Opublikowano dnia 20 stycznia 1961 r.IIBLIOTEKAi Urzedu i^-entowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43874 KI. 38 h, 1/01 Instytut Technologii Dretuna *) Poznan, Polska Sposób tuszenio struzki Patent trwa od dnia 18 stycznia 1958 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób suszenia struzki, zwlaszcza karpinowej, umozliwiajacy jej przerób bezposrednio po wyciagnieciu z ziemi, a wiec w stanie wilgotnym.Suszenie struzki sposobem wedlug wynalazku przeprowadza sie w ekstraktorze przed wla¬ sciwa jej ekstrakcja. Jest to operacja nie sto¬ sowana dotychczas w procesie ekstrakcji, a ce¬ lem jej jest obnizenie zawartosci wody w struz¬ ce do 7—10% i nizej w stosunku do suchej masy struzki. Zmniejszenie wilgotnosci struzki wplywa w duzym stopniu na uintensywnienie dyfuzji substancji zywicznych do rozpuszczalni¬ ka, co ulatwia przenikanie do struzki, szczegól¬ nie w przypadku stosowania rozpuszczalnika nie mieszajacego sie z woda, np. benzyny, a ponadto przyczynia sie do skrócenia czasu ekstrakcji, *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa prof. dr Stanislaw Pro- sinski, mgr inz. Przemyslawa Giecewicz, mgr inz. Tadeusz Giecewicz i mgr inz. Kazimierz Siwek. zwiekszenia stopnia wyekstrahowania surowca, a tym samym zwiekszenia wydajnosci produk¬ tów ekstrahowanych.Suszenie struzki w ekstraktorze rozpuszczal¬ nikiem, sposobem wedlug wynalazku, jest opar¬ te na zasadzie, wedlug której temperatura wrzenia dwu nie mieszajacych sie ze soba cieczy jest nizsza, anizeli temperatura wrze¬ nia kazdej z nich.W danym przypadku uklad woda—benzyna stanowia dwie nie mieszajace sie ze soba cie¬ cze. Benzyna ekstrakcyjna wrze w granicach 80—120°C, wobec tego ich mieszanina zaczyna wrzec w temperaturze ponizej 80°C. Stosujac wyzsza temperature nastepuje bardzo szybkie oddestylowanie wody razem z benzyna. We¬ dlug wynalazku suszenie struzki w ekstrakto¬ rze mozna tez przeprowadzic za pomoca ek¬ straktu z zastosowaniem podwyzszonego ci¬ snienia.Sposób wedlug wynalazku objasnia najlepiej nizej przytoczony przyklad praktycznego prze-prowadzenia tego sposobu w urzadzeniach zwy¬ kle stosowanych do ekstrakcji karpiny suszonej.Przyklad. Po napelnfeniu ekstraktora struzka i dokladnym dokreceniu wlazu, do¬ prowadza sie do niego od dolu goracy roztwór zywiczny, pochodzacy z ekstrakcji struzki znaj¬ dujacej sie w ekstraktorach wlaczonych do ekstrakcji. Nastepuje to przez odkrecenie za¬ woru na przewodzie benzynowym. W czasie zalewania struzki roztworem zywicznym, wszystkie zawory z wyjatkiem zaworu, któ¬ rym doprowadza sie ten roztwór i zaworu wy¬ dechowego, sa zamkniete. Po napelnieniu ek¬ straktora ekstraktem,, zawór na przewodzie doprowadzajacym ekstrakt zamyka sie, jak równiez i zawór wydechowy i ogrzewa sie za¬ wartosc ekstraktora do temperatury 100—130 °C, uzyskujac tym samym odpowiednio zwiekszo¬ ne cisnienie w ekstraktorze, odpowiadajace su¬ mie preznosci par wody i rozpuszczalnika.Ogrzewanie przeprowadza sie za pomoca pary przepuszczonej przez plaszcz grzejny ekstrak¬ tora. Goraca benzyna przenika do struzki, do przestrzeni miedzykomórkowych i scianek ko¬ mórek, stykajac sie bezposrednio z woda za¬ warta w tkance drzewnej struzki. Po osiagnie¬ ciu temperatury 100—130°C i odpowiedniego cisnienia w ekstraktorze (do 6 atm.), zaleznego od stosowanego rozpuszczalnika, otwiera sie zawór laczacy ekstraktor ze skraplaczem. Wów¬ czas pod wplywem nagromadzonego ciepla w struzce i rozpuszczalniku, znajdujacych sie w ekstraktorze, jak i wskutek naglego zmniej¬ szenia cisnienia, benzyna wraz z woda zawar¬ ta w struzce zaczynaja intensywnie wrzec.,W wyniku tego nastepuje szybkie oddestylowa¬ nie benzyny wspólnie z woda, zgodnie z za¬ sada destylacji dwu nie mieszajacych sie ze soba cieczy.Mieszanina par wody i benzyny, z domiesz¬ ka terpentyny przedostaje sie w ustalonym stosunku do skraplacza, gdzie ulega skropleniu.Skropliny par splywajace ze skraplacza sa ochladzane w chlodnicy, a nastepnie zostaja rozdzielone w wyskalowanym odbiorniku. Z od¬ biornika benzyna jest kierowana do zbiornika benzyny obiegowej, a wode odprowadza sie do scieków.¦Przebieg procesu suszenia struzki kontroluje sie na podstawie obserwacji próbek skroplin pobieranych w pewnych odstepach czasu z kur¬ ka kontrolnego, zainstalowanego za chlodnica oraz z obserwacji poziomu wody zbieranej w wyskalowanym odbieralniku. W przypadku duzej zawartosci wody w suszonej struzce, po oddestylowaniu okreslonej ilosci rozpuszczalni¬ ka zamyka sie zawór na rurociagu odprowa¬ dzajacym pare do skraplacza, a otwiera zawór na rurociagu benzynowym, doprowadzajac tym samym nowa porcje rozpuszczalnika, a wla¬ sciwie benzynowego roztworu zywicznego, uzy¬ skanego z ekstrakcji struzki.Po podgrzaniu rozpuszczalnika do okreslonej temperatury i wytworzeniu cisnienia w ek¬ straktorze, otwiera sie ponownie zawór na przewodzie laczacym ekstraktor ze skrapla¬ czem, w wyniku czego nastepuje ponowne bar¬ dzo szybkie oddestylowanie benzyny i wody.Operacje te mozna powtÓFzyc kilkakrotnie, w zaleznosci od potrzeb. Zasadniczo proces suszenia struzki prowadzi do obnizenia w niej zawartosci wody ponizej 10°/o, w stosunku do absolutnie, suchej masy drewna.Stopien suszenia struzki, czyli ilosc wody w struzce po ukonczeniu procesu suszenia, jak równiez w trakcie suszenia, okresla sie na pod¬ stawie róznicy w ilosci wody zawartej w struz¬ ce przed suszeniem i ilosci wody zebranej w procesie suszenia w wyskalowanym odbie¬ ralniku lub na podstawie obliczen bilansów cieplnych. Ilosc wody zawartej w struzce przed suszeniem okresla sie na podstawie oznaczonej uprzednio procentowej zawartosci wody obli¬ czonej na podstawie analiz, na przyklad me¬ toda . destylacyjna. Po okresleniu porcentowej zawartosci wody w struzce latwo juz jest obli¬ czyc ilosc wody, zawartej w struzce wypelnia¬ jacej jeden ekstraktor. Po ukonczeniu procesu suszenia struzki w jednym ekstraktorze i od¬ czytaniu oraz odnotowaniu zebranej wody w odbieralniku, wode te spuszcza sie do scie¬ ków. Koniec procesu suszenia w ekstraktorze zachodzi z chwila zamkniecia zaworu w prze¬ wodzie laczacym ekstraktor ze skraplaczem.W czasie procesu suszenia struzki w ekstrak¬ torze sposobem wedlug wynalazku, nastepuje jednoczesnie intensywna dyfuzja substancji zy¬ wicznych do roztworu. Pewna ilosc terpenty¬ ny nizej wrzacej destyluje wspólnie z rozpusz¬ czalnikiem i woda i przechodzi w postaci par do skraplacza. Skropliny par ze skraplacza, po ochlodzeniu w chlodnicy, rozdziela sie we flasz¬ ce florentynskiej, z której oddzielona od wody benzyna wraz z terpentyna przechodzi do zbiór nika benzyny obiegowej lub do odbieralnika mieszaniny benzyny i terpentyny. Wieksza czesc wyekstrahowanej ze struzki w procesie suszenia terpentyny i kalafonii, pozostaje w rozpuszczalniku w ekstraktorze po zakon- — 2czeniu suszenia. Dzieki duzej koncentracji sub¬ stancji zywicznych w ekstrakcie oraz dzieki stosowaniu zwiekszonego cisnienia i podwyz¬ szonej temperatury w procesie suszenia, zo¬ staje wyekstrahowana tez znaczna ilosc utle¬ nionych zwiazków zywicznych, a mianowicie oksykwasów, które w tych warunkach ulegaja rozpuszczeniu w benzynie. Wobec tego ekstrakt pozostaly w ekstraktorze po skonczeniu susze¬ nia, wykazuje duza koncentracje substancji zywicznych.W wyniku procesu suszenia uzyskuje sie wiec poza usunieciem wody, równiez czesciowe wy¬ ekstrahowanie ze struzki substancji zywicz¬ nych, a zwlaszcza neirozpuszczalnych w ben¬ zynie w normalnych warunkach oksykwasów, dzieki czemu zwieksza sie równoczesnie wy¬ dajnosc produktów ekstrakcji. W sposobie we¬ dlug wynalazku stosowac mozna ekstraktory dowolnej konstrukcji, zapewniajace hermetycz¬ ne jego zamkniecie i wyposazone w wyzej wy¬ mienione przewody i zawory. PL