Opublikowano dnia 4 marca 1960 r. ^ liii ^ HOk^A,. iiStfsLIOTEI Urz< POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42818 KI. 21 a2, 36/01 Tadeusz Kabacik Wroclaw, Polska.Wzmacniak bezrównowaznikowy dla jednotorowych laczy telefonicznych jednoczesnie przenoszacy rozmowe w obu kierunkach Patent trwa od dnia 20 listopada 1958 r.Wzmacniak bezrównowaznikowy dla jedno¬ torowych laczy telefonicznych jednoczesnie przenoszacy rozmowe w obu kierunkach wedlug wynalazku sluzy do jednoczesnego dwukierun¬ kowego wzmacniania pradów rozmownych w jednotorowych laczach telefonicznych.Wzmacniak bezrównowaznikowy rózni sie od wzmacniaków z równowaznikami dotych¬ czas stosowanych w laczach jednotorowych tym, ze posiada tylko jeden uklad wzmacnia¬ jacy, wzmacniajacy jednoczesnie rozmowy w obu kierunkach, podczas gdy dotychczas stosowane wzmacniaki z równowaznikami po¬ siadaja zawsze po dwa uklady wzmacniajace kazdy dla osobnego kierunku wzmocnienia.Poza tym dotychczas stosowane wzmacniaki z równowaznikami posiadaja skomplikowany uklad aparatu obslugi pozwalajacego na wla¬ czenie sie obslugi do lacza celem obserwacji rozmowy wzgl. innych czynnosci zwiazanych z eksploatacja wzmacniaka, a to ze wzgledu na koniecznosc unikniecia zmiany dopasowa¬ nia równowazników przez wlaczenie aparatu obslugi.Wada ta zostala w powaznym stopniu zre¬ dukowana we wzmacniaku bezrównowazniko- wym bedacym przedmiotem wynalazku, co czy¬ ni go specjalnie przydatnym do roli wzmac¬ niaka sznurowego w lacznicach telefonicznych.Istota wynalazku jest zasada okresowego szybkozmiennego przelaczania jednokierunko¬ wego ukladu wzmacniajacego prady rozmowne, na przemian do przenoszenia pradów rozmow¬ nych w jedna i druga strone. Z rozwazan rachunkowych wynika, ze jezeli pasmo czesto¬ tliwosci rozmownych zostanie ograniczone od góry filtrem dolnoprzepustowym, a czestotli¬ wosc przelaczania bedzie co najmniej dwa razy wieksza niz najwyzsza czestotliwosc przeno¬ szonego pasma rozmownego, to prady rozmowne beda przenoszone jednoczesnie w obie strony bez znaczacych znieksztalcen i zaklócen.Na fig. 1. uwidoczniony jest blokowy sche¬ mat wzmacniaka bezrównowaznikowego, a na fig. 2 i 3 — sposób przenoszenia pradów roz¬ mownych od zacisków A wzmacniaka do za¬ cisków B i odwrotnie, przy czym fig. 1 uwi¬ dacznia kierunek przenoszenia wzmacniaka w stanie przewodzenia wentyli Wt i W4, a fig. 2 — kierunek przenoszenia wzmacniaka w stanie przewodzenia wentyli W2 i Wa.Wzmacniak pracujacy wedlug podanej wyzej zasady okresowego przelaczania jednokierun¬ kowego ukladu wzmacniajacego posiada dwie pary zacisków A i 5, sluzace do przylaczenia torów telefonicznych miedzy którymi ma on pracowac, dwa jednakowe znane filtry dolno- przepustowe F± i F2 ograniczajace od góry pas¬ mo czestotliwosci rozmownych, dwa znane transformatory dopasowujace T± i T2, znany jednokierunkowy uklad wzmacniajacy prady rozmowne JUW oraz uklad zmieniajacy okre¬ sowo kierunek przenoszenia wzmacniaka skla¬ dajacy sie z czterech wentyli elektrycznych Wv W2, W8 i W4 oraz generatora okresowych impulsów przelaczajacych GIS sterujacych w/w wentyle elektryczne. Wentyle elektryczne W1...W± posiadaja te wlasciwosc, ze pod wply¬ wem odpowiedniego impulsu z generatora im¬ pulsów przelaczajacych GIS moga przewodzic przylozone do ich zacisków prady rozmowne wzglednie ich nie przewodzic, przy czym jedno¬ czesnie w stanie przewodzenia moga byc wen¬ tyle W± i W4 przy nieprzewodzacych W2 i W8 wzglednie odwrotnie.Przenoszenie pradów rozmownych przez wzmacniak polega na okresowym wlaczaniu jednokierunkowego ukladu wzmacniajacego JUW do przenoszenia pradów rozmownych od zacisków A wzmacniaka do B wzglednie od¬ wrotnie.Dla przeniesienia pradów rozmownych od A w kierunku do B generator okresowych impul¬ sów przelaczajacych powoduje powstanie stanu przewodzenia w wentylach W± i W4, zas stanu nieprzewodzenia w wentylach W2 i W8. Wów¬ czas prady rozmowne plyna z zacisków A przez filtr Fv transformator Tlf wentyl Wv uklad wzmacniajacy JUW, wentyl W4, transfor¬ mator T2, filtr F2 do zacisków B. Dla prze¬ niesienia pradów rozmownych od B w kierun¬ ku do A generator okresowych impulsów prze¬ laczajacych wprowadza w stan przewodzenia wentyle W2 i W8, zas w stan nieprzewodzenia wentyle Wx i W4. W tym stanie rzeczy prady rozmowne z zacisków B plyna przez filtr F2, transformator T2, wentyl W2, uklad wzmacnia¬ jacy JUWt wentyl W3, transformator T1, filtr Ft do zacisków A.Zmiana stanu przewodnosci wentyli W± ...W4 nastepuje jak juz wspomniano, okresowo z cze¬ stotliwoscia co najmniej dwa razy wieksza niz najwyzsza czestotliwosc w przenoszonym pas¬ mie rozmownym, przy czym generator okreso¬ wych impulsów przelaczajacych pracuje stale zmieniajac stan przewodnosci wentyli niezalez¬ nie od tego, czy przez wzmacniak przeplywaja prady rozmowne czy tez nie.Sposób przenoszenia pradów rozmownych przez wzmacniak bezrównowaznikowy w obu kierunkach pokazano na fig. 2 i fig. 3.Procesy elektryczne zachodzace przy prze¬ noszeniu pradów rozmownych przez wzmacniak mozna w uproszczeniu przedstawic w sposób nastepujacy.Zalózmy, ze do zacisków A wzmacniaka bez¬ równowaznikowego przylozono napiecie sinu¬ soidalnie zmienne o czestotliwosci f i ampli¬ tudzie U, które wzmacniak ma przeniesc do zacisków B. Na skutek okresowego przerywania tego napiecia przez wentyl W± napiecie na wejsciu ukladu wzmacniajacego w punktach a i b bedzie miec ksztalt sinusoidy okresowo przerywanej z czestotliwoscia generatora impul¬ sów przelaczajacych F. Chwilowa wartosc na¬ piecia U tj na wejsciu ukladu wzmacniajacego wyrazi sie wzorem.U (t)- U sincot n = co 2 2 ¦E n = O sin/2n + l/Qt.U sincot 2n + 1 gdzie co = 2*f, zas Q = 2*F.Wzór 1 mozna napisac w innej postaci: U U. sincot (t)= n = oo U Vlcos[(2n + 1)Q — co]t — eos [(2n + 1)Q + co]t 'T/i~ 2n + 1 ~~ n = O -3-Zakladajac, ze uklad wzmacniajacy wzmac¬ nia k razy wszystkie napiecia skladowe wyra¬ zone wzorem 2 nie wprowadzajac przytern znieksztalcen fazowych, mozemy napisac ze n = oo TT kU. sinwt kU Vlcos [(2n + n = O kU. sinoot We wzorze 3 wyraz przedstawia Zl soba wzmocnione napiecie z zacisków A, które po przejsciu przez transformator T2 * i filtr F2 poplynie do zacisków B. Pozostale skladowe napiecia U2f() znajdujace sie we wzorze 3 pod znakiem sumy sa napieciami zaklócajacymi powstalymi w procesie okresowego przerywa¬ nia napiecia z zacisków A przez wentyl Wt.Zostana one zatrzymane przez filtr F2, oczy¬ wiscie przy zachowaniu warunku, ze czesto¬ tliwosc przelaczania ukladu wzmacniajacego jest co najmniej dwa razy wieksza niz naj¬ wyzsza czestotliwosc pasma rozmownego prze¬ puszczana przez filtry F± i F2.Przenoszenie pradów rozmownych w kierun¬ ku od B do A odbywa sie ze wzgledu na sy¬ metrie wzmacniaka w sposób identyczny, jak to opisano wyzej przy omawianiu przenosze¬ nia pradów rozmownych w kierunku od A do B. Nalezy zauwazyc, ze prady rozmowne sa przenoszone przez wzmacniak jednoczesnie w obu kierunkach, co stanowi ceche szczególna omawianego wzmacniaka w odróznieniu od in¬ nych wzmacniaków bezrównowaznikowych, któ¬ re przenosza prady rozmowne jednoczesnie tylko w jednym kierunku. PL