1 ( Opublikowano dnia 11 stycznia 1960 r.£ A ¦«»:.; 'O'* ?^C;Ai *«I#I» POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY 4c^, s/oo Nr42280 I* 19 d, li/lH VEB Thuringisches Kunstfaserinerk „Wilhelm Pieck" Schiuarza Rudolstadt, Niemiecka Republika Demokratyczna Dysza do przedzenia syntetycznych liniowych wysokich polimerów jak poliamidów, poliestrów ilp.Patent trwa od dnia 21 wrzesnia 1957 r.Do przedzenia nici ze stepów syntetycznych liniowych wysokich polimerów znane sa dysze przedzalnicze, które skladaja sie z plyty prze¬ dzalniczej, która polaczona jest z filtrem poprzez wspornik filtracyjny i w której znajduja sie od strony odprowadzania stopu duze otwory, do których wprowadza sie stop, skad przechodzi do kapilar ksztaltujacych ostatecznie jego postac.Duze otwory sluza z jednej strony do zabezpie¬ czenia równomiernego doprowadzania masy to¬ pionej do otworów dysz, a z drugiej strony do utrzymania wewnatrz kapilar spadku cisnienia w granicach znosnych.Azeby otrzymac wiele nici o jednakowym mianie, nalezy dbac o to, azeby srednica i dlu¬ gosc kapilar byla wykonana jak najbardziej precyzyjnie, poniewaz najmniejsze odchylenie w wymiarach otworów powoduja powazne róz¬ nice w grubosci nici.Wytwarzanie kapilar o wymiarach w grani¬ cach tolerancji jest w przypadku opisanych plyt dyszowych bardzo ciezkie, a nawet niemozliwe.Odbija sie to ujemnie przy przedzeniu z jednej dyszy przedzalniczej nici wielowlókienkowych lub wielu jednowlókienkowych.Stwierdzono, ze mozna znacznie uproscic bu¬ dowe dysz przedzalniczych do przedzenia stopów syntetycznych liniowych wysokich polimerów jak poliamidów, poliestrów itp. i równoczesnie zwiekszyc precyzje wykonania kapilar dyszo¬ wych, przy czym nie jest konieczne wytwarzanie w plytach dyszowych duzych otworów koniecz¬ nych do regulowania spadku cisnienia wewnatrz kapilar, jak to mialo dotychczas miejsce, jezeli c~esc posiadajaca kapilary, ksztaltujaca two¬ rzywo poddawane formowaniu, sporzadzi sie jako osobny element o dokladnie oznaczonej grubosci, przy czym z jednej strony bedzie ona spoczywala na plycie podpierajacej, która nie utrudnia przejscia formowanego stopu, a z dru¬ giej strony bedzie polaczona ze wspornikiem fil¬ tracyjnym za pomoca wystepu i rowka. Polacze¬ nie wystepu z rowkiem mozna dokonac za po¬ moca uszczelki albo podkladki o okreslonej grubosci.Dzieki dyszy przedzalniczej wedlug wynalazku nie jest konieczna plyta dyszowa, której grubosc wynosila dotychczas 5 —10 mm, i mozna zrezy¬ gnowac z zawartych w niej duzych otworów, poniewaz przez polaczenie czesci zawierajacej kapilary ze wspornikiem filtracyjnym za pomoca wystepu i rowka powstaje pusta przestrzen, dzieki której nastepuje spadek cisnienia w cza¬ sie przedzenia, a przez to korzystne -Wypelnianie kapilar stopem.Na rysunku uwidoczniono przykladowe dysze wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia taka dysze w przekroju, fig. 2 — czesc z kapila- rami dyszowymi, fig. 3 —plyte podpierajaca do czesci 3 wedlug fig. 2, fig. 4 — czesc 3 z inaczej ulozonymi otworami dyszowymi, fig. 5 — plyte podpierajaca do czesci 3 wedlug fig. 4, fig. 6 — inna odmiane dyszy w przekroju i fig. 7 — plyte podpierajaca 4 do czesci 3 wedlug fig. 6.Przedstawiona schematycznie na fig. 1 postac dyszy przedzalniczej wedlug wynalazku przed¬ stawia wspornik filtracyjny 1 z otworami 2, przez które doplywa przesaczony stop do kapilar dyszowych czesci 3. Plyta 4 sluzy do centrowania i jako plyta podpierajaca dla czesci 3.Czesc 3 moze byc wykonana w zaleznosci od zastosawania o grubosci 0,001 — 2 mm, przy czym Imoze zawlerafc dowolna liczbe kapilar o dowol¬ nym * przekroju i dowolnej srednicy. Czesc 3 moie posiadac uksztaltowanie dowolne np. o powierzchni kola, kwadratu itd< Moze ona jak przedstawiono w przykladzie I miec gladka po¬ wierzchnie.Jest jednak tak samo mozliwe te czesc po¬ wierzchni, w której znajduja sie kapilary tak uksztaltowac, ze jej przekrój bedzie prostokatny, trójkatny, kolisty w postaci trapezu albo owalny, jak tez moze posiadac postac innej odpowied¬ niej figury geometrycznej.Taka postac przekroju jest przedstawiona przykladowo na fig. 6. Pokazuje ona wspornik filtracyjny 1, w której znajduje sie wedlug przedstawionej postaci wykonania stosunkowo duza przestrzen rozprezania 10, czesciowo wy¬ tloczona czesc 3 i plyte podpierajaca 4. Cyfra 11 oznaczono uszczelke, która ewentualnie moze sluzyc do lepszego uszczelnienia. Zaleta tej po¬ staci wykonania dyszy przedzalniczej jest to, ze przez wytloczenie powstaje pewna przestrzen zapasowa, która wplywa korzystnie na równo¬ miernosc formowanego wyrobu. Przez wytlocze¬ nie podwyzsza sie trwalosc czesci 3, poniewaz d-ieki podwyzszonemu momentowi wytrzyma¬ losci przeciwdziala sie przegieciu.Oprócz tego przy wykonywaniu czesci z otwp- rami tylko mala czesc powierzchni ulega obróboe tak, ze w plytach odpornych na korozje i kwasy organiczne istnieje lepsza mozliwosc ich napina¬ nia. Kapilary dysz leza w tej postaci wykonania w przyblizeniu równo z powierzchnia plyty pod¬ pierajacej 4, przez co mozliwe jest dobre oczysz¬ czanie wylotu kapilar.Plyta podpierajaca 4 jest podpora dla czesci 3 i jej zadaniem jest niedopuszczanie do ugina¬ nia sie tej czesci 3 podczas przedzenia. W przy¬ padku gdy czesc 3 jest uksztaltowana w postaci równej powierzchni, plyta 4 posiada u góry np. wglebienie dopasowane do czesci 3. Do tego wglebienia uklada sie czesc 3 tak, ze zapewnio¬ ne jest dokladne jej ustawienie. W przypadku kolistych plyt dyszowych 1 umocowanie moze nastapic za pomoca wystepów 5 na obwodzie czesci 3 i odpowiednich rowków 6 na obrzezu wglebienia w plycie podpierajacej albo za po¬ moca kolków, rowków itp. Poza tym plyta pod¬ pierajaca moze byc uksztaltowana calkiem do¬ wolnie, istotne jest tylko azeby z jednej strony przeciwdzialala ona przeginaniu sie czesci 3, a z drugiej strony zeby nie stykala sie z uformo¬ wanym stopem. Do tego celu moze ona posiadac np. otwory 7 wedlug fig. 3.. Fig. 2 pokazuje postac wykonania czesci 3 z kapilarami 8, fig. 3 — nalezaca do tego plyte podpierajaca 4 z otworami 7.Do przedzenia wielowlókienkowyeh nici, np. przy ukladzie kapilar jak przedstawiono na fig. 4 plyta podpierajaca moze byc zaopatrzona w ot¬ wory 9, z których kazdy odpowiada pewnemu zestawowi kapilar dyszowych. Fig. 5 pokazuje plyte podpierajaca 4, odpowiadajaca dyszy prze¬ dzalniczej wedlug fig. 4, zas fig. 7 — taka, która jest odpowiednia np. dla dyszy przedzalniczej wedlug fig. 6. PL