PL44134B1 - - Google Patents

Description

Sposród resorów lekkiej konstrukcji, z któ¬ rych resor powietrzny stanowi najbardziej zna¬ ny przyklad i dotychczas jest uwazany za naj¬ lzejszy element sprezynujacy, pierwsze miejsce zajmuje resor plynowy albo olejowy. Resor ten jest tym lzejszy, im wyzsze sa cisnienia na jakich pracuje. Aby osiagnac wymiary ko¬ rzystne przy zastosowaniu resoru w pojezdzie, zaleca sie stosowac maksymalne cisnienie, co najmniej 1500 atm. Glównym problemem przy konstruowaniu resoru olejowego jest uszczel¬ nienie tloczyska, sluzacego jednoczesnie jako tlok w pokrywie cylindra cisnieniowego. Znana jest ikonstrukcja, w której z pokrywy cylindra siega do cylindra stosunkowo dluga tuleja pro- wadnicza tloczyska, której grubosc snianek je?t obliczona tak, iz tuleja pod wplywem cis¬ nienia otaczajacego oleju jest dociskana do tlo¬ czyska i w ten sposób je uszczelnia. Wedlug wynalazku dzialanie takie osiaga sie przez *)Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest-inz.r Karl Bitte.l. wstawienie do metalowej tulei prowachiiczej tulei z tworzywa sztucznego, wskutek czego wymiarowanie scianki tulei nie jest juz war¬ toscia krytyczna.Innym zagadnieniem resoru olejowego jest dobór odpowiedniego oleju. Olej ten powinien wykazywac dobra scisliwosc, nie powinien miec zbyt malej lepkosci i powinien wykazywac dobra smarownosc. Pierwsze dwa warunki spel¬ nia w wybitnym stopniu olej silikonowy, które¬ go dzialanie smarowe jest malo zadowalajace.Smarownosc jednak mozna znacznie polepszyc, jezeli stal slizga sie po tworzywie sztucznym.Najodpowiedniejszym do tego celu okazal sie poliamid, ze wzgledu na wysokie cisnienia wy¬ stepujace przy resorowaniu olejowym. Chociaz na razie stosuje sie do resorów olejowych wciaz jeszcze oleje mineralne, to jednak zaleca sie przyjac z góry takie wykonanie konstrukcyjne, zeby pózniej mozna bylo jednak stosowac rów¬ niez oleje silikonowe. Z tego wzgledu jest ko¬ nieczne staranne unikanie poslizgu metalu po metalu w resorach olejowych, co mozna osiag-nac za pomoca wymienionej tulejki ze sztucz¬ nego tworzywa— w tulei prowadniczej po- Ze wz#ed*~-na wItsctoslinienia, przy ja¬ kich pracuje resor ofejowy, srednica tloczyska powinna byc bardzo mala. Aby jednak mozna bylo miec tloczysko krótsze, a jego srednice utrzymac wieksza stosuje sie przy pracy reso¬ ru olejowego przekladnie, a wiec praca odbywa CHktiity mniejszej drodze i wiekszej sile. Jed- fflK- parzy tym przekladnia najlepiej nie po- .#Stna byc znacznie mniejsza niz 1:2, poniewaz wtedy reakcja lozyska w zawieszeniu kola staje fie zbyt duza. W takich zawieszeniach kola jest rzecza wazna, aby byly one zaopatrzone w miek¬ kie podatne bloki gumowe.Znane sa jeszcze pewne publikacje o reso¬ rach plynowych, omawiajace zagadnienie u- szezelnienia konstrukcji cylindra cisnieniowego, konstrukcji zlacza srubowego, dna i narzadu prowadmiczege otfaz regulacji resorów na okres¬ lona* 'He- Taka mozliwosc regulacji, obok ma¬ lego wymagania co do miejsca i malej wagi, stanowi.dalsza zalete resorów olejowych. Znane dotychczas resory olejowe nadaja sie jednak przede wszystkim do obrabiarek i narzedzi, a zwlaszcza wytlaczarek, gdzie sa wymagane stosunkowo duze sily przy stosunkowo krótkich drogach ugiecia.Resorowanie olejowe wedlug wynalazku jest przeznaczone przede wszystkim do pojazdów.Resorowanie to umozliwia oprócz tego tak wazne dla' .pojazdów regulowanie poziomu, do¬ konywane bez obcego zródla energii. Niepo¬ trzebne sa wówczas ani przewody z pompy olejowej do stóp resorowych, ani tez specjalne zawory sterujace, które regulowalyby doplyw i odplyw oleju z elementów resoru. Regulowa¬ nie poziomu w resorze olejowym wedlug wy¬ nalazku osiaga sie za pomoca specjalnego tloka pomocniczego, który przy przekroczeniu sred¬ niej drogi resoru zanurza sie do odpowiednie¬ go prowadzenia i pompuje olej z komory re¬ zerwowej do cylindrów roboczych. Taka pomp¬ ka olejowa jest jak gdyby uruchamiana przez samo resorowanie. Energia, która dotychczas podczas pracy amortyzatorów byla przetwarza¬ na bezuzytecznie na cieplo, teraz jest uzyta do wykonywania regulacji poziomu pojazdu.Znane jest takze resorowanie powietrzne, w którym regulowanie poziomu odbywa sie jedy&ie za pomoca elementu resorujacego. Na¬ lezy przy tym zaznaczyc, ze dopompowywanie oleju jtst polaczone ze znacznie mniejszym WkyGlmKi energii niz dopompowywanie po¬ wietrza. Róznica ta wynika z duzej scisliwosci powietrza, które podlega zupelnie innym pra¬ wom, niz scisliwosc oleju. Obliczenie w przy¬ padku dwóch porównywalnych elementów re¬ sorowych wykazalo, ze naklad pracy przy re¬ sorze powietrznym jest osiem i pól raza wiek¬ szy niz w przypadku oleju. W przypadku ele¬ mentu resorowego, który ma sie dostosowy¬ wac do obciazenia bez zuzycia obcego zródla energii, wymagany naklad pracy gra bardzo wazna role. W tym przypadku wynika bardzo jasno przewaga uzupelniania oleju.Z tego wzgledu resor olejowy wedlug wyna¬ lazku pracuje zupelnie bez powietrza.Podobnie jak znane resory olejowo-powietrz- ne, resor olejowy wedlug wynalazku sluzy jed¬ noczesnie jako tlumik (amortyzator), resor i re¬ gulator poziomu. O ile resor olejowy jest juz pod wzgledem swej wagi najkorzystniejszym elementem resorowym, to dzieki jego zespole¬ niu z dwiema innymi funkcjami osiaga sie optymalne warunki dzialania i malych kosz¬ tów produkcyjnych.Wynalazek, jest ponizej wyjasniony na dwóch przykladach wykonania resorów olejowych w zastosowaniu do pojazdów. Na rysunkach fig. 1 przedstawia przekrój pionowy resoru ole¬ jowego, przeznaczonego do wozów lzejszych, w których tlok moze byc bardzo cienki, fiig. 2 — 4 przedstawiaja szczególy resoru wedlug fig. 1, fig. 5 przedstawia przekrój drugiego przykladu wykonania resoru wedlug wynalaz¬ ku, w którym srednica tloka moze wynosic po¬ wyzej 10 mm, a dolna czesc tloczyska moze byc wydrazona i stanowi cylinder pomocniczy, # wskutek czego wykazuje zalete wyrazajaca sie w znacznie mniejszej dlugosci konstrukcyjnej, fig. 6 przedstawia wykres pracy resoru ole¬ jowego wedlug wynalazku, a fig. 7 — przyklad zastosowania resoru wedlug wynalazku do kola pojazdu.Dalsze róznice miedzy konstrukcjami wedlug fig. 1 i &, jak osadzenie stopy resorowej i ro¬ dzaj zaworu ssacego, nie sa zwiazane ze spe¬ cjalna odmiana. A wiec np. prostszy zawór kulkowy moze byc zastosowany równiez w od¬ mianie wedlug fig. 1.Wedlug fig. 1 resor olejowy sklada sie w za¬ sadzie z cylindra cisnieniowego 1, dolnego den¬ ka 2 z zaworem 3, górnej prowadnicy 4 i tlo¬ ka 5, który podtrzymuje Jeszcze tloczek pomoc¬ niczy 6. Ponad denkiem 2 znajduje sie prowad¬ nica 7 z tulejka 7a dla pomocniczego tloczka 6.Pomiedzy tloczkiem pomocniczym 6 zaopatrzo¬ nym w kolnierz i tlokiem 5 znajduje #ie plyt-ka dlawikowa S. Nie stanowi ona tloka, lecz sluzy jedynie do tlumienia. Uszczelki 11 sa zacisniete w denku 2 i w prowadnicy 4, wskutek czego nie moga byc wycisniete na zewnatrz pod wply¬ wem wysokiego cisnienia i tym samym nie mo¬ ga stac sie nieszczelne.Aby opisac dzialanie resoru olejowego w spo¬ sób zrozumialy, najlepiej jest wyjasnic oddziel¬ nie trzy zadania, a mianowicie: resorowanie, regulowanie poziomu i tlumienie. Zadania te sa ponizej kolejno omówione.Glówna komora robocza la w cylindrze 1, pomiedzy denkiem 2 i pokrywka cylindra 4, jest wypelniona calkowicie olejem i odpowie¬ trzona. Olej posiada, jak juz zaznaczono, pew¬ na scisliwosc. Olej mineralny przy cisnieniu 1000 atm zmniejsza swa objetosc o okolo 4%.Taka scisliwosc w resorowaniu wedlug niniej¬ szego wynalazku jest wywolywana przez tlok 5, wprowadzony do cylindra i posiadajacy pixy. tym mala srednice ze wzgledu na bardzo wy¬ sokie cisnienie. W omawianym przykladzie srednica tloka wynosi 8 mm, dzieki czemu przy cisnieniu 1500 atm* mozna osiagnac sile resoro¬ wania okolo 750 kg.Objetosc oleju jest zalezna od pozadanej cha¬ rakterystyki resorowania; im twardszy jest re¬ sor, tym mniejsza moze byc objetosc oleju.Miekkosc resorowania osiaga sie wiec kosztem- wagi i z tego wzgledu powinna byc osiagana za pomoca oddzielnego dodatkowego resoro¬ wania.Istotna cecha w tym resorze jest to, ze nie ma tloka zwyklego typu, lecz ze tloczysko jest wykonane jako tlok nurnikowy. Prowadzenie odbywa sie tu wiec nie za pomoca tloczyska i od¬ dzielnego tloka, jak to ma miejsca w zna¬ nych dotychczas resorach powietrznych i amor¬ tyzatorach, lecz istnieje tylko jedno jedyne pro¬ wadzenie proste. Takie prowadzenie proste spelnia jednoczesnie zadanie uszczelniania tlo¬ ka. Jest ono dokonywane za pomoca tulei 4b, wykonanej z miekkiego elastycznego tworzywa, posiadajacego wlasnosc dobrej smarownosci wzgledem stali, równiez przy zastosowaniu ole¬ ju silikonowego. Gdy wewnetrzna powierzchnia tulei jest calkowicie gladka, to przyleganie ole¬ ju moze byc zbyt male. Korzystniejsze wyniki otrzymuje sie tylko przy dokladnie obtoczonej powierzchni wewnetrznej, przy czym przeswit tulei na 1 cm srednicy powinien byc mniejszy o jedna setna milimetra niz tlok. Takie przy¬ leganie oleju ulatwiaja rowki olejowe. Zaleca sie, zeby tuleja 4b przed zmontowaniem byla wygotowana w oleju w temperaturze 150° G.Najlepiej stosuje sie do tego celu-poUamj^r, albo zywice poliestrowe. Tuleja 46 jest wpusz- czona do cienkosciennej tulei prowadnicze] 4i» która jest przylaczona do pokrywki cylindra 4 na stronie zwr la cylindra 1 i sianowi z cylindrem 1 jedna, calosc. Wysokie cisnienie w cylindrze 1 resoru olejowego naciska z zewnatrz na stosunkowo cienkoscienna tuleje prowadnicza 4a i powo¬ duje zmniejszenie jej srednicy wewnetrznej* W ten sposób zmniejsza sie równiez luz pomie¬ dzy tlokiem 5 a tuleja uszczelniajaca 4b, albo tez w kazdym razie zapobiega sie rozszerzeniu tej tulei pod wplywem oleju pod cisnieniem, przedostajacego sie miedzy tlok i tuleje: Bri- ^ widlowe obliczenie grubosci scianki tulei pró- wadniczej 4a ustala sie na drodze doswiadczal¬ nej. '.*.'• W znanym resorze bejowym *&ok jest z&- «lategoiiy w powloka poliamidowa, która slizga sie w cylindrze stalowym. Element sprezyno¬ wy wymaga przy tym jeszcze drugiego prowa¬ dzenia dla tloczyska, którego smarowanie staje sie jednak problemem, gdy tlok jest uszczel¬ niony w sposób doskonaly. Z tego wzgledu zawsze powinno byc zapewnione dobre smaro¬ wanie dla prowadzenia tloczyska.W omawianym resorze olejowym, przjr tej samej dlugosci konstrukcyjnej, tulejka polia¬ midowa 4b moze byc znacznie dluzsza anizeli tulejka poliamidowa tloka we wspomnianym wyzej resorowaniu olejowym. Zasadnicza wada resorowania olejowego za pomoca tloka i tlo¬ czyska polega jednak na tym, ze tloczysko musi byc jeszcze ciensze niz tlok, a wiec w przypadku elementów resorowych o dlugim skoku tloczysko moze latwo ulec wyboczeniu.W resorowaniu olejowym wedlug wynalazku dlugosc tulejki 4b jest cztero do pieciokrotnie wieksza od srednicy tloka, dzieki czemu osia¬ ga sie zadawalajace prowadzenie, jak równiez uszczelnienie tloczyska. Oddzielne smarowanie tloczyska nie jest potrzebne.Regulacje poziomu osiaga sie za pomoca sa¬ moczynnego dopompowywania za pomoca pom¬ py wmontowanej do cylindra 1, w polaczeniu z denkiem 2, przy uginaniu sie opisanego reso¬ ru olejowego. Tloczek pomocnizcy 6 zanurza sie przy tym do korpusu pompy, wskutek czego olej zostaje wytloczony z komory 7b przez za¬ wór 7c do komory cylindrowej la. Objetosc komory Ib jest mozliwie mala dzieki wkladce 7e. Przy cofaniu sie tloczek pomocniczy 6 wy¬ nurza sie z cylindra 7 pompy. Zawór 7c zamy¬ ka sie wskutek szybkiego spadku cisnienia, — 3 —a otwiera :si£ zawór grzybkowy 3, skoro tylko cisnienie w komorze 7b spadnie ponizej 1 atm.Uszczelnienie komory 7b jest usprawnipne za p i tyiindrem 7 pompy. Przez otwarcie zaworu 3 otej moze byc wyssany z komory zapasowej 9a, znajdujacej sie miedzy cylindrem 1 i rura 9, przez otwor£ 2d i 2b w denku. Jest oczywiste, ze."stopien dopelniania oleju zalezy od gle¬ bokosci zanurzenia tloczka pomocniczego 6. Do- pómpoWywanic reguluje sie samoczynnie, gdyz ustajje dno/ gdy tloczek pomocniczy 6 nie za¬ nurza sie w korpusie pompy 7. Gdyby za duzo doplynelo oleju lub gdyby pojazd byl odciazo¬ ny^Itak iz resor olejowy rozprezylby sie, wów¬ czas4Qlej odplynalby przez doszlifowana po¬ wierzchnie 5& miedzy tlokiem 5 i tuleja 4b.Wspomniana: wyzej powierzchnia jest oszlifowa¬ na glebiej/q .kilka setnych milimetra, wskutek czego w krótkim czasie suwu resoru, olej prak¬ tycznie jtie wyplywa, co jednak nastepuje, gdy reaór olejowy pozostaje przez dluzszy czas roz- .Dqpomp^vywanie jak i wypuszczanie oleju z t glównej komory, roboczej Ja powinno rozpo¬ czac sie.. wtedy gdy, kolo ugnie sie lub rozpre¬ zy o Ojko^p 2 cm z polozenia srodkowego. Przy przekladni 1:2 oznacza to dla resoru olejowe¬ go droge .resorowania wynoszaca okolo ± 1 cm z polozenia srodkowego. Ostateczne ustalenie te¬ go odcinka drogi resorowania zalezne jest od da¬ nych charakterystyk pojazdów. rVl resorze olejowym musi byc uzyskiwany specjalny rodzaj tlumienia (amortyzacji). Fig. 6 przedstawia pozadana charakterystyke tlumie¬ nia. Kreskowa linia pionowa odpowiada sred¬ niemu polozeniu resoru olejowego. Jak widac na.^wykresie, przy ruchu resoru z polozenia srodkowego w jedno lub drugie skrajne polo¬ zenie, nie powinno byc wcale tlumienia. Pod¬ czas powrotu ze skrajnego polozenia do srod¬ kowego, natomiast powinno wystepowac tlumie¬ nie ruchu, zarówno przy ugieciu jak i rozpre¬ zeniu resoru. Obliczenia drgan na ukladzie odwócA masach wykazaly, ze tego rodzaju tlumienie jest najkorzystniejsze. W dalszym ci^gu/opiiu podano, w jaki sposób osiagnieto takie dzialanie w omówionej konstrukcji.Jedna polowe tlumienia, a mianowicie tlu¬ mienie podczas powrotu z polozenia ugiecia zapewnia juz dopompowywanie. Sila ugiecia P powstaje w resorze olejowym pod wplywem cisnienia p dzialajacego na powierzchnie tloka F Podczas powrotu z polozenia ugiecia, dziala jednak na powierzchnie Fh tloczka pomocni¬ czego juz nie cisnienie p, lecz tylko cisnienie at¬ mosferyczne, gdyz zawór 3 jest otwarty. Cis¬ nienie to jest praktycznie znikomo male w po¬ równaniu z cisnieniem p wynoszacym ponad 1000 atm. Sila jaka dziala na tlok podczas po¬ wrotu wynosi wiec P = p (F—Fh ). Jezeli np Fj, = 0,5 F, to sila P przy powrocie wynosi tylko polowe sily przy ugieciu. Mozna wówczas okreslic stopien tlumienia wielkoscia srednicy tloczka pomocniczego w stosunku do tloczyska.Poniewaz spadek cisnienia podczas ruchu po¬ wrotnego nie odbywa sie w sposób natych¬ miastowy, a wzrcist w polozeniu srodkowym równiez nie odbywa sie natychmiastowo, otrzy¬ muje sie wykres zaokraglony przedstawiony na fig. 6.Tlumienie podczas powrotu z polozenia ugie¬ cia osiaga sie za pomoca plytki dlawikowej 8 (fig. 1) oraz umieszczonych powyzej i ponizej gwiazdkowych plytek sprezynowych 8a i 8b (fig. 2 i 4), wspóldzialajacych z tuleja 10, do której plytka dlawikowa 8 jest wprowadzana przy ugieciu resoru. Tuleja 10 ustala dlugosc tlu¬ mienia na drodze ugiecia resoru i przyczynia sie do tego, ze tlumienie moze wystepowac tylko w zakresie od polozenia ugiecia az do poloze¬ nia srodkowego. Tuleja 10 moze byc wykonana jako jedna calosc z cylindrem 1. Gwiazdowe plytki' sprezynowe okreslaja kierunek tlumie¬ nia. Plytka tlumikowa 8 posiada wedlug fig. 2 i 4 duze otwory 8c i male otwory 8d. Plytki sprezynowe sa przy tym umieszczone tak, iz dolne plytki 8a zaslaniaja duze otowry 8c, a górne plytki 8b zaslaniaja male otwory 8d.Gdy plytka tlumikowa 8 porusza sie w góre, to olej przeplywa przez duze otwory 8c, mimo dolnych plytek 8a, i nie ma wtedy wcale tlu¬ mienia lub jest tylko bardzo male. Dolna plyt¬ ka 8a jest bardzo cienka, przy czym mozna za¬ stosowac tylko jedna lub kilka takich plytek.Gdy plytka tlumikowa 8 opuszcza sie znowu w dól, to dolne plytki sprezyste 8a opieraja sie i zamykaja duze otwory 8c. Olej przechodzi te¬ raz przez male otwory 8d i podnosi plytki 8b.Plytki te sa badz grubsze niz plytki 8a, badz tez jest ich znacznie wiecej, wskutek czego plytki te stawiaja znacznie wiekszy opór prze¬ plywowi oleju. Wystepuje wiec przy tym silne tlumienie, przy czym otrzymuje sie przebieg tlumienia podany na fig. 6.Aby plytka 8 oraz plytki sprezynowe 8a i 8b nie mogly przekrecic sie wzgledem siebie, po¬ siadaja one w swym otworze wewnetrznym dwie powierzchnie 12. Górna i dolna plytka sprezynowa sa przesuniete wzgledem siebie - 4¦-¦o kat 45°, aby mogly przykrywac otwory prze¬ suniete wzgledem siebie równiez o 45°.Fig. 5 przedstawia inna odmiane resoru ole¬ jowego wedlug wynalazku. Odmiana ta rózni sie od kontstrukcji wedlug fig. 1 przede wszyst¬ kim tym, ze tloczek 6 jest polaczony z den¬ kiem 2, natomiast korpus pompy 7 dla tloczka pomocniczego 6 znajduje sie w dolnej czesci tloka 5, który w tym celu jest przewiercony.Zaleta tej konstrukcji jest znacznie mniejsza dlugosc konstrukcyjna. Niezbednym zalozeniem jest jednak, zeby srednica tloka byla tak duza, aby bylo mozliwe wydrazenie dolnego konca i zalozenie tulejki. Najmniejsza srednica wyno¬ si z tego powodu okolo 10 mm; poza tym na¬ lezy wziac pod uwage, ze tloczek pomocniczy powinien byc przewiercony i z tego wzgledu jest wymagana równiez minimalna srednica, gdyz wydrazenie powinno byc tak duze, zeby olej o duzej lepkosci mógl dostatecznie szybko przeplynac.IDzialanie resorowania wedlug tej odmiany jest zasadniczo takie same, jak w odmianie wedlug fig. 1 i nie wymaga ponownego wy¬ jasniania. Dopompowywanie oleju odbywa sie w sposób nastepujacy: tlok 5 opuszcza sde, a tlo¬ czek pomocniczy 6 wchodzi do korpusu pompy 7, wskutek tego olej zostaje z niego wypchnie¬ ty i przetloczony przez otwór 7b oraz zawór 7c do komory cylindrowej la. Gdy tlok 5 porusza sie ku górze, to w korpusie pompy 7 powstaje podcisnienie, zawór 7c zamyka sie, natomiast zawór kulkowy 3 otwiera. Teraz olej przeply¬ wa z komory 9a, znajdujacej sie pomiedzy rur¬ ka zapasowa 9 i cylindrem 1, przez otwory 2a i 2b do denka 2 w korpusie pompy 7. Zawór kulkowy 3, jak juz wspomniano, moze byc za¬ stosowany równiez w pierwszej konstrukcji wedlug fig. 1. Jest on znacznie tanszy niz za¬ stosowany tam zawór grzybkowy, który powi¬ nien byc doszlifowany. Sam zawór kulkowy moze byc dociskany tylko z niewielka sila do swego gniazda wytoczonego stozkowo pod ka¬ tem okolo 60°, aby uzyskac calkowita szczel¬ nosc. Aby kulke mozna bylo wcisnac do gniaz¬ da, kulka powinna byc wiecej twarda niz two¬ rzywo denka, co normalnie ma miejsce w (przy¬ padku szlifowanych i hartowanych kulek do lozysk kulkowych.Uchodzenie oleju z glównej komory roboczej la, w przypadku wtloczenia zbyt duzej ilosci oleju lub przy odciazeniu resoru olejowego, moze odbywac sie tak samo, jak w konstruk¬ cji wedlug fig. 1 przez powierzchnie doszlifo¬ wana do tloka 5. Zamiast tego mozna równiez umiescic maly otwór poprzeczny w tloku po¬ siadajacym juz z innych powodów wydrazenie' podluzne, tak aby olej przy okreslonym ugie^ ciu resoru mógl powoli odplywac. Aby odplyn" wanie oleju moglo odbywac sie juz wewnatrz^ tulejki poliamidowej 4b, ma ona na swym gor-v nym koncu, na dlugosci 2 cnv srednice wtiejfc-'' sza o kilka setnych milimetra. W ten sposób ' osiaga sie to, ze omówiony koniec wydrazenia * tloczyska, wzglednie górny koniec 5c szlifowa-'¦'* nej powierzchni, w najwyzszym1 polozeniu tloka nie wystaje ponad pierscien uszczelniajacy.J W tym resorze olejowym zastopowano prostsze^ urzadzenie tlumikowe, które tworzy tylko jedria czesc tulejki tluniikowej 13; Tlumienie dziala tu zawsze przez caly czas ugiecia resoru. Dzieci; temu staje sie zbyteczne umocowanie narzedzia tlumikowego na tloczyisku. Tlumienie powstaje -¦* przy ugieciu resoru dzieki temu, ze opuszcza¬ jacy sie tlok zwieksza cisnienia ,wewnatrz tu¬ lejki tluniikowej 13. Wskutek tego tulejka so- staje wcisnieta w dól, gdyz dolna powierzch¬ nia pierscieniowa wewnatrz tujejki jest wiek¬ sza niz górna. Tulejka tlumikowa opiera sie na stozkowanym gniezdzie, na dehliyni koncu tlo¬ ka pomocniczego, przez co utrudnia sie od^ly-^ wanie oleju na dolnym koncu tulei. Olej moze» teraz przeplywac tylko przez szczeline pierscie¬ niowa, ustalona przez pasowanie miedzy tlo- czyskiem i wewnetrznym kolnierzem tulejki 13, na górnym jej koncu. Przy bardzo szybkich ruchach, a wiec przy bardzo duzym cisnieniu, tulejka tlumikowa rozszerza sie, wskutek cze¬ go wspomniana szczelina pierscieniowa sie po¬ wieksza. Dzieki temu unika sie nadmiernie du¬ zych sil tlumienia. W razie potrzeby tulejka tlumikowa moze byc zaopatrzona w otworek umieszczony z boku, przez co moze byc zmniej- ¦ szona sila tlumienia.W tym ukladzie wazna jest rzecza, zeby tu¬ leja tlumikowa posiadala pewien luz osiowy, jak równiez u góry byla prowadzona wzgle¬ dem kolnierza prowadnicy tloczyska z bocz¬ nym luzem. Odmiana z tuleja tlumikowa 13 oprócz wiekszej prostoty posiada jeszcze te za¬ lete, ze tloczysko moze byc z latwoscia zam¬ kniete. Jest to wazny szczegól przy montazu.Taka konstrukcja jest mozliwa tylko w reso¬ rze olejowym w przeciwienstwie do resoru po¬ wietrznego, poniewaz resor olejowy posiada znacznie mniejsza i bardziej skupiona zdol¬ nosc pracy. Brak zderzaka przy ugieciu resoru móglby wydawac sie na pierwszy rzut oka jakb niedogodnosc. Tak jednak nie jest, gdyz wszystkie wspólczesne resorowania musza miec - 5 -zdolnosc wychylania sie poza ograniczenie uda¬ rowe, co mozna osiagnac za pomoca miekkich zderzaków gumowych. Sam resor olejowy nie posiada zadnego zderzaka, wiec otrzymuje sie wiefcsza rezerwe dla miekkiego oparcia w za¬ wieszeniu kola. Nie jest juz mozliwe zniszcze¬ nie resoru wlasnym zderzakiem wskutek zbyt malej rezerwy w ograniczeniu ugiecia spre¬ zyn, zawieszenia kola.Tlumienie podczas powrotu z polozenia ugie¬ cia resoru ma miejsce równiez i w tym resorze olejowym dzieki dzialaniu dopompowywania.Na fig. 5 nie jest przedstawiona rurka ochronna, która moze byc jednak wykonana podobnie jak na fig. 1.Tulejki poliamidowe 4b i 7a moga byc wy¬ konane w rozmaity sposób. Moga byc np. wy¬ tloczone lub uformowane sposobem wtrysko¬ wym. Dla wiekszej liczby sztuk sposób wtrys¬ kowy jest znacznie tanszy, gdyz staje sie wte¬ dy zbyteczne obrabianie wydrazania i row¬ ków. Inna zaleta polega jeszcze na tym, ze w tulejach prowadniczych 4a moga byc wyto¬ czone rowki, które zapewniaja mocniejsze po¬ laczenie oprawy z tuleja. W przypadku tloczo¬ nych tulejek istnieje mozliwosc zgniecenia i -znieksztalcenia tulejek na górnym oparciu pod wplywem wysokiego cisnienia. Z tego wzgledu zaleca sie wytoczyc wewnetrzna po¬ wierzchnie tulei, aby polepszyc zdolnosc utrzy¬ mania oleju w tulei. Rowki olejowe polepszaja przyleganie oleju. Odleglosci, w jakich nalezy umiescic te rowki, sa zalezne od wymiarów i tworzywa odnosnych czesci. Gdy odleglosci miedzy rowkami sa male, to zapobiega sie za¬ tarciu tloka. Przy tym jednak zwieksza sie strata szczelinowa przy obciazeniu dynamicz¬ nym. Konstrukcja wedlug fig. 5 odpowiada co do swej dlugosci normalnemu tlumikowi (amor¬ tyzatorowi). Takie resorowanie olejowe mozna wiec z latwoscia umiescic zamiast tlumików teleskopowych. Wszelkie pozostale urzadzenia resorowe staja sie w ten sposób zbyteczne.W koncu nalezy zwrócic uwage na pewna kombinacje korzystna dla resoru olejowego.Jak juz wspomniano, korzystnie jest uzyski¬ wac miekkie resorowanie za pomoca specjal¬ nego resorowania dodatkowego. Gdy np. resor olejowy dla pojazdu o ciezarze 1500 kg wazy 3,5 kg, to podwojenie miekkosci resorowania wymagaloby równiez podwojenia ciezaru re¬ soru olejowego. W przypadku resoru dodatko- "wego mozna jednak miekkosc resorowania zwiekszyc wielokrotnie,, przy czym dodatkowa waga nie wyniesie wiecej niz 0,5 kg.Poza tym wydaje sie rzecza korzystna, stoso¬ wanie przy resorach olejowych zderzaków gu¬ mowych o duzej objetosci. W tym przypadku pozostaje szczatkowa droga resorowania, dzieki której resor olejowy daje sie jeszcze dopompo- wac. Gdy do resoru olejowego doda sie rów¬ nolegle normalny resor, to mozliwosc dopom¬ powywania poprawia sie. W tym przypadku zanika wprawdzie czesciowo zaleta mniejszej wagi resoru, a resor olejowy pracuje przede wszystkim jako urzadznie nastawcze, jednak dla pewnych celów taka kombinacja moze byc korzystna. Gdy do tego celu zastosuje sie we¬ dlug fig. 7 skretne resory gumowe GF, które jednoczesnie spelniaja zadanie prowadzenia ko¬ la, to komplikacja konstrukcyjna i zwieksze¬ nie wagi sa bardziej nieznaczne. Kolo jest umocowane na podluznej prowadnicy LL, która jest umocowana wzgledem pojazdu za pomoca skretnego resoru gumowego GF. do podluznej prowadnicy LL jest przyczepiony zarówno re¬ sor olejowy OF jak i resor dodatkowy ZF. Poza tym prowadnica podluzna jest zabezpieczona przez zderzaki gumowe GP. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Resor olejowy do pojazdów, w których tlok przechodzi przez tuleje prowadnicza, przy¬ laczona do pokrywy cylindra i napelniona olejeni, znamienny tym, ze do tulei pro- wadniczej (4a) tloka (5 jest wstawiona tu¬ leja (4b) z niemetalowego odpornego na olej i elastycznego tworzywa sztucznego, w szczególnosci z poliamidu lub zywicy po¬ liestrowej. 2. Resor olejowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wewnatrz cylindra cisnieniowego (1) resoru olejowego jest umieszczona pompa olejowa (6, 7) w celu dopompowywania oleju z komory zapasowej (9a) do cylindra cisnieniowego, przy czym jedna czesc pom¬ py olejowej (6 lub 7) jest polaczona na sta¬ le z cylindrem cisnieniowym (1), a druga — z tlokiem (5) resoru olejowego, a do cy¬ lindra .pompowego (7), w którym zanurza sie tloczek pomocniczy (6), jest wstawiona' tulejka z niemetalicznego odpornego na olej i elastycznego tworzywa sztucznego, np. z poliamidu lub zywicy poliestrowej. 3. Resor olejowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tloczek pomocniczy (6) pompy ole¬ jowej (6, 7) jest przylaczony do dolnego konca tloka (5) resoru olejowego, ale po¬ siada mniejsza od niego srednice, nato- - 6 -miast cylinder pompowy (7) jest polaczo¬ ny z denkiem (2) cylindra cisnieniowego (1) resoru olejowego i przez zawory zwrotne (3, 7c) z komora zapasowa (9a) do oleju oraz wewnetrzna komoria cylindra cisnie¬ niowego (1). 4. Resor olejowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tlok (5) resoru olejowego jest za¬ opatrzony w wydrazenie o kierunku poosio¬ wym, sluzace jako komora pompowa, do której wchodzi tloczek pomocniczy (6) umocowany do denka (2) cylindra cisnie¬ niowego (1), przy czym doprowadzanie i odprowadzanie oleju do komory pompo¬ wej odbywa sie przez podluzny otwór tlo¬ ka pomocniczego (6). 5. Resor olejowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dlugosc tloka pomocniczego (6) i dlugosc odpowiedniego cylindra pompo¬ wego (7) sa tak obliczone, dz dopompowy- wanie rozpoczyna sie przy ugieciu resoru, zaraz po przekroczeniu polozenia srodko¬ wego. 6. Resor olejowy wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze tlok (5) posiada zeszlifowana powierzchnie o kilka setnych milimetra, wskutek czego przy--ugieciu resoru poza srodkowe polozenie olej moze uchodzic mie¬ dzy tlokiem (5) i tuleja prowadnicza (4b), przy czym srednica tulei (4a) na górnej stro¬ nie, na dlugosci okolo 2 cm jest wieksza o kilka setnych milimetra, aby górny ko¬ niec (5c) doszlifowanaj powierzchni (5a), przy calkowitym ugieciu resoru, nie wy¬ chodzil poza pierscien uszczelniajacy, u- mieszczony ponad pokrywa cylindra W. 7. Resor olejowy wedlug zastrz. 1 — 4, zna¬ mienny tym, ze w wydrazonym tloku jest wykonane bardzo cienkie wydrazenie po¬ przeczne, które przy przekroczeniu polo¬ zenia srodkowego w kierunku ugiecia re¬ soru przepuszcza olej do komory miedzy prowadnica tloczyska a górnym pierscie¬ niem uszczelniajacym. 8. Resor olejowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze powyzej tulei prowadniczej (4b), objetej tuleja prowadnicza (4a) w pokry¬ wie cylindrowej (4), jest umieszczony pier¬ scien uszczelniajacy, który zgarnia olej przeciekajacy oraz olej wyplywajacy przy ugieciu resoru wzdluz splaszczenia (Sa) tlo¬ czyska albo przez kanalik poprzeczny tloka wydrazonego. 9. Resor olejowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze cylinder cisnieniowy (1) jest oto¬ czony rura (9), która pomiedzy soba a cy¬ lindrem cisnieniowym (1) tworzy komore zapasowa (9a), która ze swej strony jest polaczona przez otwory (4c) komory (4d) miedzy pokrywa cylindra (4) a pierscieniem uszczelniajacym z wydrazeniami (2a i 2b), które prowadza do zaworu wlotowego (3) pompy (6, 7). 10. Resor olejowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tlumienie tloka (5), przy jego po¬ wrocie z polozenia ugiecia resoru, naste¬ puje za pomoca plytki tlumikowej (8) z du¬ zymi i malymi otworami oraz gwiazdzistej plytki sprezystej (8a i 8o), przy czym gór¬ ne plytki (8b) maja mniejsze otwory (8d), a dolne plytki (8a)t które sa ciensze-lub których jest mniej, zaslaniaja wieksze otwory (8c), wskutek czego tlumienie naste¬ puje tylko podczas ruchu tloka w dól, przy czym droga tlumienia jest ograniczona tu¬ leja (10), dzieki czemu tlumienie ustaje po przekroczeniu polozenia srodkowego, po¬ czynajac od polozenia ugiecia resoru. 11. Resor olejowy wedlug zastrz. 1 — 9, zna¬ mienny tym, ze jest sprzezony z umiesz¬ czonym równolegle do niego resorem, np. gumowym resorem skretnym (GF), który stanowi prowadzenie kola, przy czym czlon zawieszenia kola, np. prowadnica podluzna, jest zabezpieczona w znany sposób przez zderzaki gumowe (GP). ! VEB Flugzeugwerke Dresden Zastepca: inz. Józef Felkner rzecznik patentowyDo opisu patentowego nr 44134 ark. 1 (T Ji?4 Fark.

2. Do opisu patentowego nr 44134 W r^z* JFia.S t._T" *\ I i^=^= a 4 6a L^ J^y. 4Do opisu patentowego nr 44134 ark.

3. Su.6' /S ¥¦ sCcm) £jf7 6F' 2511. RSW „Prasa", Kielce. PL