Opublikowano dnia 29 sierpnia 1959 r.L ^ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42168 SC ^/0¥ Glóirny Instytut Górnictwa *) Katowice, Polska Sposób betonowej obudowy szybów i prefabrykowana plyta zelbetowa do wykonania tego~sposobu Patent trwa od dnia 10 pazdziernika 1958 r.Znane sposoby obudowy szybów posiadaja rózne wady. Na ogól z wielu wzgledów za naj¬ korzystniejsza uchodzi obudowa betonowa. Je¬ dnakze obetonowanie szybii wymaga zakladania i rozbierania odeskowania i powoduje duze zuzycie drewna na uzupelnienie odeskowania przy kazdorazowym jego przestawieniu. Aby te¬ mu zaradzic, proponowano tzw. deskowania sliz¬ gowe lub przesuwne, które znajduja sie w sta¬ dium prób i nie rokuja wielkich nadziei. Zna¬ ne jest równiez calkowite pominiecie deskowa¬ nia, polegajace na murowaniu wnetrza obudo¬ wy szybu z odpowiednich ksztaltek i betono¬ wanie przestrzeni miedzy murem a skala. Ta droga oszczedza sie drewno, lecz murowanie jest kosztowne i powolne.Istote wynalazku stanowi nowy sposób wyko¬ nywania betonowej obudowy szybu, polegajacy *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa prof. inz. Józef Galan- ka, mgr inz. Kazimierz Nosek i mgr inz. Kazi¬ mierz Pawlowicz. na zastosowaniu do betonowania ukladu pre¬ fabrykowanych plyt zelbetonowych, zamiast deskowania. Z plyt tych sklada sie na. poszcze¬ gólnych pionowych odcinkach szybu pierscie- nie w ksztalcie wielokata foremnego, wyznacza¬ jace swiatlo szybu i pozwalajace na latwe wy¬ pelnienie betonem przestrzeni, miedzy nimi, a skalna sciana szybu. Zastosowanie wynalazku pozwala na szybkie obudowanie odwiinka szybu i natychmiastowe przystepowanie do dalszego glebienia nastepnego odcinka. Zapewnia ono pra¬ ce bezpieczniejsza i daje powazne oszczednosci w materiale, robociznie i czasie, w porównaniu ze sposobami znanymi. Jedna z jego zalet jest to, ze unika sie tymczasowej obudowy, tworzac od razu odcinki obudowy stalej.Sposób wedlug wynalazku polega na zawie¬ szeniu obok siebie szeregu plyt zelbetowych za pomoca ich wlasnych haków, zakladanych w strzemiona takich samych plyt, wchodzacych w sklad obudowy poprzednio ukonczonego od¬ cinka. Wielkosc plyt jest tak dobrana, ze ich liczba calkowita tworzy w przekroju pozio-mym wielobók foremny, opisany ria kole o Sred¬ nicy wymaganej. Po zabetonowaniu przestrzeni miedzy plytami a skalna sciana ostatnio wy¬ konanego odcinka szybu, o czym bedzie mowa ponizej i bardziej szczególowo, plyty wedlug wynalazku zostaja zwiazane betonem ze scia¬ na skalna i pozostawione w szybie na stale.Tworza one jego wlasciwa trwala sciane. Tak wykonany odcinek obudowy odpowiadajacy dlu¬ gosci pojedynczej plyty, pozwala po dalszym wglebieniu szybu na zawieszenie pod nim na¬ stepnego odcinka, zlozonego z takich samych plyt, poniewaz kazda plyta ma na dole strze¬ miona, wypuszczone ze zbrojenia, a na górze odpowiadajace im haki, równiez wypuszczone ze zbrojenia. Ponadto w górnej czesci posiada ona, równiez wypuszczone ze zbrojenia ucho.Plyte zawieszona za ucho na dowolnym zna¬ nym urzadzeniu, np. wielokrazku, doprowadza sie do zahaczenia jej hakami za strzemiona ply¬ ty" nalezacej do poprzedniego odcinka. Po pod¬ wieszeniu pod kazda plyta poprzedniego odcin¬ ka nastepnej plyty powstaje pierscien z plyt nastepnego odcinka obudowy, przeznaczony do betonowania. W ten sposób postepuje sie okre¬ sowo, glebiac pojedyncze odcinki i obudowujac je trwala obudowa betonowa. Do zawieszenia pierwszego, czyli górnego pierscienia z plyt, nalezy sie posluzyc pomocniczym pierscieniem stalowym, nastepnie usuwanym.Przy betonowaniu w sposób wedlug wyna¬ lazku przestrzeni miedzy skala o odeskowaniem, stanowiacym pierscien z plyt prefabrykowa¬ nych, jest rzecza istotna, aby beton nie wylal sie z przestrzeni dla niego przeznaczonej.W tym celu "plyty wedlug wynalazku posiadaja dolne odcinki odgiete z plaszczyzny plyty o 15° — 90°, najkorzystniej okolo 45°. Plyte zawie¬ sza sie odgieciem ku scianie i podpiera na urob¬ ku. Dzieki temu pierscien zlozony z plyt i sta¬ nowiacy odeskowanie do betonowania posiada dno. Aby beton nie wylal sie miedzy plytami, szerokosc pojedynczej plyty, jak juz zaznaczo¬ no wyzej, jest scisle dostosowana do srednicy szybu i po zawieszeniu plyt w pozycji piono¬ wej, ich boczne krawedzie pionowe stykaja sie ze soba na tyle szczelnie, iz beton nie moze miedzy nimi wyplywac. Aby styk bocznych krawedzi byl zapewniony równiez i w dolnych odcinkach plyt odchylonych od pionu jest ce¬ lowe, a przy mniejszych promieniach szybów —r niezbedne, aby dolna krawedz plyty byla dluzsza od górnej, przez co dolny odchylony od¬ cinek otrzymuje ksztalt trapezu. Aby zabezpie¬ czyc plyty przed odchyleniem z pozycji piono¬ wej pod naciskiem wprowadzonego betonu, umacnia sie je w chwili betonowania pierscie¬ niem stalowym od wewnatrz. Rozbieralny ten pierscien zawiesza sie za pomoca laczników na dolnych strzemionach plyt. Istnieje mozliwosc w miare potrzeby umieszczania i w górnej czesci plyt pierscienia rozpierajacego, wspartego na lacznikach zakladanych w górne ucho plyt.Dolne odcinki plyt wedlug wynalazku, od¬ giete w kierunku sciany skalnej, pozostawiaja szczeline dogodna do wprowadzania betonu mie¬ dzy pierscieniem przeznaczonym do betonowa¬ nia a pierscieniem juz zabetonowanym, na któ¬ rym plyty dolnego pierscienia sa zawieszone.Beton moze byc doprowadzony rurociagiem z powierzchni wprost do tej szczeliny lub mo¬ ze byc opuszczany w kublach na podest robo¬ czy zawieszony w znany sposób do opuszcza¬ nia lub podnoszenia na pozadana wysokosc.Wygodne jest zaopatrzenie podestu roboczego w rynne obrotowa, która kieruje sie do wymie¬ nionej szczeliny beton doprowadzany w ten czy inny sposób do srodka podestu roboczego.W celu zamocowania dzwigarów w obudowie szybu, przewidziana jest odmiana plyt, która rózni sie tym, ze odcinek w opisanych powyzej plytach odgiety, w tej odmianie plyt calkowicie nie istnieje. Poslugujac sie taka plyta, nalezy pod nia podstawic drewniana skrzynke, aby wytworzyc dno komory do betonowania. Po zwiazaniu betonu, skrzynke sie usuwa i pozosta¬ je wówczas miejsce na umieszczenie dzwigara.W wyniku pracy wedlug wynalazku powstaje obudowa w stanie surowym, która wymaga wy¬ równania miejsc miedzy poszczególnymi odcin¬ kami obudowy. Nalezy to do zwyklych, zna¬ nych robót wykonczeniowych.Sposób obudowy szybów przy pomocy plyt zelbetowych, prefabrykowanych wedlug wyna¬ lazku, opisany powyzej, posiada szereg mozli¬ wych nieistotnych odmian wykonawczych, któ¬ re wchodza w zakres ochrony niniejszego pa¬ tentu.Rysunek uwidacznia schematycznie obudowe wedlug wynalazku, a mianowicie — fig. 1 przed¬ stawia plyte 1 w widoku frontowym iw prze¬ kroju. Linie przerywane na plycie symbolizuja istnienie w niej zbrojenia, z którego wystaja haki 2, górne ucho 3 i dolne strzemiona 4. Dol¬ ny odcinek plyty, jak widac z przekroju, jest zagiety pod katem okolo 45°. Aby wyobrazic sobie plyte wedlug opisanej drugiej odmiany, nalezy jedynie zaslonic ten dolny odcinek wzdluz linii wygiecia, fig. 2 przedstawia przekrój obu¬ dowy szybu, a fig. 3 — szczegól plyty, miano¬ wicie strzemie 4, do którego wlozony jest lacz¬ nik 7, podtrzymujacy pierscien 6. — 2 —Plyty 1 zawieszone sa jedna pod druga za posrednictwem haków 2 i strzemion 4. Górny odcinek jest juz zabetonowany, a do dolnego ma byc wprowadzony beton przez szczeline miedzy plytami, jak wskazuje strzalka na fig. 2. Dolne krawedzie plyt dolnego odcinka sa unieruchomione przez oparcie na urobku 5, któ¬ rego odpowiednia ilosc pozostawia sie w tym celu na dnie szybu po skonczeniu glebienia odcinka. Ponadto polozenie plyt utrwalone jest za pomoca stalowego pierscienia rozpierajace¬ go 6, który spoczywa na lacznikach 7, wsunie¬ tych w strzemiona 4. PL