W sposobie wytwarzania nitek, wlókien oraz innych ksztaltek z syntetycznych wysokich po¬ limerów liniowych, konieczne jest utrwalenie rozciagnietego materialu, w celu skurczenia go lub rozciagniecia, potrzebnego do dalszej obrób¬ ki, jak i utrwalenie ewentualnego dodatkowo nadanego skedzierzawienia. Znane sa stosowa¬ ne w tym celu sposoby utrwalania za pomoca ciepla suchego oraz ciepla z jednoczesnym uzy¬ ciem srodków speczniajacych. Przez obróbke sprezona para osiaga sie stopien utrwalenia równowazny stopniowi utrwalania za pomoca obróbki suchym cieplem, podczas gdy inne spo¬ soby utrwalania z jednoczesnym uzyciem srod¬ ków speczniajacych z woda wlacznie, ustepu- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa dr Hermann Ludewig, dr Hellmut Ramm, Hermann Meyer i Rajmund Eppendorfer, ja pod wzgledem skutecznosci dzialania obu wyzej podanym sposobom.Utrwalanie za pomoca sprezonej pary mozli¬ we jest do przeprowadzenia jedynie sposobem przerywanym, gdyz do przeprowatfaenia takie¬ go sposobu konieczne sa naczynia cisnieniowe.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do utrwalania linek nicianych sposobem ciaglym, wytwarzanych z wysokich polimerów liniowych.Stosuje sie tu cieplo suche o temperaturze wyz¬ szej niz 100°C, najlepiej 150—200°C, z tym, ze utrwalony material zostaje potem nagle ochlo¬ dzony. Sposób wedlug wynalazku polega na ulozeniu linki na tasmie podajnikowej bez kon¬ ca, w zasiegu jednego lub wiekszej liczby zró¬ del ciepla, za pomoca urzadzenia nakladajace¬ go wezykowata linke z tym, ze po wyjsciu z urzadzenia jest ona dalej obrabiana w znany sposób. Komora do gwaltownego ochladzania jest umieszczona w niewielkiej odleglosci, odtasmy podajnikowej, od którego to urzadzenia Haka zostaje nastepnie doprowadzona do urza¬ dzenia tfea&go o^znanej -kotatrukcji.Celowe jes% aby ta tasma podajnikowa byla wykonana z dobrego przewodnika ciepla. Moze ona stanowic zamknieta plaszczyzne metalowa lub tez moze byc dziurkowana, a moze tez skladac sie z tkaniny wykonanej z drutów, tasm lub z siatki, badz tez moze byc wykona¬ na z wiekszej liczby równolegle ulozonych dru¬ tów czy tasm. Zródlo ciepla moze byc dowol¬ nego rodzaju; moze nim byc na przyklad grzej¬ nik elektryczny, promiennik podczerwieni itp.Zródlo ciepla moze promieniowac jedno — lub obustronnie na tasme podajnikowa, a tym sa¬ mym na znajdujaca sie na niej linke.Najlepszym urzadzeniem ochladzajacym jest typ skladajacy sie z komory ochladzajacej, wy¬ posazonej W urzadzenie natryskowe, za pomoca którego naitryskuje sie na linke zimne powie¬ trze lub tez jakas zimna plynna substancje.Odleglosc miedzy tasma podajnikowa a komo¬ ra ochladzajaca winna byc jak najmniejsza tak, aby linka nie mogla ostygnac przed wejsciem do tej komory.Urzadzenie do przeprowadzenia sposobu we¬ dlug wynalazku jest przedstawione przyklado¬ wo i schematycznie na rysunku. Przedstawia ono tasme podajnikowa bez konca 1 oraz dwa zródla ciepla 2 i 3, urzadzenie nakladajace 4, komora ochladzajaca 5 oraz urzadzenie tnace 6. Linka 7 dostaje sie na tasme podajnikowa 1, a nastepnie za pomoca urzadzenia naklada¬ jacego 4 uklada sie ja na niej w ksztalcie wezowatego utworu plaskiego, dzieki czemu mozna w pelni wykorzystac szerokosc tasmy podajnikowej 1. Cieplo promieniowane przez celowo przestaiwialne zródla 2 i 3, dziala na ulozona w cienkiej warstwie na tasmie podaj¬ nikowej 1 linke, przy czym tasma ta prze¬ wodzac cieplo, przyczynia sie do zwiekszenia efektu ogrzewania. Jesli tasma podajnikowa 1 jest wykonana z materialu dziurkowanego lub z plecionki drucianej albo z siatki, wówczas przewaza promieniowanie ciepla i tasma po¬ dajnikowa 1 staje sie jedynie mechanicznym srodkiem przesuwajacym linke. Dlugosc tasmy podajnikowej 1 jest tak dobrana, aby bylo mozna osiagnac mozliwie najlepszy lub wy¬ magany efekt utrwalenia. Dlugosc tasmy za¬ lezy od jej szerokosci, od temperatury utrwa¬ lania, od szybkosci przesuwu tasmy oraz od grubosci linki nicianej. Komora ochladzajaca moze sluzyc nie tylko do ochladzania linki, lecz równiez do zwilzania tasmy, w celu ulat¬ wienia nastepujacego z kolei ciecia linki.Utrwalajac skedzierzawiona linke, utrwalanie skedzierzawienia osiaga sie przez gwaltowne chlodzenie.Uszeregowanie poszczególnych elementów urzadzenia moze byc zmienione w tym sensie, ze linka moze byc pocieta przed nalozeniem jej naN tasme podajnikowa 1, zas pociete kos¬ myki o strukturze runa naklada sie na tasme podajnikowa 1 za pomoca odpowiedniego urza¬ dzenia ukladajacego.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia proste, równomierne i oszczedne utrwalanie, odpowiednio do wymaganego stopnia utrwa¬ lenia. Urzadzenie to mozna bez trudnosci wla¬ czyc w nieprzerwany proces obróbki zakladu wlókienniczego. Za pomoca takiego urzadzenia mozna utrwalac nawet wlókna cechujace sie malyin przewodnictwem cieplnym, na przyklad wlókna z tereftalatu polietylenowego. Utrwa¬ lanie to mozna przeprowadzic w czasie tak krótkim, jak tego wjrmaga proces produkcyj¬ ny, a ponadto mozna wedlug zyczenia zmie¬ nic jego efekt. PL