, co jest niezmiernie wazne dla zapewnienia jednolitej odpornosci na zgi¬ nanie gotowego produktu, nie jest rzecza latwa.Stwierdzono, ze wymagana równomiernosc karbowania osiaga sie, jezeli na wykonanym z termoplastycznych wlókien, najlepiej dzianym wezu, wykonuje sie karby za pomoca spirali, na która naciaga sie uprzednio skurczony waz.Tak uzyskane karby utrwala sie w wyzszych temperaturach, przy czym najlepiej jest roz¬ prezac produkt w znany sposób, az do równowa¬ gi za pomoca goracej wody, po czym gotowa namiastke naczyn krwionosnych suszy sie.Bardzo dobra forma wykonania sposobu we¬ dlug wynalazku polega na tym, ze waz nacia¬ ga sie na sprezyne sciskajaca lub rozciagajaca sie. W tym stanie waz zostaje, w zaleznosci od uzytej sprezyny, albo rozciagniety, albo tez scisniety. Powstale karbowanie utrwala sie i poddaje dalszej obróbce^ Przy produkcji sztucznych naczyn krwiono¬ snych z wlókien poliestrowych, wstepne kur¬ czenie nastepuje np. w cieczy, najlepiej w wo¬ dzie o temperaturze 75—120°C. Utrwalenie »mo¬ zna przeprowadzac zarówno na sucho, np. w temperaturze 125°C lub wyzszej, albo tez w atmosferze pary nasyconej przy temperaturze ponad 100°C, np. 115—120°C w ciagu 15—30 minut. We wnetrzu sprezyny sciskajacej lub^ rozciagajacey~sie mozil^lmiieTcic staly rdzen, którego grubosc ustala w sposób równomierny glebokosc karbów. Szczególnie w tym przypad¬ ku wskazane jest owiniecie weza nitka wzdluz spiralnych zaglebien. Nitke usuwa sie po utrwa¬ leniu^ mozna ja jednak równiez pozostawic na wezu. Wskazane jest uzywanie nitki z materia¬ lu syntetycznego, aby uniknac scierania sie wlókien/Sprezyna, na która nalozony jest waz, moze byc sciskana w znany sposób. Prosty spo¬ sób polega na przyklad na tym, ze na rdzen umieszczony we wnetrzu sprezyny nakreca sie srube skrzydelkowa.Przez odpowiedni stosunek wymiaru sprezy¬ ny sciskajacej lub rozciagajacej do srednicy weza i przez odpowiedni dobór srednicy rdze¬ nia, jezeli rdzen taki jest stosowany, mozna regulowac glebokosc karbów, zgodnie z zycze¬ niem lub wymaganiami Zastepcze naczynia krwionosne z optymalnymi karbami i odpowiednio wysoka wytrzymalo¬ scia na zginanie, mozna wytworzyc za pomoca innego wariantu sposobu wedlug wynalazku.W tym przypadku karby uzyskane przez na¬ ciagniecie uprzednio skurczonego na spirali weza, utrwala sie wstepnie, zdejmuje waz ze spirali, naciaga na gladki pret o odpowiedniej srednicy i zsuwa oba krance weza ku sobie do tego 'stopnialaby"otrzymac potrzebna szerokosc i wysokosc karbów. Pb tym zabiegu przeprowa¬ dza sie^s^tetec^e^jiitrwa^ine. Gotowy utrwa¬ lony waz rozpreza sie az do uzyskania stanu równowagi za pomoca goracej wody i susze¬ nia. Wstepne utrwalenie karbów przeprowa¬ dzic mozna na sprezynie rozciagajacej sie, sci¬ skajacej lub tez na spirali o jednakowej dlu¬ gosci, która np. jest zwiazana z rdzeniem na stale.Protezy rozgalezien tetnicy glównej otrzymu¬ je sie bez szwu z jednego kawalka przez doro¬ bienie do weza o duzej srednicy, dwóch wezy o mniejszej srednicy lub tez przez dorobienie do dwóch wezy o mniejszej srednicy jednego weza o wiekszej srednicy, po czym calosc obra¬ bia sie sposobem wedlug wynalazku.Wstepne kurczenie weza mozna kombinowac z gruntownym oczyszczeniem materialu, np. przez wstepne przemywanie i obróbke alkoho¬ lem w aparacie Soxhlet'a. Dla utrwalenia kar- bowan za pomoca jednostopniowego lub dwu¬ stopniowego sposobu obroki (utrwalenie wste¬ pne i utrwalenie koncowe), mozna stosowac za¬ równo cieplo suche jak i pare nasycona. Tem¬ peratury dobierane sa w zaleznosci od rodzaju surowca i stopnia wstepnego kurczenia uzyte¬ go materialu, wykonanego z nitek surowca.Dzieki uzyskaniu równomiernego spiralnego karbowania otrzymuje sie równiez równomiernyuklad oczek, co nie jest w wystarczajacym sto* pniu mozliwe^ptzr marjz^ cte"1fim3Twl^ owiniety byl^nlfc l£a pHea n^afszexertlem. Równomiernosc oczek jest przyczyna korzystnego równomiernego prze¬ krwienia sztucznego naczynia krwionosnego.Sposób wedlug wynalazku mozna modyfiko- kac równiez przez zastosowanie weza, wykona¬ nego czesciowo z nitek calkowicie naciagnie¬ tych, a czesciowo z nitek malo — i nie nacia¬ gnietych. Wykonany z takiego surowca waz, uzyskuje po obróbce cieplnej gestszy uklad oczek, a przez to wieksza stalosc ksztaltu i od¬ pornosc na zginanie. Ponadto utrwalanie kar- bowan mozna prowadzic w nizszych tempera¬ turach.Przyklad. Nic wykonana czesciowo z cal¬ kowicie lub silnie naciagnietych wlókien, a cze¬ sciowo z malo i nie naciagnietych wlókien prze¬ rabia sie na maszynie dziewiarskiej. Tak samo mozna obrabiac dwie nici razem, z których ka¬ zda nalezy do jednego z wyzej wymienionych rodzajów nici. Otrzymany tym sposobem waz obrabia sie dalej w sposób wyzej opisany* Otrzymane sposobem wedlug wynalazku sztu¬ czne naczynia krwionosne, wyrózniaja sie szcze¬ gólnie miekkoscia i wytrzymaloscia na zgina¬ nie. Równoczesnie wykazuj^ one wystarczajaca trwalosc ksztaltu, aby sprostac wymaganiom stawianym sztucznym naczyniom krwionosnym, w warunkach istniejacych w poruszajacym sie ciele czlowieka lub zwierzecia. Takie naczynie sztuczne moze byc ponadto bez trudnosci przy¬ szyte do naturalnego naczynia krwionosnego.Tym samym spelnia ono wszelkie niezbedne warunki, aby moglo byc z powodzeniem zasto¬ sowane w chirurgii. PL