POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY u asfos Nr 41930 KL~ri7 « Zygmunt Fonberg Warszawa, Polska Andrzej Korycki Warszawa, Polska Mechanizm do formowania rur Patent trwa od dnia 6 marca 1958 r.Przedmiotem wynalazku jest ulepszony spo¬ sób formowania cienkosciennych rur metalo¬ wych, specjalnie zas stalowych i aluminiowych, w celu nadania im ksztaltów o zmiennej sred¬ nicy np. przy produkcji kijków narciarskich, oszczepów, luków itp. Poza formowaniem rur metalowych na zimno, wynalazek niniejszy jest znamienny tym, ze w przypadku formowania rur stalowych mozna jednoczesnie zastosowac ich obróbke termiczna za pomoca umieszczenia palnika gazowego i elementu chlodzacego na suporcie maszyny formujacej.Niniejszy wynalazek moze byc zastosowany w kilku odmianach konstrukcyjnych, zmierza¬ jacych do tego samego celu, bedacych duzym ulepszeniem i uproszczeniem w porównaniu do metod formowania uzywanych dotychczas oraz pozwala na zwezanie rur ze stali wysoko- weglistych, stopowych, nierdzewnych oraz z in¬ nych metali, jak aluminium i jego stopy.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysun¬ kach zalaczonych do niniejszego opisu.Fig. 1 przedstawia widok z góry mechanizmu formujacego, uchwytów i rury przed uformo¬ waniem, wylotów palnika gazowego i elementu chlodzacego, fig. 2 — widok z góry mechaniz¬ mów przedstawionych na fig. 1 i rury uformo¬ wanej stozkowo, fig. 3 — przekrój rury formo¬ wanej oraz widok mechanizmu formujacego, fig. 4 — widok z góry mechanizmu formujace¬ go, prowadnicy i rury uformowanej, fig. 5 — przekrój po linii A — A na fig. 4 rury formo¬ wanej i prowadnicy oraz widok mechanizmu formujacego, fig. 6 — widok z góry na odmiane mechanizmu formujacego, a fig. 7 — widok z boku mechanizmu formujacego pokazanego na fig. 6.Zasada dzialania mechanizmu jest uwidocz¬ niona na fig. 1 i 3. Rura 1 jest umocowana na maszynie posiadajacej uchwyt, mogacy nadacrurze szybki ruch obrotowy, a mechanizmowi formujacemu ruch poziomy zblizony do kierun¬ ku osi* rury. Najprostszym rozwiazaniem jest umieszczenie mechanizmu formujacego na su- porcie tokarki do ciecia metali.Chcac uformowac rure stozkowa, nalezy ja umocowac w szczekach glowicy tokarki 3, opie¬ rajac drugi koniec rury 1 na walku 2 zastepu¬ jacym konika tokarki. Walek 2 posiada mniej¬ sza srednice zewnetrzna od wewnetrznej sred¬ nicy rury 1 i jest oparty na lozysku, pozwala¬ jacym na jego swobodny obrót. Celem uformo¬ wania rury stozkowej o malej zbieznosci, wy¬ starczy przesunac walek 2 wzgledem osi obro¬ tu wrzeciona tokarni, jak to pokazane jest na fig. 1 i 2. Os X — X jest osia walka 2, a os X — Y jest osia wrzeciona tokarki.Mechanizm formujacy sklada sie z korpu¬ su 12, krazka formujacego 4, krazków wspiera¬ jacych rure 5 i 6, sprezyny 7 podpartej sruba naciskowa 11 i sruby naciskowej krazek for¬ mujacy 10. Krazek formujacy 4 jest umieszczo¬ ny w ramieniu wahadlowym 13, a krazki wspie¬ rajace 5 i 6 w ramieniu wahadlowym 9.Proces formowania jest nastepujacy: rurze 1 nadaje sie szybki ruch obrotowy, reguluje sie nacisk krazków wspierajacych 5 i 6 za pomoca sruby 11, a nacisk krazka formujacego za po¬ moca sruby 10. Sila nacisku jest zalezna i okres¬ lona praktycznie w zaleznosci od dlugosci rury, grubosci scianek i materialu z jakiego rura 1 jest wykonana. Mechanizm formujacy przesu¬ wa sie równolegle do osi X — Y tj. osi obrotu wrzeciona tokarki i umieszczony jest na supor- cie tokarki 19. Przesuwanie moze byc kilka¬ krotne, przy czym po kazdym przesunieciu zwiekszac mozna nacisk krazka formujacego, co jednak nie jest konieczne, gdyz sprezyna 7 powoduje staly nacisk.Jezeli kat zbieznosci jest maly jedno prze¬ ciagniecie wystarcza na uformowanie rury zro¬ bionej ze stali malo weglistej, brazu lub alu¬ minium. W pewnych przypadkach jest wskaza¬ ne zmiekczenie powierzchni rury. W tym celu umieszczony jest przy mechanizmie formuja¬ cym palnik 15 i Wylot elementu chlodzacego 14.Palnik 15 zasilany gazem rozgrzewa rure, a ele¬ ment chlodzacy, jak woda lub powietrze, po¬ woduja hartowanie. Funkcja przyrzadu hartu¬ jacego moze byc jednoczesna z formowaniem.Palnik sprzezony z mechanizmem formuja¬ cym moze byc takze uzyty do zmiekczenia rury formowanej. W przypadkach jezeli rura jest zrobiona ze stali wysokoweglistej, wtedy pal¬ nik 15 jest umieszczony od strony walka 2, jak to pokazano na fig. 1.W przypadku hartowania rury, palnik 15 i ele¬ ment chlodzacy 14 sa umieszczone od strony glowicy tokarki.Fig. 4 i 5 przedstawiaja odmiane mechanizmu formujacego, koniecznego do formowania bar¬ dziej skomplikowanych ksztaltów rur, np. rur ksztaltu beczkowatego. W tym przypadku rura 1 jest umieszczona osiowo na tokarni. Krazek formujacy 4 jest wsparty sprezyna 18 i ruch jego w kierunku prostopadlym do osi obrotów rury 1 jest ograniczony krazkiem 27, wspar¬ tym na prowadnicy 16. Prowadnica 16 ma kra¬ wedz, na której wspiera sie krazek prowadza¬ cy 17. Krawedz ta posiada odpowiedni ksztalt celem nadania rurze wymaganej formy.Mechanizm formujacy, umocowany na su- porcie tokarki, jest przesuwany równolegle do osi obrotów rury Z— Z.Krazki wspierajace i formujace moga posia¬ dac ruch prostolinijny zamiast wahadlowego, jak to pokazane jest na fig. 6 i fig. 1, gdzie me¬ chanizm oparty na suporcie tokarki 19 posiada zarówno krazki wspierajace 5 i 6, jak i narze¬ dzie formujace 21, umieszczone w prowadnicach i utrzymywane w zadanej pozycji przez kliny 22.Narzedzie formujace w postaci metalowej sztaby 21 z gladka powierzchnia stykowa od¬ powiedniego ksztaltu, nadaje sie specjalnie do formowania rur z metali miekkich, jak alu¬ minium i jego stopy oraz miedz i braz. Opera¬ cja jest identyczna jak opisano i przedstawiono na fig. 1, 2 i 3. PL