Opublikowano dnia 14 listopada 1958 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41430 KI. 8 m, 8/01 Zaklady Przemyslu Bawelnianego im. Stanislawa Kunickiego Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione *) Lódz, Polska Sposób barwienia tkanin bawelnianych barwnikami siarkowymi oraz urzadzenie do wykonywania tego sposobu Patent trwa od dnia 29 stycznia 1958 r.Wynalazek dotyczy sposobu barwienia tkanin bawelnianych barwnikami siarkowymi oraz urzadzenia do wykonywania tego sposobu.Barwienie tkanin bawelnianych barwnikami siarkowymi przeprowadza sie zwykle na far- biarkach zwrotnych. Sposób ten posiada sze¬ reg wad, a mianowicie wybarwienie otrzymy¬ wane na tkaninach jest nierównomierne i to zarówno pomiedzy poszczególnymi partiami tka¬ nin, jak i w poszczególnej sztuce tkaniny, a wy¬ stepujace zwlaszcza na brzegach tkaniny prze¬ wijanej z walka na walek. Poza tym przy stosowaniu farbiarek zwrotnych jest rzecza niemozliwa calkowite wykorzystywanie kapieli farbiarskiej, co powoduje duze straty barwni¬ ków. Wydajnosc farbiarek zwrotnych jest rów¬ niez bardzo mala.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Jerzy Cyranski, mgr Jerzy Szymczak i Kazimierz Bednarek.W celu usuniecia niedogodnosci wyzej wspom¬ nianych, proces barwienia tkanin bawelnianych barwnikami siarkowymi przeprowadza sie w pralnicach szerokosciowych. Zastosowanie te¬ go rodzaju pralnic usuwa nierównomiernosc wybarwien, jak równiez powieksza przepusto¬ wosc, jednak wykorzystywanie barwników siar¬ kowych jest nadal niecalkowite, a trwalosc wybarwien, zwlaszcza na tarcie, jest niezada- walajaca.Próbowano równiez przeprowadzac proces barwienia m tkanin bawelnianych barwnikami siarkowymi metoda ciagla z zastosowaniem parowników, w celu umozliwienia maksymal¬ nego wykorzystywania kapieli farbiarskiej. Apa¬ ratura stosowana do tego celu jest wlasciwie przystosowana do barwienia barwnikami ka¬ dziowymi i metoda pigmentowa (zawiesinowa) i przy stosowaniu jej do barwienia tkanin bawelnianych barwnikami siarkowymi nie da¬ je pozadanych rezultatów, a to ze wzgledównastepujacych. Czesc urzadzenia, sluzaca do nasycania tkaniny kapiela. barwiarska jest po- jemnosciowo niedostateczna do barwienia barw¬ nikami sianowymi, wskutek czego w tej czesci urzadzenia przy barwieniu barwnikami siarko¬ wymi nastepuje tylko powierzchowne, mecha¬ niczne osadzanie barwnika na wlóknie tka¬ niny. Parowniki, stosowane dotychczas posiada¬ ja zbyt mala pojemnosc, niedostateczna #do pelnego utrwalania barwnika siarkowego na wlóknie. Tkanina, przechodzaca przez parow¬ nik, osiaga wlasciwa temperature parowania dopiero w drugiej czesci przebiegu: przez pa¬ rownik, ogrzewany grzejnikami oraz para zywa.Jednak w czasie calego przebiegu tkaniny przez parownik, wlókno tkaniny tylko stopnio¬ wo ulega specznieniu, wskutek czego proces przenikania barwnika miedzy micelami i trwa¬ lego odkladania sie miedzy nimi barwnika jest bardzo powolny i optymalne warunki procesu barwienia sa osiagane dopiero w koncu drogi przebiegu tkaniny przez parownik, wskutek czego trwalosc wybarwien barwnikami siarko¬ wymi w aparaturze, stosowanej do barwienia barwnikami kadziowymi i zawiesinowymi jest niezadawalajaca, albowiem otrzymywanie za¬ dawalajacej trwalosci wybarwien barwnikami siarkowymi wymagaloby zastosowania zbyc po^ wolnego przebiegu .tkaniny przez, parownik lub zbyt duzego powiekszenia komory parownika.Poniewaz przy przechodzeniu przez parownik tkanina latwo ulega sfaldowaniu, co pociaga za soba nierównomiernosc utleniania sie barw¬ nika, a zatem i nierównomiernosc wybarwie- nia powierzchni tkaniny, pomiedzy walkami prowadzacymi umieszcza sie walki naprezajace, które jednak powoduja zbyt duze rozciaganie tkaniny, wplywajace na zbyt duza kurczliwosc gotowej tkaniny. Odleglosc miedzy górnymi i dolnymi walkami, prowadzacymi wynosi zwy¬ kle ponad 2 metry.Obsluga parowników przy ich uruchamianiu, naprawie, czyszczeniu itd. wymaga wejscia pra¬ cownika do wnetrza komory parownika, co wymaga oparcia sie nogami o dolne walki prowadzace. Powoduje to choc nieznaczne, lecz bardzo' niepozadane wykrzywienie walków, co przyczynia sie do czestszego powstawania fald w tkaninie z dalszymi, wspomnianymi wyzej konsekwencjami tego zjawiska.Przewodnia mysla wynalazku jest wytworze¬ nie optymalnych warunków barwienia tkanin bawelnianych barwnikami siarkowymi, metoda ciagla przez dokladne przepojenie tkaniny ka¬ piela barwiarska oraz maksymalne utrwalanie barwnika na wlóknie przez zastosowanie ude¬ rzeniowego ogrzewania tkaniny bezposrednio przy wejsciu tkaniny do parownika specjalnej konstrukcji, przy jednoczesnym maksymalnym wykorzystywaniu kapieli barwiarskiej, a za¬ tem samego barwnika.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze tkanine w stanie rozprostowanym przepuszcza sie przez wrzaca kapiel barwnika siarkowego w czasie dostatecznym do dokladnego przepo¬ jenia tkaniny kapiela barwiarska, a mianowi¬ cie w czasie od 15 do 25 sekund, a po odzeciu nadmiaru kapieli, wprowadza tkanine do pa¬ rownika, w którym zostaje ogrzana do opty¬ malnej temperatury utrwalania barwnika na wlóknie w czasie mozliwie jaknajkrótszym, po czym tkanine przepuszcza sie przez kapiel utle¬ niajaca i pluczaca.Jest rzecza korzystna utrzymywanie w pa¬ rowniku temperatury 105 — 110°C.Do wykorzystywania sposobu wedlug' wy¬ nalazku stosuje sie urzadzenie, przedstawione przykladowo i schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w prze¬ kroju podluznym, a fig. 2 — parownik w prze¬ kroju wzdluz linii A — A na fig. 1.Urzadzenie sklada sie z kadzi 1 do napawa¬ nia tkaniny roztworem barwnika, z wyzymarr kt 2, z parownika'3 i wieloprzedzraldwej pral¬ nicy szerokosciowej. 4, przy czym kadz 1 po¬ siada dostateczna liczbe walków prowadzacych 5 i dostateczna pojemnosc do przeplywu tka¬ niny w czasie 15 — 25 sekund, a parownik 3 posiada ogrzewacze górne i dolne 6, przewód 7 do pary zywej oraz pionowa baterie ogrzew¬ cza 8, umieszczona wzdluz pierwszego piono¬ wego przebiegu tkaniny 9 w parowniku 3, powodujaca uderzeniowe podgrzanie tkaniny.W celu umozliwienia wejscia obslugi do pa¬ rownika przez wlaz 13 bez - nadeptywania na walki prowadzace 10, komora parownika 3 jest zaopatrzona w pomost boczny 12, umozli¬ wiajacy wygodne przeprowadzanie niezbednych czynnosci wewnatrz komory.Wewnatrz parownika 3 umieszczone sa walki prowadnicze górne 11 i dolne JO, miedzy któ¬ rymi jest rozpieta tkanina 9. Odleglosc mie¬ dzy walkami górnymi i dolnymi 10 i 11 wy¬ nosi korzystnie mniej niz 1,5 m, co umozliwia wyeliminowanie .walków naprezajacych bez obawy powstawania fald na tkaninie.Wlot do komory parownika posiada prze¬ grode labiryntowa 14, zabezpieczajaca przed wydobywaniem sie pary wodnej z komory.Wylot z komory parownika 3 posiada zamknie¬ cie wodne 15.Pare zywa oraz do grzejników i kadzi 1 doprowadza sie przewodem 16 poprzez odga¬ lezienie 17 z zaworem lSt odgalezienie 19 z za¬ worem 20, odgalezienie 21 z zaworem 22, od¬ galezienie 23 z zaworem 24, odgalezienie 25 z zaworem 26 i odgalezienie 30 z zaworem 31.Do uzupelniania kapieli barwiarskiej sluzy roz¬ twór barwnika, zawarty w zbiorniku zapaso¬ wym 27, z którego doprowadza sie ja do ka¬ dzi 1 przewodem 28 zaopatrzonym w zawór 29.Przy. stosowaniu sposobu i urzadzenia wed¬ lug wynalazku uzyskuje sie oszczednosc barw¬ ników siarkowych, wynoszaca do 30°/o. PL