Wynalazek dotyczy urzadzenia do urabiania wegla przy eksploatacji scianowej i przy uzy¬ ciu srodka przewozowego, umieszczonego wzdluz ociosu weglowego, w szczególnosci przenosnika zgrzeblowego* przy czym urabianie wegla na¬ stepuje za pomoca wrebiarki tarczowej lub walcowej.Gdy urzadzenie przesuwne wzdluz ociosu we¬ glowego tnie lub odlupuje wegiel przy jednym tylko kierunku jazdy, wtedy urzadzenie to musi najpierw cofnac sie, nim moze przystapic do nastepnego urabiania. Do oddzielania wegla za pomoca wrebników uzywano juz urzadze¬ nie z dwoma wrebnikami, z których jeden podcinal wegiel podczas ruchu w góre, drugi zas podczas ruchu w dól; urzadzenie takie jest przeciagane tam i z powrotem za pomoca lancucha bez konca i lancuchowego kolowrotu, umieszczonego przy jednym koncu urabianej sciany. Znana jest równiez walcowa maszyna wrebowa, która jest zawsze napedzana przez naped umieszczony posrodku, przy czym jeden z obydwóch wrebowych walców znajdujacych sie na koncach maszyny jest napedzany ko¬ lejno. Jeden wrebowy walec pracuje przy ru¬ chu w góre, drugi zas przy ruchu w dól. Rów¬ niez w ostatnio wspomnianym urzadzeniu po¬ trzebne jest oddzielne tnace narzedzie dla kaz¬ dego kierunku ruchu. Urzadzenie to ma stosun¬ kowo dlugie ciecie i zatem jest malo podatne do przystosowywania sie do odchylen Od pro¬ stolinijnego ruchu, które w eksploatacji na scianie nieuniknione sa zarówno w góre, jak i w kierunku bocznym. Ponadto w wymienio¬ nych walcowych maszynach wrebowych stosuje sie walce tylko o takiej wysokosci, ze górna krawedz ciecia wrebowego znajduje sie nie¬ wiele wyzej niz przenosnik. Chodzi zatem o tak zwana wrebiarke tarczowa, znajdujacy sie po¬ nad cieciem wegiel nie zostaje oddzielony przez wrebienie, lecz musi byc oddzielony przez odlupywanie lub przez odstrzal*Maszyny pracujace w jednym ruchu wzdluz calej dlugosci urabianej sciany, w których przesuw nastepuje za pomoca srodka pociago¬ wego (lancucha, liny) ciagnacego sie wzdluz calej sciany, maja w ogóle te wade, ze przer¬ wy w pracy powodowane przez zaklócenie w zlozach (uskoki, uwarstwowienie w weglu) lub przez usterki maszyn, oslabiaja prace na calej scianie. Maszyny wrebowe dostatecznie gleboko tnace, przy zwyklej dlugosci sciany dokonywujace zwykle w pokladzie nie wiecej niz jeden przesuw, sa bardzo ciezkie i zuzy¬ waja duzo mocy, co utrudnia manipulacje ty¬ mi maszynami, zwlaszcza podczas zaklócen w normalnej pracy, wynikajacych ze szcze¬ gólnych wlasciwosci urabianych pokladów, z usterek w maszynach lub w przenosnikach.Wynalazek oznacza dalszy krok w dazeniu do pelnego zmechanizowania urabiania i wy¬ dobywania wegla. Przesuwane przy przenosni¬ ku urzadzenie wrebowe moze urabiac wegiel tym samym narzedziem w obydwóch kierun¬ kach ruchu.' Musi móc przystosowac sie do odchylen przenosnika od kierunku posuwu prostolinijnego zarówno w kierunku wysokosci jak w kierunku bocznym. Musi posiadac maly ciezar i wykazywac duza szybkosc ciecia przy malym zuzyciu mocy. Dalej, jednoczesnie z prze¬ suwaniem sie wrebiania Wegla musi nastepo¬ wac usuwanie i ladowanie wegla, przez zaopa¬ trzenie urzadzenia wrebowego równiez w urza¬ dzenie do usuwania i ladowania. Wreszcie przesuwanie wrebiarki nie potrzebuje odby¬ wac sie za pomoca ciagnacego sie wzdluz ca¬ lej sciany srodka pociagowego, umieszczonego w jednym jej koncu, lecz urzadzenie urabia¬ jace moze byc zaopatrzone we wlasny naped do ruchu w obydwóch kierunkach. W tym przy¬ padku mozliwe jest podzielenie urabianego po¬ kladu wegla na kilka odcinków i kazdy w nich urabia niezaleznie od pracy innych urzadzen urabiajacych, podczas gdy przenosnik zabiera i przenosi na koniec sciany wegiel urobiony za pomoca wszystkich urzadzen urabiajacych, pracujacych przy tej samej scianie.Urzadzenie wedlug wynalazku, osadzone prze¬ suwnie przy przenosniku wzdluz urabianej sciany posiada belke prowadnicza, przesuwana lub przetaczana po szynie umocowanej na prze¬ nosniku od strony ociosu; na srodku tej belki zmontowane jest urzadzenie urabiajace wegiel, skladajace sie z silnika, zespolu kól zebatych i wrebiarki walcowej lub tarczowej, której srednica odpowiada w przyblizeniu grubosci urabianego pokladu. Wrebiarka posiada dluta o podwójnym ostrzu, przechylajace sie samo¬ czynnie w malych granicach. Tego rodzaju urza¬ dzenie urabiajace moze byc stosunkowo krót¬ kie i dajace sie latwo przystosowac do danego miejsca. Tnie ono wegiel, praktycznie biorac na calej grubosci pokladu, lecz tylko na nie¬ wielkiej glebokosci tak, ze zapotrzebowanie mo¬ cy do wrebiania jest male. Urzadzenie moze wiec posiadac stosunkowo lekka konstrukcje.Urzadzenie1 wedlug wynalazku urabia poklad w obydwóch kierunkach ruchu. Najlepiej gdy wrebowy waiec lub tarcza sa ustawione w zna¬ ny sposób cokolwiek ukosnie wzgledem kie¬ runku przesuwu urzadzenia, aby osiagnac swo¬ bodne glebokie ciecie dlut i ulatwic ladowanie w kierunku do przenosnika.W cehi ulatwienia takiego ukosnego ustawie¬ nia urzadzenia przy jego obydwóch kierun¬ kach ruchu, tnace narzady daje sie swobodnie przechylac na osi prostopadlej pomiedzy dwo¬ ma oporami z obu stron belki prowadniczej w zakresie kata o wartosci do 5°, najkorzystniej okolo 2°. Przy rozpoczynaniu ruchu w jednym kierunku os walca samoczynnie ustawia sie przeto pod rozwartym katem do kazdorazowego kierunku przesuwu.Szyna, po której urzadzenie jest przetaczane lub posuwane zgodnie z dalsza odmiana wy¬ nalazku jest zamocowana na wspornikach, z których jeden lub wiecej, od strony ociosu jest umieszczony przy kazdym czlonie prze¬ nosnika. Wsporniki te znajduja sie przeto po¬ miedzy przenosnikiem i ociosem i podczas urabiania sa rozmieszczone tuz przy ociosie.W ten sposób nie wystepuja zadne sily, któ- reby odpychaly przenosnik od ociosu. W celu przeciwdzialania momentom obrotowym, które wskutek sil reakcji dzialaja podczas pracy na narzady tnace oraz aby zapewnic temu ostat¬ niemu prosty bieg, zastosowano ramiona przy belce prowadniczej, obejmujace szyne do prze¬ suwu od strony przenosnika.Dalsza cecha urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze kolo lancuchowe powodujace prze¬ suw urzadzenia zazebia sie z lancuchem o ksztalcie gietkiej sztaby zebatej, ulozysko- wanej na wspornikach, które sa umieszczone przy przenosniku od strony ociosu; jest on ewentualnie podtrzymywany podzielona na od¬ cinki dziurkowana sztaba.Do ladowania wegla urobionego walcowym lub tarczowym wrebnikiem z obydwóch stron narzadów tnacych rozmieszczone sa nachylone ku przenosnikowi blachy slizgowe, konczace sie nad jego boczna sciana. Przy dlugiej gór- - 3nej: krawedzi tyek btorh*. urwtsawftift sa r*»py asadacne* obrotem* deka** sbrobza* poefrniyek i dajace sne nacfcylae az to E^widzia»ege oporna w wobaei jtts o& wegla przestrzeni ta tnasgrat w*faeaa lob t»cz%. w, plaszeggzae poszerzajaca w g&ie. pewsmfttaift ze&izgu, któ~ re to rampy przy odwrotnym przesuwie da^a sia opuszczac- na powierzchnia zesJizgu^ Ponadto na zewnetrznych koócach blach, slizgowych mo^ by* umieszczone plyty ladownicze* wzno¬ szace sie w kierunku obudowy wrehnika do wysokosci przenosnika i nastapnie przechodzace w równe odcinki poziome ograniczone za pa* moca wygietych plaszczyza prowadniczych* Ply¬ ty ladownicze przy kazdorazowym kierunku przesuwu urzadzenia maja na celu dostarcze¬ nie do przenosnika urobku nagromadzonego na spagu pomiedzy ociosem i przenosnikiem oraz zwolnienie drogi do dalszego posuwu na¬ przód przenosnika, po przejsciu urzadzenia wrebiajacego. W celu zwiakszenia stopnia prze- suwalnosci calego urzadzenia, blachy slizgowe, zamiast byc sztywno przymocowane ich wew¬ netrznymi koncami do prowadniczej belki, mo¬ ga byc przymocowane do tej belki w sposób pozwalajacy na nachylanie blach w ograniczo¬ nym stopniu, przy czym wolne konce- tych blach sa podtrzymywane torem przesuwu, po którym one tocza sie lub slizgaja.Na rysunku przedstawiono tytulem przykla¬ du urzadzenie wedlug wynalazku oraz 'sposób jego dzialania przy urabianiu sciany^ przy czym fig. 1 przedstawia przekrój przez wy¬ robisko z obudowa, przenosnikiem i ociosem weglowym oraz przekrój przez urzadzenie, fig. 2 — widok poziomy, fig. 3 — w podzialce zmniejszonej widoki z góry poszczególnych odcinków urabianej sciany, przy czym na kaz¬ dym odcinku wprowadzone jest do pracy jedno urzadzenie, fig, 4 — dluta widok z boku, umo¬ cowanego na jednej z tarcz wrebowego walca, a fig. 5 — widok urzadzenia od strony ura¬ bianego pokladu z pominieciem tarczy wre- bowej wzdluz Unii przekroju V — Y w fig. 2.Na fig. 1 — liczba JO oznacza urabiany poklad weglowy, a liczba U — spag wyrobiska. Dwu¬ czesciowe stojaki kopalniane oznaczone sa licz¬ ba 12, a podtrzymujace strop stropnice, licz¬ ba 13. Kadlub przenosnika sklada sie ze zwró¬ conej do ociosu bocznej scianki 15, z bocznej scianki 14t zwróconej w przeciwna strone i z po¬ ziomej blachy 1& Kadlub przenosnika zlozony jest z poszczególnych czlonów, np, o dlugosci 1,50 m stykajacych sie wzajemnie na kon¬ cach 17. Po blasze 16 przesuwaja sie zgrzebla 18, cfe&w i$ be* kojaca^ z&atbta P»*_lrtyt% 4$ sa przesuwane& powislem*.Zgodnie z: wysnatezkiera' ggrzjr bocz*ej scian¬ ce* J£ przenosnika zwróconej oV ociosu, a mia¬ nowicie w prz«fetewto»ym ppzyktedzfe wyko.- nania, w poblizu konców czlonów, umieszczone sa wsporniki 2Q sfelactlajace sla z* blasza-n«x«li plyt o ksztalcie litery U, których wewnetrzne ranie, £fc jest jKZOfaMCowaae d& feejcaiiei scia¬ ny przewasaika* a zew^Kgta&fe r^mjft jenrt swró- ©wxe dot ociosu i wygiec m ped^&tafctfe wysiegnika* To zswmtrzafc ramia tacotzy w taft sposób ukesnife usiieazezoaa ez£& #2 o sk^ rowaoon» w* dój) kotecar 2& Pfsenos&jbfc usta¬ wia sia tak. aby ko&ee 2$ z*&j4owftl$ w tuz przy urabianym pok&dwe* Ifta wewn^trzaej stronie tateosftej czasci 2£ znajduj* si& szyna W, stanowiaea tor pratssuwu ur^«e*ia.Urzadzenie we&u$ wynalazku ©oezywa w belce prowaclatezaj 25, teeaasej sie krazkami 26 po szynie 24* Na ^najd^acym s-fe w srodku belki 25 sworzniu 27 j«&t wabiiwie u^eaze^na w*asfciwa wrebiarka aapedzana. s&nikiem $&, Posiada' ona zespól zstetych kól 2$ * w#]$c wreborwy 30, zaoi*atapBy na eeJbrm. obwite w tarcze 32 z wre&owymi dlutami 31.Fig. 4 przedstawia w jaki sposób rozmiesz¬ czone sa dluta 31 na obwodach obydwóch tarcz 32 tworzacych walee wrebowy. Na ob¬ wodzie tarcz 32 znajduja *te wystepy 04, na których sa osadzone wahliwie cftuta w ^wy¬ cieciach 4$ z ukosnymi sciankamu Bluta ii sa ulozyskowane w, tych wycieciach aa sworz¬ niach 43 i dluta moga wykonywa- ruchy wa¬ hadlowe w ograniczonym zakresie,/sto^^waie do kierunku obrotu walca, dluta samorzutnie ustawiaja sie w kazdorazowym pp*©zeniu w boczym do ciecia.Ponadto z fig, 4 wynika, ze gray Hiepunku obrotu tarczy 32 wskazanym strzala 47% to 31 tak daleko odchyla sia w tyiv za RWylaga swym trzonem do tylnej scianki; wyciecia 4$.Dluta zaopatrzone sa z Obydwóch afro^ W plyt¬ ki skrawajace 44 i 45 z twardego stopu spie¬ kanego.Ruchy wahliwe calego urzadzenia. wr^buja- cego dokola sworznia w ograniozon^ sa^za pomoca oporków. Z fig. a wida^ jak p^zy przesuwie urzadzenia w kierunku strzalki $4 urzadzenie wrebujace ustawia sia cokolwiek ukosnie do kierunku przesuwu, tworzac l*at P .- 3° z polozeniem prostopadlym do prze¬ suwu. Strzalka 3S wskazuje ruch górnej strony tarczy wrebowej w kierunku przeciwnym do — 3 —kierunku przesuwu, wskutek czego tarcza ta podcina poklad od dolu, to znaczy dluta ura¬ biaja wegiel od dolu do góry, przesuwaja uro¬ biony wegiel w góre i odrzucaja go wstecz.Przechylne ulozyskowanie dlut wraz z samo¬ czynnym ukosnym ustawieniem sie osi walca wrebowego zapewnia urabianie w pokladzie weglowym wkleslej powierzchni wolnej od ze¬ ber.W celu przesuwania urzadzenia wrebujacego belka 25 jest zaopatrzona w dolne ramie 36 na podobienstwo miecza, ochwytujace przesuwo- wa szyne 24 od strony przenosnika, które za¬ pewnia prostolinijny bieg belki prowadniczej po szynie* Na wewnetrznych ramionach 21 wsporników przewidziane sa nosne plyty 37, na których spoczywaja dziurkowane sztaby plaskie 38, najkorzystniej o takiej samej dlu¬ gosci co i czlony przenosnika, podtrzymujace lancuch Galla 39, siegajacy wzdluz calej sciany.Lancuch moze poddawac sie malym odchyle¬ niom w bok i w góre, powodowanych przez nierównosci spagu. Tworzy on przeto zebatke biegnaca wzdluz calej urabianej sciany, o która zazebia sie kolo lancuchowe 40, przesuwajace urzadzenia; kolo 40 jest napedzane silnikiem 28, Silnik 28 jest zmontowany tak, iz jego os znajduje sie w srodku dlugosci belki prowad¬ niczej 25 i jest prostopadla do kierunku prze¬ suwu urzadzenia. W celu zachowania wolnej przestrzeni nad przenosnikiem, mozna zamiast takiego silnika na osi wrebowej tarczy zasto¬ sowac dwa mniejsze silniki o jednakowej mocy, napedzajace tarcze wrebowe za pomoca prze¬ kladni zebatych i rozmieszczone symetrycznie w stosunku do niej, np. na jednakowej osi polozonej równolegle do kierunku przesuwu, lub w przeciwnym, ukosnym do tego kierunku polozenia.Silnik jest zasilany sprezonym powietrzem lub energia elektryczna, przewodami gietkimi 41 lub odpowiednimi kablami, przylaczonymi do przewodu lub do kabla 42 zawieszonego na stojakach kopalnianych 12.Aby przy wrebiajacym posuwie urzadzenia urobiony wegiel natychmiast dostawal sie na przenosnik, zastosowano blachy slizgowe 48 z obydwóch stron belki prowadniczej ze znaj¬ dujacym sie na niej urzadzeniem urabiajacym.Blachy te sa ulozyskowane swymi wewnetrz¬ nymi czopami koncowymi 49 za pomoca sworz¬ ni 50 w podporach 51, znajdujacych sie na obydwóch koncach belki 25. Takie ulozysko¬ wanie pozwala na male nachylenie blach za¬ równo w górnym, jak i bocznym kierunku.Blachy 48 podparte sa na zewnetrznych kon¬ cach krazkami 52, które tocza sie po nosnej szynie 24 podobnie jak krazki 26 prowadniczej belki 25. Dolna dluga krawedz 53 slizgowej blachy 48 konczy sie nad boczna strona 15 przenosnika, zwrócona do ociosu pokladu we¬ glowego.Przy górnej dlugiej krawedzi 54 slizgowych blach 48 znajduja sie sworznie 55, za pomoca których przymocowana jest wahliwie rampa klapowa 56 do kazdej z obydwóch blach 48.Gdy blacha znajduje sie przed walcem wre- bowym, wtedy klapowa rampa 56 jest prze¬ chylona do tylu. Gdy walec wrebowy posuwa sie przed slizgowa blacha, wtedy rampa kla¬ powa zostaje przechylona we wrebiona juz przestrzen, gdzie jest utrzymywana za pomoca oporku w polozeniu ukosnym i tworzy przedlu¬ zenie blachy 48. ? Fig. 5 wyjasnia to co wyzej powiedziano.Przy kierunku przesuwu urzadzenia zaznaczo¬ nym strzalka 34, rampa klapowa 56 przy przed¬ niej slizgowej blasze jest opuszczona w dól, zas przy tylnej slizgowej blasze jest podnie¬ siona do góry.Fig. 3 pokazuje pogladowo sposób wedlug wynalazku pracy grupy urzadzen przy ura¬ bianiu sciany. W poszczególnych odcinkach I, II, III i IV sciany, urzadzenie przesuwa sie tam i z powrotem na dlugosci np. 50 m; w oby¬ dwóch kierunkach urabiaja wegiel i laduja na przenosnik. Liczba 57 oznacza silnik, liczba 58 — zespól kól zebatych do napedu przenosnika dostarczajacego wegiel na dalsze srodki prze¬ wozowe 60, znajdujace sie w chodniku 59. PL