£ IM °L Opublikowano dnia 3 grudnia 1958 r. rzedd POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY 39q5Voo Nr41346 KL 3*^-4^705 VEB Zentrale Entwicklung und Konstruktion fiir den Kraftfahrzeugbau Karl-Marx-Stadt, Niemiecka Republika Demokratyczna Sposób wytwarzania wyprasek o duzych powierzchniach z materialu wlóknistego i sztucznej zywicy przy uzyciu przewaznie niskiego cisnienia Patent trwa od dnia 7 lipca 1956 r.Do wytwarzania wyprasek o duzych powierzch¬ niach odznaczajacych sie szczególnie dobrymi wlasciwosciami- mechanicznymi, masy plastyczne ¦z reguly nie wchodza w 'gre, poniewaz musza byc obrabiane przy bardzo wysokich cisnieniach przy czym ich wlasciwosci mechaniczne, zwlasz¬ cza odpornosc na uderzenie, dla wielu celów nie sa wystarczajace.Znane jest wytwarzanie wyprasek, przy dzia¬ laniu podwyzszonej temperatury z ciagliwych, przesyconych zywica tektur. Zdolnosc tego ro¬ dzaju tektur do ksztaltowania jest bardzo ogra¬ niczona, a ich mechaniczne wlasciwosci sa male.Znane jest równiez wytwarzanie wyprasek przez nawarstwienie i sprasowywanie przesiak¬ nietych zywica fornierów. Ten sposób wytwa¬ rzana wyprasek jest jednak czasochlonny i drogi, gdyz z powodu niedostatecznej zdolnosci fornie¬ rów do poddawania sie sferycznemu formowaniu, konieczne jest umieszczenie w prasie duzej ilos¬ ci ulozonych dbok siebie i w kilku warstwach, wycinków fornieru.Ponadto w sposobie tym, nizsze cisnienia nie wystarczaja, potrzebne sa prasy, szczególnie o duzym nacisku.Przy ksztaltowaniu nasyconych tasm z tkanin lub papieru napotyka sie na podobne trudnosci jak przy ksztaltowaniu fornierów.Paza tym znane jest wytwarzanie wyprasek o duzych powierzchniach sposobem niskiego cisnienia, przez prasowanie plyt termoplastycz¬ nych w ogrzanych formach lub przez ciagniecie, wydmuchiwanie lub prasowanie termoplastycz¬ nego materialu, który zostal uprzednio, przez dzialanie ciepla uczyniony podatnym do ksztal¬ towania.Takie wypraski maja jednak ograniczona wy- # trzymaloisc na temperature, dla wielu celów nie¬ wystarczajaca. Poza tym ich udarnosc z karbem jest zawsze mala.. 'Znane jest równiez wytwarzanie wyprasek o duzych powierzchniach sposobem niskiego cisnienia przez sporzadzenie prowizorycznych ksztaltek na drodze mokrej przez odsysanie np. przez odwodnienie, papki z wlókien za pomoca form sitowych, przy czym tworzy sie z wlókien mokry filc, a nastepnie suszenie tych ksztaltek w piecach lub bezposrednio w prasie do formo- waniau Proces taki jest jednak ozas-ochlonny i drogi, przy czym mozliwosci ksztaltowania sa mocno ograniczone i mechaniczne wlasciwosci gotowych wyprasek sa dla wielu celów niewystarczajace. Do tego dochodzi jeszcze po¬ trzeba stosowania do ksztaltowania kazdej wy- praski, prócz narzedzia do prasowania, równiez narzedzia do odsysania.Mozna wprawdzie wytwarzac bardzo mocne wypraski sposobem niskiego cisnienia, ze szkla¬ nych wlókien i zywicy poliestrowej lub zywicy epoxydowej w stanie ciagliwym, jednak zywica, jak tez potrzebne do tego wlókna szklane o nis¬ kiej zwartosci alkaliów, sa bardzo drogie. Pro¬ ces wytwarzania poza tym w znacznym stopniu musi odbywac sie recznie, gdyz najpierw musi byc przygotowana prowizoryczna ksztaltka, badz przez nawarstwianie obok siebie lub jednjTh na drugich poszczególnych wycinków z tkaniny lub runa z wlókien szklanych, lub sposobem próz¬ niowym przy zastosowaniu dodatkowego wstep¬ nie ksztaltujacego narzedzia. Wprowadzenie cieklej zywicy musi tutaj byc wykonane recznie lub za pomoca urzadzenia, bezposrednio przed obróbka wykanczajaca, gdyz potrzebny do utwar¬ dzenia zywicy aktywator nie pozwala na dluz¬ sze lezenie prowizorycznych ksztaltek.Wedlug wynalazku wypraski o duzych po¬ wierzchniach wytwarza sie przewaznie sposobem niskiego cisnienia, przez nakladanie jednych na drugie warstw runa z wlókien, pomiedzy ktÓ- Tymi umieszcza sie sztuczne zywice w postaci proszku w szczególnosci zywice krezolowe, Zy¬ wice fenolowe, mieszane, zywice fenolowo-kre¬ zolowe, zywice zmodyfikowane kauczukiem, zy¬ wice eposydowe, zywice poliestrowe lub inne utwardzalne lub termoplastyczne zywice, po czym wstepnie przygotowany material nawar¬ stwiony, ewentualnie po Uprzednim scisnieciu, sprasowuje sie w ogrzanych formach.Przez scisniecie runa otrzymuje sie suchy, po¬ dobny do waty, przepojony proszkiem zywicy wstepnie przygotowany material, którego zdol¬ nosc do poddawania sie ksztaltowaniu przewyz¬ sza blache do glebokiego wytlaczania. Odpada przy tym wykonywanie prowizorycznej ksztaltki, poniewaz ksztaltowanie i sprasowywanie naste¬ puje bezposrednio jedno po drugim w tym sa¬ mym narzedziu. Wstepnie przygotowany ma¬ terial wytrzymuje bez szkody równiez i wyso¬ kie cisnienie, tak, ze do ostatecznego sprasowy- wania moze byc równiez stosowany sposób wy¬ sokiego cisnienia. Znajdujacy sie we wstepnie przygotowanym materiale srodek wiazacy poz¬ wala jednak na zastosowanie nizszych cisnien t i nadaje zadziwiajaco dobre mechaniczne wlas¬ ciwosci, gotowym wypraskom.Wypraski o szczególnie grubych sciankach mozna wytwarzac w ten sposób, ze nawarstwiony wstepnie przygotowany material sciska sie w walcach lub w prasie, po czym kilka uprzednio scisnietych warstw naklada sie na siebie i. dalej prasuje w prasie.W celu miejscowego wzmocnienia wypraski mozna przed prasowaniem, nalozyc w nawar¬ stwiony wstepnie przygotowany material w miej- % scu, które chce sie wzmocnic dodatkowa warstwe; tego materialu.Przed sprasowaniem pomiedzy warstwami wstepnie przygotowanego materialu mozna umiescic wzmacniajace czesci z dtewna, masy sztucznej, metalu, jak równiez czesci laczace np. sruby, nakretki itd. 1 Jako materialy wlókniste szczególnie nadaja j sie odpadki bawelny. Wytworzenie runa z wló- I kien moze prócz wprowadzenia ich w postaci warstwy na walec lub zespól walców, nastepo¬ wac i w inny sposób, np. przez nakladanie warstw mieszaniny wlókien jednych na drugie, za pomoca przyrzadu do ukladania runa, az do osiagniecia pozadanej grubosci.Ze wstepnie przygotowanego materialu moga byc ekonomicznie wycinane nozowym wykrój- nikiem lub maszynowo, odpowiednie wycinki, z których prasuje sie gotowe wypraski. Odpadki z wycinków moga byc na nowo przerabiane.Przez uzycie nastroszonych odpadków bawelny, jako podstawy dla zywic, jakosc wyprasek daje sie ijeszcze podniesc.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest mozli- ; wosc stosowania najtanszych materialów wlók- | nlitych np. odpadków bawelnianych, lintersu Vi podobnych odpadków, jak równiez tanich zy¬ wic sztucznych, np. krezolowych, prostota otrzy¬ mywania wstepnie przygotowanego materialuo bardzo wysokiej ciagliwosci, mozliwosc pola¬ czenia procesu ksztaltowania i prasowania w jed¬ nym i tym samym ogrzewanym narzedziu, mozli¬ wosc stosowania nizszych cisnien prasowania oraz dobra jakosc wyprasek.Korzystnym jest równiez to, ze umieszczenie na brzegach narzedzia do prasowania o duzej plaszczyznie nie wymaga te^ dokladnosci, jaka wogóle (potrzebna jest przy uzyciu mas plastycz¬ nych, gdyiz zacisnieta pomiedzy brzegami narze¬ dzia warstwa wlókien, samoczynnie dziala pod¬ czas prasowania jako uszczelnienie od wyply¬ wania zywicy.Przyklad. Wytworzone na maszynie do gremplowania runo z odpadków bawelnianych nawija sie na walec, przy czym podczas prze¬ biegu nawijania, za pomoca automatycznego urzadzenia rozsiewa sie na runo sproszkowana zywice krezolowa w takiej ilosci by stosunek odpadków bawelnianych ' do zywicy wynosil 451 : 55%.Po uzyskaniu zwoju o pozadanej grubosci, przecina sie go wzdluz osi i zdejmuje z walców.Powierzchnia zwoju moze wynosic okolo 4 m2.Wygladem zewnetrznym podobny jest do waty.Nastepnie sciska sie go w walcach do dogodnej grubosci i wycina z niego wycinki, które umiesz¬ cza sie w formach ogrzanych do temperatury 160°C i prasuje pod cisnieniem okolo 40 kg/cm2 na gotowe wypraski. PL