Wynalazek ma glównie na celu wprowadze¬ nie waznych ulepszen do wytwarzania metoda wtrysku wyrobów z azbestocementu lub z po¬ dobnego materialu nadajacego sie do odlewa¬ nia.Najwazniejszym celem ulepszen wedlug wy¬ nalazku jest praktyczne umozliwienie wytwa¬ rzania z azbestocementu wyrobów o dowolnym ksztalcie i objetosci znanym skadinad sposo¬ bem wtryskiwania pewnej ilosci mniej lub bardziej cieklej masy do formy. Nalezy zazna¬ czyc, ze taki sposób postepowania w zastosowa¬ niu do substancji wlóknistych zawodzil calko¬ wicie przy wszelkich przeprowadzonych do¬ tychczas próbach.Stosowanie miekkich, ciastowatych mas, utworzonych z azbestocementu do wytwarza¬ nia metoda wtrysku wyrobów o pozadanym ksztalcie i róznym przeznaczeniu napotyka na powazne trudnosci przy odlewaniu z tego wzgledu, ze bezwzglednie konieczne jest, zeby zawarta we wtryskiwanej masie woda wy¬ dzielala sie podczas tego procesu w tym celu, azeby ulatwic osuszenie wyrobu. Konieczne jest równiez poddawanie masy pewnemu cisnieniu w celu otrzymania okreslonego stopnia twar¬ dosci wyrobu, któryby umozliwil osiagniecie wystarczajacej wytrzymalosci i zwartosci struktury zgodnie z pózniejszym przeznacze¬ niem wyrobu.Koniecznosc osuszania masy materialu skla¬ niala zawsze przy wszelkich próbach w tej dziedzinie do stosowania przepuszczalnych form z otworami, które umozliwialyby przt-saczenie sie przez nie wody w miare jak wlók¬ nista masa byla wtryskiwana do formy. Jed¬ nak to odsaczanie wody z masy wlóknistej po¬ garszalo jej plynnosc w czasie wtryskiwania do formy, wskutek czego nastepowalo zapycha¬ nie sie formy i doprowadzenie wtrysku do kon¬ ca bylo uniemozliwione.Sposób wedlug wynalazku usuwa omówione wyzej trudnosci i opiera sie na zasadzie, ze sa¬ ma forma zatrzymuje taka ilosc wody, która wydziela sie z masy materialu juz od pierw¬ szej chwilf, kiedy material wchodzi do formy, jaka potrzebna jest, aby woda byla w stalym zetknieciu sie z wtryskiwana masa materialu.Wydzielajaca sie woda stanowi osrodek plyn¬ ny, który dziala bezposrednio jako substancja smarowa podczas wtryskiwania masy materia¬ lu w sposób ciagly do formy od góry lub od dolu az do calkowitego zakonczenia wtrysku masy materialu.Woda odsaczajaca sie samorzutnie z ciasto- watej lub cieklej masy materialu tworzy ro¬ dzaj powloki, która calkowicie otacza wtrys¬ kiwana mase materialu azbestocementowego.Do osiagniecia tego celu stosuje sie zgodnie z wynalazkiem urzadzenie posiadajace forme typu nieprzepuszczalnego, bez zadnych otwo¬ rów ani wewnatrz, ani w sciankach otaczaja¬ cych. Wewnetrzne powierzchnie formy sa po¬ kryte zespolem warstw, które w calosci stano¬ wia rodzaj powloki zdolnej do utrzymania ta¬ kiej ilosci wody, o jakiej byla mowa, bez od¬ dzielania jej w tym celu od naturalnego zet¬ kniecia sie jej z wtryskiwana masa materialu azbestocementowego. W przeciwienstwie do znanych sposobów ksztaltowania woda ta utrzymuje sie w scislym zetknieciu z wtry¬ skiwana masa dzieki porom w omówio¬ nym wyzej zespole warstw stanowiacym rodzaj powloki, wskutek czego powierzch¬ nie, na które wylewa sie mase materialu, nie sa chropowate i suche co znacznie utrudnialo¬ by przechodzenie wtryskiwanej masy do wne¬ trza formy.Omówiona wyzej powloke stanowiaca istote niniejszego wynalazku i umozliwiajaca osiag¬ niecie zamierzonego celu, tworzy zespól zawie¬ rajacy plaska plytke metalowa czesciowo nie- przepuszczajaca wody, posiadajaca otwory tyl¬ ko na obu koncach, nalozona bezposrednio na wewnetrzna powierzchnie nieprzepuszczalna, metalowa tkanine lub siatke o mniej lub bar¬ dziej duzych oczkach nalozona na wspomniana wyzej plytke oraz nalozona na te ostatnia war¬ stwe cienkiego plótna z materialu tekstylnego dowolnego rodzaju, przy czym plótno to jest jednak tak geste, ze na jego powierzchni jest bardzo trudne lub nawet niemozliwe utkwie¬ nie delikatnych wlókien materialu azbestoce¬ mentowego.Podczas wytwarzania np. wyrobów o duzej . objetosci lub dlugosci, woda jaka przechodzi przez porowata powloke moze byc calkowicie zatrzymana podczas wtrysku masy materialu wzdluz wnetrza formy i dlatego stosuje sie za¬ wory regulacyjne, które umozliwiaja wypu¬ szczanie sprezonego powietrza wypieranego przez mase z przestrzeni odlewania, z predko¬ scia równa lub mniejsza od tej z jaka wlewa sie te ciekla mase do formy, przy czym po¬ stepuje sie w taki sposób, azeby nie zmalalo cisnienie wewnetrzne. Stosuje sie równiez za¬ wory regulacyjne za pomoca których umozli¬ wia sie wyciekanie zatrzymanej wody w pow¬ loce z chwila, gdy forma zostala calkowicie za¬ pelniona masa materialu.W niektórych przypadkach proces wytwarza¬ nia moze byc prowadzony w sposób zupelnie odmienny, to znaczy, moze byc korzystne po¬ zostawienie otwartej drogi do wyciekania wo¬ dy pochlonietej przez porowata powloke w tym czasie, kiedy mase te wlewa sie do formy.W tym celu jest pozadane, aby na wewne¬ trznej powierzchni formy w obszarze sasiadu¬ jacym z koncami formy znajdowaly sie wyzlo¬ bienia, przy czym obszar lub obrzeze, na któ¬ rym znajduja sie one powinny odpowiadac ob- kzarowi pokrytemu otworami na koncu plyt¬ ki metalowej, która stanowi jedna z czesci po¬ rowatej powloki. Równiez na tym koncu for¬ my znajduje sie narzad, który niezaleznie od swego ksztaltu geometrycznego, odpowiadajace¬ go ksztaltowi wytwarzanego wyrobu jest wy¬ posazony w podluzny kanal, oprózniajacy, do którego prowadza wszystkie wyloty odprowa¬ dzajace wode oraz wyzlobienia, ulatwiajace przeplyw wody do wspomnianego kanalu oprózniajacego. Jest równiez korzystne, zeby do osiagniecia calkowitego oddzielenia omawia¬ nego narzadu od cieklej masy, byla umieszczo¬ na miedzy nimi uszczelka gumowa lub z inne¬ go elastycznego materialu w tym celu, azeby brzegi odlanego wyrobu byly równiez wyraz^ nie obciete i dokladnie uksztaltowane.Mase materialu azbestocementowego o odpo¬ wiednim stopniu cieklosci mozna wtryskiwac przy zastosowaniu cisnienia w kazdym punkcie formy albo na jednym z jej konców, lub w niektórych róznych punktach jednoczesnie, zgodnie z zamierzona objetoscia lub dlugoscia — 2 —wytwarzanego wyrobu. Podczas badan stwier¬ dzono jednak, ze w przypadku wytwarzania malych wyrobów jest korzystne wtryskiwanie w jakimkolwiek punkcie w srodku formy i osu¬ szanie przez konce, jednak ten przypadek na¬ lezy traktowac jako ten sam sposób nie wyma¬ gajacy specjalnych zmian. W przypadku wy¬ twarzania niektórych wyrobów moze byc ko¬ rzystne nadanie wlóknom azbestu w cieklej masie okreslonego kierunku lub polozenia we¬ wnatrz formy, azeby zwiekszyc wytrzymalosc wyrobów. W tym celu nadaje sie ruch obroto¬ wy jednemu z elementów skladowych formy albo wewnatrz samej zawartosci formy.Z powyzszego wynika, ze zamiast wykony¬ wania formy o podwójnej sciance zawieraja¬ cej rozmaicie skierowane kanaly podluzne lub poprzeczne tworzace rodzaj siatki oraz zamiast wykonywania otworów na wewnetrznej po¬ wierzchni formy w celu polaczenia tych lacza¬ cych sie ze soba komór z przestrzenia odlewa¬ nia zgodnie ze znanym rozwiazaniem omówio¬ nym wyzej, jest znacznie latwiej i taniej, jak równiez znacznie korzystniej, azeby wspomnia¬ ne wyzej scianki wewnetrzne formy zgodnie z wynalazkiem byly nieprzepuszczalne i nie mialy zadnych otworów, oraz zeby byly pokry¬ te porowatymi powlokami opisanymi wyzej, które jako jedna calosc tworza wspomniana wyzej siatke polaczonych ze soba kanalów.Nalezy wyjasnic, ze takie rozwiazanie przy tym sposobie wytwarzania jest mozliwe do sto¬ sowania lacznie zeznanym sposobem zageszcza¬ nia za pomoca wywierania cisnienia na formo¬ wana mase materialu, za pomoca np. nadyma¬ nego rdzenia lub jakimkolwiek innym sposo¬ bem, przy czym zageszczanie i osuszanie osia¬ ga sie za pomoca prasowania masy materia¬ lu, np. przez poruszanie jednej ze skladowych czesci formy (nawet jezeli w tym ostatnim przypadku masa materialu nie bylaby zmie¬ niona przez wtryskiwanie) i to czesto niezalez¬ nie od rodzaju wytwarzanych wyrobów np. o ksztalcie wydrazonym, pelnym lub plaskim, falistym lub nie falistym, gdyz wszystkie one moga byc wytwarzane opisanym sposobem, przy czym obojetne jest, czy ksztalt jaki przyj¬ ma jest geometrycznie okragly lub nieregular¬ ny.W celu lepszego wyjasnienia wynalazku, na rysunkach przedstawiono przyklady urzadzenia do wytwarzania rur oraz plyt falistych, przy czym jest samo przez sie zrozumiale, ze wy¬ nalazek nie ogranicza sie do szczególów przed¬ stawionych na rysunkach, gdyz te moga byc rózne w zaleznosci od rodzaju wytwarzanego przedmiotu, pozostajac jednak w ramach ni¬ niejszego wynalazku.Na zalaczonych rysunkach fig. 1 przedstawia widok z przodu konca formy do wyrobu rur, fig. 2 — widok konca formy wedlug fig. 1 z nadymanym rdzeniem posrodku, fig. 3 — przekrój pionowy na fig. 1 wzdluz linii C—D, fig. 4 — przekrój poprzeczny na fig. 2 wzdluz linii A—B. Fig. 5 przedstawia w widoku pers¬ pektywicznym koniec srodkowej formy do wy¬ robu rur, pozbawionej nadymanego rdzenia.Fig. 6 przedstawia czesc formy do wyrobu plyt falistych w przekroju wzdluz jednego kon¬ ca. Fig. 7, 8 i 9 przedstawiaja trzy czesci ele¬ mentów, z których sklada sie porowata war¬ stwa.Na rysunku rózne czesci skladowe urzadze¬ nia posiadaja nastepujace oznaczenia: Cyfra 1 — oznaczono dolna skrzynke formy srodkowej do wytwarzania rur, przy czym z dwóch form srodkowych na rysunku jest przedstawiona tylko czesc konca formy przy¬ stosowanej do wyrobu rur prostych.Cyfra 2 — oznaczono górna skrzynke formy srodkowej do wyrobu rur, do której przystaje czesc konca formy jak wspomniano wyzej.Cyfra 3 — oznaczono uszczelke gumowa wpuszczona do zlobka dokola obu skladowych czesci formy.Cyfra 4 — kanaly na koncach wewnetrznej powierzchni form srodkowych 1 i 2.Cyfra 5 — plytki metalowe (fig. 9) nalozone na wewnetrzne powierzchnie form srodkowych 1 i 2.Cyfra 6 — otwory wykonane na jednym z konców tych plytek 5 i znajdujace sie na¬ przeciwko rowków 4.Cyfra 7 — tkaniny metalowe (fig. 8) ulozone na plytkach 5.Cyfra 8 — warstwe plótna lub innego mate¬ rialu tekstylnego, naturalnego lub syntetyczne¬ go, która pokrywa rozmaicie tkaniny metalo¬ we (fig. 7), przy czym trzy warstwy 5, 6, 7 i 8 stanowia lacznie powloke E.Cyfra 9 — obrzeza zamocowane w formach srodkowych 1 i 2.Cyfra 10 — plytki przysrubowane.Cyfra 11 — rdzen wewnetrzny w rdzeniu na¬ dymanym.Cyfra 12 — otwór wewnetrzny w rdzeniu z kanalami poprzecznymi do kierowania po¬ wietrza przepuszczonego przez otwory.Cyfra 13 — króciec wlotowy.Cyfra 14 — nakretke dociskowa. — 3 -Cyfra 15 — cylindryczny wystep srodkowy.Cyfra 16 — korek metalowy formy, który sluzy ponadto jako glowica i oparcie nadyma¬ nego rdzenia.Cyfra 17 — rozciagliwa detke gumowa, sta¬ nowiaca rdzen nadymany, zawierajaca rdzen 11.Cyfra 18 — pierscien wykonany z metalu lub innego twardego materialu otaczajacy nadyma¬ ny rdzen na jednym z konców w poblizu kor¬ ka 16.Cyfra 19 — rowek okragly wykonany na po¬ wierzchni styku pierscienia 18 z korkiem 16.Cyfra 20 — rure wylotowa odprowadzajaca powietrze i wode z wnetrza formy, której otwór wewnetrzny lezy naprzeciw rowka 19.Cyfra 21 — pierscien z gumy albo innego ela¬ stycznego materialu, umieszczony w poblizu rozciagliwej detki gumowej, stanowiacej rdzen nadymany Cyfra 22 — wnetrze formy (fig. 2) przezna¬ czone do napelniania.Cyfra 23 — odlana rure azbestocementowa (fig. 3 i 4).Na fig. 6 przedstawiono przyklad zastosowa¬ nia wynalazku do wytwarzania plyt falistych, przy czym oznaczenia sa nastepujace: Cyfra 24 — oznaczono forme dolna.Cyfra 25 — plytke metalowa na wewnetrzna powierzchnie wymienionej formy.Cyfra 26 otwory na koncach lub w obszarach koncowych albo obszarach osuszania wymie¬ nionej plytki.Cyfra 27 — tkanine metalowa lub siatke na¬ lozona na plyte 25.Cyfra 28 — plótno lub tkanine z dowolnych wlókien tekstylnych, przy czym trzy wymie¬ nione warstwy tworza razem porowata powlo¬ ke E, stanowiaca istote wynalazku.Cyfra 29 — mase materialu azbestocemento¬ wego uksztaltowana w postac plyty falistej.Cyfra 30 — pokrycie gumowe.Cyfra 31 — górna czesc formy, która dzieki mozliwosci ruchu pionowego stale dociska i osusza material dociskany do porowatej war¬ stwy E, znajdujacej sie w formie 24.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia prowadzenie procesu wtrysku cieklej masy ma¬ terialu azbestocementowego do wnetrza for¬ my, poniewaz przy wprowadzeniu masy mate¬ rialu cisnienie wytworzone wewnatrz formy zmusza wode zawarta w masie do przejscia przez porowata powloke E do warstwy tek¬ stylnej 8, w której zatrzymuje sie w komorach tkaniny metalowej 7, ograniczonych przez skrzyzowane druty siatki, przy czym woda przeplywa wzdluz calej porowatej powloki E równolegle do drogi jaka przebywa ciekla ma¬ sa stykajac sie stale z powierzchnia wody, któ¬ ra ulatwia poslizg wtryskiwanej masy, lagodzac stykanie sie z wewnetrznymi sciankami i za¬ pobiegajac zatkaniom oraz umozliwiajac dostep bez zadnych odchylen do najbardziej ciasnych katów wspomnianej formy, az do wypelnienia calej jej przestrzeni.Woda mieszczaca sie w powloce E i docho¬ dzaca do konców formy wypelnia rowki 4, do których doplywa przez otwory, a nastepnie przez szczeliny miedzy korkiem 16 i pierscie¬ niem 18 wchodzi do rowka 19, a stamtad na zewnatrz formy wzdluz rury 20, przy której znajduja sie zawory do regulowania powietrza i wody, niezbedne do kontrolowania wyplywu obu tych mediów.Powyzszy opis i omówione przyklady nalezy rozumiec w sensie najbardziej ogólnym, jasne jest bowiem, ze _mt)zna wprowadzic dowolne zmiany i przystosowania do praktycznych za¬ gadnien produkcji wyrobów wytwarzanych opisanym sposobem bez wykroczenia poza za¬ kres wynalazku. PL