W literaturze podane sa liczne sposoby wy¬ twarzania p-nitrofenyloseryny. W niektórych z nich nitruje sie treo-fenyloseryne, najczesciej w postaci podstawionej. W innych kondensuje p-nitrobenzaldehyd z estrem glicynowym. Zna¬ ne sa równiez sposoby, w których glicyne pod¬ daje sie reakcji z dwoma czasteczkami p-ni¬ trobenzaldehydu, albo najpierw z innym aldeJ hydem, a dopiero potem kondensuje z p-nitro- benzaldehydem. Przy tych ostatnich sposobach pracy kondensacje prowadzi sie w obecnosci wodorotlenków metali alkalicznych (niemiecki opis patentowy nr 839500) albo w obecnosci mieszaniny wodorotlenków metali ziem alkalicz¬ nych i metali alkalicznych, (niemiecki opis pa¬ tentowy nr 960722). Praktycznie kondensacje prowadzi sie w obecnosci tlenku wapniowego ewentualnie wodorotlenku wapniowego. Sposób wedlug niemieckiego opisu patentowego nr 839500 daje wydajnosc 50%-owa, podczas gdy wydajnosc procesu wedlug niemieckiego opisu patentowego nr 960722 wynosi mniej anizeli 50% (wydajnosc 60—70% podana w patencie nr 839500 nie odpowiada rzeczywistosci).Stwierdzono, ze mozna otrzymac treo-P-p-ni- trofenyloseryne z doskonala wydajnoscia, jeze¬ li kondensuje sie sól potasowa glicyny w obec¬ nosci weglanu potasowego w temperaturze po¬ wyzej 20°C w roztworze wodno-alkoholowym z wiecej anizeli 1 molem p-nitrobenzaldehydu.Jako rozpuszczalnik stosuje sie alkohol etylowy.Korzystnie stosuje sie okolo 2 moli p-nitro¬ benzaldehydu na 1 mol glicyny. Wiadomo bo¬ wiem, ze sole glicyny daja zwiazek z 1 molem p-nitrobenzaldehydu, któremu na ogól przypi¬ suje sie budowe zasady Schiffr'a. Dalej jest równiez wiadomo, ze przy kondensacji w kon¬ cu 2 mole aldehydu lacza sie z 1 molem glicy¬ ny. Wedlug wynalazku mozna wiec reakcje przeprowadzic w taki sposób, ze najpierw kon¬ densuje sie glicyne z 1 molem benzaldehydu, a nastepnie tak otrzymany produkt kondensacjipo wydzieleniu albo bezposrednio w mieszani¬ nie reakcyjnej poddaje sie reakcji z dalszym molenr becapldfhydu. -* C f^; SpbsoB**t£n daje doskonale wydajnosci w tem¬ peraturach . 30^35°C. W wyzszych temperatu¬ rach wystepuje powolny spadek, podczas gdy w nizszych temperaturach wydajnosc spada szybko, tak, ze ponizej 20°C reakcji praktycz¬ nie nie da sie przeprowadzic. Dlatego korzyst¬ nie jest prowadzic reakcje w temperaturze 30—35 °C. W tym przypadku mieszanina reak¬ cyjna jest slabo zabarwiona, podczas gdy w za¬ kresie temperatur wyzszym o 10°C wystepuje juz zabarwienie pomaranczowo-czerwone.i W spo¬ sobie z wodorotlenkiem wapniowym, opisanym w literaturze, wystepuje mniej lub wiecej ciem- no-brunatny osad.Ilosc weglanu potasowego w stosunku do gli¬ cyny wynosi kprzystnie 2 mole. Odchylenie od tej ilosci w góre lub w dól nie wplywa zasad¬ niczo na wydajnosc.Reakcja przebiega na ogól szybko. Przy temperaturze 30—35 °C kondensacja praktycznie jest zakonczona w ciagu 4 godzin. Przeróbke mieszaniny reakcji mozna przeprowadzac róz¬ nie. Korzystnie jest traktowac cala mieszani¬ ne reakcyjna stezonym kwasem solnym, tak ze produkt jest obecny w postaci chlorowo¬ dorku i dalej dodawac tyle stezonego kwasu solnego, azeby sól zostala wytracona z roztwo¬ ru wodnego. Azeby obnizyc rozpuszczalnosc soli w wodzie wskazane jest mieszanine reak¬ cyjna mozliwie nisko ochlodzic. Wykrystalizo¬ wany chlorowodorek oddziela sie przez odsacze¬ nie razem z chlorkiem potasowym i uwolnio¬ nym przy tym p-nitrobenzaldehydem. Kryszta¬ ly zalewa sie woda w celu otrzymania odzys¬ kanego p-nitrobenzaldehydu. Z wodnego prze¬ saczu wydziela sie po nastawieniu na odpo¬ wiednia wartosc pH treo-p-nitrofenyloseryna w krysztalach prawie bezbarwnych. Przeróbke mozna prowadzic równiez innymi znanymi spo¬ sobami.Dalsze szczególy sposobu sa opisane w przy¬ kladach.Przyklad I. 5 g glicyny rozpuszcza sie mieszajac w 11 ml wody i 14 ml 4,8 n lugu potasowego. Na cieplo dodaje sie roztworu 20 g p-nitrobenzaldehydu w 100 ml 96%-owego alkoholu etylowego. Powstaje jasno-zólty jed¬ norodny roztwór, który chlodzi sie do tempera¬ tury 20 °C. Nastepnie mieszajac wsypuje sie 2C g suchego sproszkowanego weglanu pota¬ sowego. Temperatura podwyzsza sie przy tym do 30°C i wieksza czesc weglanu potasowego przechodzi do roztworu. Wkrótce zaczyna sie krystalizacja i po okolo 35 minutach miesza* nia przy 30°C mieszanina reakcyjna zestala sie w breje krysztalów. Mieszanie prowadzi sie w ciagu 4 godzin po dodaniu weglanu potaso¬ wego. Utrzymuje sie temperature 30°C. Na¬ stepnie mieszanine reakcyjna chlodzi sie do 0°C i zadaje kroplami 40 ml stezonego kwasu solnego, przy czym wydziela sie CO%. Miesza sie jeszcze pewien okres czasu, a potem zadaje 60 ml stezonego kwasu solnego. Mieszanine reakcyjna pozostawia sie na noc w lodówce w temperaturze —10°C. Nastepnego dnia zól¬ tawa mieszanine przenosi sie na filtr próznio- wy i odciaga sie faze ciekla, a krysztaly prze¬ mywa stezonym kwasem solnym. Saczenie pro¬ wadzi sie równiez w temperaturze ponizej 0°C.Przesacz (A) jest jasno-zólty, a osad prawie bialy. Wilgotny osad miesza sie w 100 ml wo¬ dy w temperaturze 40°C na lazni wodnej pól godziny, a czesc nierozpuszczalna oddziela ria filtrze prózniowym i przemywa 8 razy po 2,5 ml wody. Osad pozostaly na' filtrze stanowi zregenerowany p-nitrobenzaldehyd,- którego cie¬ zar po wysuszeniu wynosi 8,8* g. Temperatura topnienia 104°C.Z przesaczu (A) po usunieciu alkoholu uzy¬ skuje sie dalsze 0,5 g p-nitrobenzaldehydu (tem¬ peratura topnienia 105°C). Ilosc zregenerowa¬ nego p-nitrobenzaldehydu wynosi 93°/o teorii.Wartosc pH jasno-zóltego przesaczu nastawia sie na 3,5 za pomoca octanu s dowego albo kwasnego weglanu sodowego, po czym wydzie¬ laja sie drobne igly. Po ochlodzeniu woda lo¬ dowata odlacza sie krysztaly po okolo 2 godzi¬ nach, przemywa 2 razy po 5 ml acetonu, na¬ stepnie wyplukuje 10 ml wody, pózniej 5 razy po 5 ml wody i w koncu przemywa sie 2 razy po 5 ml acetonu. Otrzymana treo-p-nitrofenylo- seryna jest krystaliczna i prawie bezbarwna. Cie¬ zar jej po wysuszeniu wynosi 12.7 g. Tempera¬ tura topnienia: 195°C (rozklad). Zawartosc po¬ piolu (siarczanu) 0,16°/o.Przyklad II. Nastepujacy przyklad ma na celu wykazanie, ze w niskich temperaturach nie mozna otrzymac treo-p-nitrofenyloseryny w ilosciach posiadajacych praktyczne znacze¬ nie.Postepuje sie jak w przykladzie I przy za¬ stosowaniu tych samych ilosci, z ta tylko róz¬ nica, ze stosuje sie 25 g K2CO3. Te ilosc we¬ glanu potasowego dodaje sie do mieszaniny red¬ akcyjnej w temperaturze 15°G mieszajac i chlo¬ dzac. Mieszanina reakcyjna ogrzewa sie do tem- — 2 —peratury 17°C, a czterogodzinne mieszanie nastepuje w temperaturze 20°C.Nastepnie wkrapla sie 60 ml stezonego kwa¬ su solnego, a po ustaniu silnego pienienia sie wkrapla sie dalsze 50 ml stezonego kwasu sol¬ nego. Mieszanine krysztalów przechowuje sie w ciagu nocy w lodówce w temperaturze —10°C. Nastepnie odsacza sie ja i przemywa 10 ml stezonego kwasu solnego. Krysztaly wy¬ trzasa sie w 100 ml wody o temperaturze 35—40°C w ciagu 3/4 godziny. Czesc nieroz¬ puszczalna odsacza sie, przemywa 8 razy po 2,.5 ml wody i suszy.Ciezar wynosi 18,4 g. Temperatura topnienia 105—107°C. Ilosc zregenerowanego p-nitroben¬ zaldehydu wynosi 92€/o w stosunku do uzytej ilosci wynoszacej 20 g.Wartosc pH bezbarwnego przesaczu ustala sie na 3,5 przez dodanie stalego NaHCO^ i sta¬ lego octanu sodowego. Po ochlodzeniu woda lo¬ dowata praktycznie nic sie nie wydzielalo.Przyklad III. 5 g glicyny rozpuszcza sie w 25 ml 2,68 n wodnego roztworu KOH i do¬ lewa cieply roztwór 20 g p-nitrobenzaldehydu w 100 ml 96°/o-wego alkoholu. Mieszanine re¬ akcyjna chlodzi sie do temperatury 20°C, po czym mieszajac wsypuje sproszkowany suchy K2CO3. Temperatura mieszaniny wzrasta do 32°C. Po 5 minutach powstaje gesta breja kry¬ sztalów. Przy dokladnym mieszaniu breje kry¬ sztalów ogrzewa sie do temperatury 45°C. W temperaturze tej miesza sie dalej w ciagu 1 go¬ dziny. Nastepnie temperature mieszaniny pod¬ nosi sie do 52°C, po czym mieszanina -ciemnie¬ je (zabarwienie pomaranczowo-czerwone)., Ogrze¬ wanie przerywa sie, a temperatura spada w cia¬ gu 30 minut do 42°C Calkowity czas ogrzewa¬ nia wynosi 1,5 godziny. Mieszanine chlodzi sie nastepnie woda lodowata do temperatury 18°C i mieszajac i dalej chlodzac zadaje kroplami 50 ml stezonego kwasu solnego. Temperatura mieszaniny wynosi przy tym 15°C. Po doda¬ niu dalszych 60 ml stezonego kwasu solnego mieszanine pozostawia sie na noc w lodówce w temperaturze —10°C. Dalsza przeróbke pro¬ wadzi sie jak w przykladzie I. Odzyskany p-ni- trobenzaldehyd jest zabarwiony, czerwonawo.Ciezar 6,68 g, temperatura topnienia: 96^98°C.Kwasny przesacz p-nitrobenzaldehydu zobo¬ jetnia sie stalym NaHCOs. Nastepnie przesacz klaruje weglem, i w koncu nastawia na war¬ tosc pH = 3,5 za pomoca octanu sodowego.Po dwudniowym staniu oddziela sie Wydzie¬ lone krysztaly. Ciezar otrzymanej p-nitrofenylo- seryny wynosi 7,6 g, a temperatura topnienia 186°C (rozklad). PL PL