Opublikowano dnia 17 wrzesnia 1960 r. ? ^ 4N«^l 'O r——i!y!' /U rzedg POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43527 KI. 8 i, 2 VEB Farbenfabrik Wolfen *) Wolfen, Niemiecka Republika Demokratyczna Sposób wytwarzania optycznych srodków do rozjasniania wlókien celulozowych Patent trwa od dnia 4 kwietnia 1959 r.Proponowano otfczymywac optyczne srodki do rozjasniania wlókien celulozowych na dro¬ dze reakcji wymiany, przede wszystkim chlor¬ ku cyjanurowego z zawierajacym wode alko¬ holem pderwiszoiTzedowym w temperaturze po¬ kojowej w obecnosci srodka wiazacego kwasy, przy czym wystepujacy jako produkt przejscio¬ wy alkoksylowany zwiazek dwuchlorotrójazy- nowy fcondensuje sie bez jego wydzielania w wodnoalkoholowej zawiesinie z kwasem 4,4'- -dwU5uiiinost3rlbeno-2,2/-dwusulfonowym w tem¬ peraturze 5—20aC. Otrzymana w ten sposób trójazynylowa pochodna kwasu dwuaminostyl- benosulfonowego poddaje sie reakcji wymiany z 2 molami pierwszo- lub drugorzedowej ami¬ ny w temperaturze 80—90°C.Obecnie okazalo sie, ze mozna otrzymac dal¬ sze optyczne srodki do rozjasniania, gdy wedlug *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa dr Albert Schwalenberg i Horst Laqua. wynalazku 1 mol otrzymanej w znany sposób soli dwusodowej kwasu 4,4'-Bis-[2,4-dwuchloro- -1, 3, 5-trójazynyk-/6/-amino] -stylbeno-2,2'- kwasu dwusulfonowego poddaje sie reakcji z 2 molami alifatycznego kwasu aminokarbonowego lub kwasu aminoetanosulfonowego oraz z 2 mo¬ lami pierwszorzedowej lub drugorzedowej alifa¬ tycznej lub aromatycznej aminy, badz 1 mola so¬ li dwusodowej kwasu 4,4'-iis-[2-metoksy-4-chlo- ro-1, 3, 5-trójazynylo-/6/-ainino]-stylbeno-2,2' -dwusulfonowego z 2 molami alifatycznego kwa¬ su aminokarbonowego lub kwasu aminoetano¬ sulfonowego. Jako nadajace sie do tego celu aminokwasy sa stosowane glicyna i metylo- tauryna, jako zwiazki aminowe anilina i dwu- etanoloamina, natomiast jako alkohole alifatycz¬ ne stosowac mozna metanol, etanol i izopropa- nol. Powstaja wówczas zwiazki chemiczne, które sa rozpuszczalne w wodzie i które moga sluzyc do optycznego rozjasniania bawelny i in¬ nych wlókien celulozowych. Ogólny wzór budo¬ wy tych zwiaofców jest nastepujacy:$ ,v A' \ W • - ¦ " ¦ I z S05H I S03H N fi I W tym R oznacza: -HN-CH^C^O// tofr -l-CH/CH^SOjH k oznacza: -WN-C-Hr* n/Ch^ch2 0H zas Z -e-C^ tub -0;C6H7 [Izo) W ten sposób mozna otrzymac na przyklad na¬ stepujace zwiazki: kwas 4,4'-bis- [2-fenyloamino -4-karboksymetanoamino-l, 3, 5-trójazynylo-^6/- -amino-,]-stylbeno-2,2'-dwusulfonowy, kwas 4,4' -bis-[2Hiwuetanoloamino-4-karbok^ynietanoaini- no-1, 3, 5-trójazynylo-(6)-amino]-stylbeno-2,2*- dwusulfonowy, kwas 4,4'^bis-[2^metoiksy-4-kar- boksymetanoaniinio-1, 3, 5-trójazynylo-(6)-ami¬ no]-stylbeno-^^dwusulfonowy, kwas 4,4'-bis- [2-fenyloamino-4-N-metyloitauryno-l, 3, 5-trój- aizynylo-(6) -amino] -sitylberto-2,2' -dwusulf onowy, kwas 4,4/*bis-[2-dwuetanoloamino-4-N-metylota- uryno-1, 3, 5-tr6jazynylo-(6)-amino-]-stylbeno- 2,2'-dwusulfonowy i kwas 4,4'-bis-[2-metoksy- 4-N-metyilatauryno-l, 3, 5-trójazynylo-(6)-amino] stylbeno-2,2/^d!wusulf onowy.Przyklad I. Mieszanine 18,5 g kwasu 4,4'- dwuamino-styibeno-2,2'-dwusulfonowego (100°/o- owego), 18,5 g chlorku cyjanurowego (100°/o-oWe- go) i 11 g weglanu sodowego (100°/o-owego) wpro¬ wadza sie dawkami do 500 g wody w tempera¬ turze 0—5°C, zawiesine miesza sie przez 1 godzi¬ ne, a nastepnie wkrapla sie przez 1 godzine 7,4 g glicyny w roztworze 16 g weglanu sodowego (100- aniliny. Miesza sie przez 30 minut, po czym ogrzewa sie do temperatury 80—90°C i miesza sie w tej temperaturze przez 4 godziny. Roztwór przesacza sie na goraco, a produkt reakcji po ochlodzeniu przesaczu, wysala sie przez doda¬ nie 140 g chlorku sodowego. Wydzielony produkt reakcji odsacza sie, przemywa 5%-owym roz¬ tworem chlorku sodowego i suszy sie w tem¬ peraturze 70°C. Otrzymana sól sodowa kwasu 4,4'-bis-[2-fenyloamino-4-karbok&y, etanoamino- 1, 3, 5-trójazynylo-(6)-amano]-stylbeno-2,2'^dwu¬ sulfonowego jest zóltym proszkiem, a jej roztwór wodny wykazuje niebieskozielona fluorescencje i bardzo dobrze nadaje sie jako srodek do roz¬ jasniania bawelny i innych wlókien celulozowych.Przyklad II. Otrzymany wedlug przy¬ kladu I przez polaczenie 18,5 g kwasu 4,4'-dwu- aminiostyilbeno 2,2'ndwusulfonowego 18,5 g chlor¬ ku cyjanurowego w obecnosci weglanu sodowego w roztworze wodnym kwas 4,4'-bis^[2,4-dwu- chloro-1, 3, 5-trojazynylo-/6/amino]-stylbeno-2,2' -dwusulfonowy kondensuje sie z 7,4 g glicyny i 10,5 g dwuetyloaminy w wodnym roztworze sody alkalicznej. W ten sposób otrzymuje sie sól sodowa kwasu 4,4'^bis-[2-dwuetanoloamino- -4-karboksymetanoaniino-l, 3, 5-trójazynyloW6/- amino]^stylbeno-2,2'-dwus'ulfonowego jako roz- — % —puszczamy w wodzie zólty' proszek, dobrze na¬ dajacy sie jako srodek do rozjasniania bawelny i innych wlókien celulozowych.P r z y k l a d III. 18,5 g kwasu 4,4'-dwuami- nosiylbeno-2,2'-jdwtusUilf omowego i 1 g wegJLaniu so¬ dowego (lOOtyo-owego) rozpuszcza sde w 400 g wo¬ dy i poddaje sie reakcji wymiany w temperaturze 0—5°C z 18 g 2-nietoksy-4, 6-dwuchlorotrójazy- ny, otrzymana przez polaczenie 18,5 g chlorku cyjamirowego z 240 g wodnego roztworu metano¬ lu w obecnosci weglanu sodowego. Zawiesine miesza sie przez godzine, a nastepnie dodaje sie kroplami roztwór 7,4 g glicyny i 11 g weglanu sodowego (100°/o-owego) w 8 g wody i miesza sie przez 30 minut. Z kolei roztwór ogrzewa sie do temperatury 80-^90°C i miesza sie w tej tem¬ peraturze przez 4 godziny, nastepnie przesacza sie go na goraco, zas produkt reakcji po ochlo¬ dzeniu przesaczu wysala sie przez dodanie 140 g chlorku sodowego. Wydzielony produkt reakcji odsacza sie, przemywa 5°/o-owym roztworem chlorku sodowego i suszy w temperaturze 70°C.Otrzymana sól sodowa kwasu 4,4'-bis-[2-meto- ksy-4-karboksymetanoamino-l, 3, 5-trójazynylo- /'6/-amino]-stylbeno-2,2/-dwusulfonowego jest zó- tym proszkiem, który rozpuszcza sie w wodzie, dajac niebiesko-zielona fluorescencje; stosuje sie jako srodek do rozjasniania wlókna celulozowe¬ go.Przyklad IV. Mieszanine 18,5 g kwasu 4,4' - dwuamino-stylbeno-2, 2' - dwusulfonowego (100°/o-owego), 18,5 g chlorku cyjanurowego (100Vo-owego) i 11 g weglanu sodowego (100°/o^o- wego) wprowadza sie w dawkach do 500 g wo¬ dy. Zawiesine miesza sie przez 1 godzine, a na¬ stepnie wkrapla sie przez 1 godzine roztwór 16,1 g soli sodowej kwasu N-metylotaurynowego i 11 g weglanu sodowego (100°/o-owego) w 200 g wody razem z 9,3 g aniliny i miesza sie przez 30 minut.Z kolei roztwór ogrzewa sie do temperatury 80—90°C i miesza sie przez 4 godziny w tej tem¬ peraturze. Gdy reakcja jest ukonczona, roztwór przesacza sie, a produkt reakcji po ochlodzeniu przesaczu wysala sie przez dodanie 140 g chlor¬ ku sodowego. Wydzielony produkt reakcji odsa¬ cza sie, przemywa 5°/©-owym roztworem chlor¬ ku sodowego i suszy sie w temperautrze 70°C.Otrzymana sól sodowa kwasu 4,4'-bis-[2-fenylo- amino-4,4/-N-metylotauryno-l, 3, 5-trójazynylo- /6/-amino]-stylbeno-2,2'dwusulionowego jest zól¬ tym proszkiem, który rozpuszcza sie w wodzie, dajac niebiesko-zielona fluorescencje i który sluzy do rozjasniania wlókien celulozowych.Przyklad V. Otrzymany wedlug przykla¬ du I kwas 4,4/4is-[2,4-diwuchloro-lf 3, 5-trój- azynylo-/6/-amino]-stylbeno-2, 2'-dwusuIfc*icwy poddaje sie reakcji wymiany w obecnosci wegla¬ nu sodowego i wody z wodnym roztworem 16,1 g soli sod:wej kwasu N-metylotaurynowego i 10,5 g dwuetanoloaminy. Jako produkt reakcji otrzy¬ muje sie sól sodowa kwasu 4,4'4is-[2-dwuetano- loamino-4-N-metylotauryno-l, 3, 5-trójazynylo /6/-amino]-stylbeno-2,2/-dwusulfonowego w po¬ staci zóltego proszku, który rozpuszcza sie w wo¬ dzie, dajac niebiesko-zielona fluorescencje; pro¬ szek ten moze sluzyc jako srodek do rozjasnia¬ nia wlókien celulozowych.Przyklad VI. 18,5 g kwasu 4,47-dwuami- no|stylbeno-2,2'-dwusulfonowego i 11 g weglanu sodowego (100°/ wody i poddaje sie reakcji wymiany w tempe¬ raturze 0-^5°C z 18 g 2-metoksy-4, 6-dwuchlo- rotrójazyny, która otrzymuje sie przez polacze¬ nie 18,5 g chlorku cyjanurowego z 240 g meta¬ nolu w obecnosci kwasnego weglanu sodowego.Po jednogodzinnym mieszaniu wkrapla sie roz¬ twór 16,1 g soli sodowej kwasu N-metylotafury- nowego i 5,5 g weglanu sodowego (100%^owego) w 160 g wody i miesza sie przez 30 minut. Tem¬ perature roztworu doprowadza sie do 80—90°C, po czym miesza sie przez 4 godziny w tej tem¬ peraturze. Nastepnie roztwór przesacza sie na goraco, przemywa 5%-owym roztworem chlor¬ ku sodowego, i suszy sie w 70°C. Otrzymana sól sodowa kwasu 4,4'-bis-[2-metoksy-4-N-metylo- tauryno- 1, 3, 5-trójazynylo-/6/-amino]-stylbeno -2,2'-dwusulfonowego jest zóltym proszkiem, który rozpuszcza sie w wodzie, dajac niebiesko- zielona fluorescencje; sluzy do rozjasniania wló¬ kien celulozowych. PL PL