Wynalazek niniejszy dotyczy zwijarki runa z walcem zwojowym, podtrzymujacym zwój za pomoca ramion wahliwych, które w miare na¬ rastania zwoju odchylaja sie od walca zwojo¬ wego.W znanych zwijarkach runa tego rodzaju do¬ ciskanie zwoju do walca zwojowego odbywa sie tylko pod wplywem ciezaru runa i ramion wah¬ liwych. Poniewaz ciezar zwoju stale wzrasta wiec jego gestosc jest niejednorodna. Ponadto zwój zajmuje duza objetosc, wobec czego zwi¬ jarki runa tego rodzaju mozna bylo stosowac tylko do nawijania waskich tasm runa. Nie ma natomiast dobrego rozwiazania konstrukcji zwijarek, w których runo powinno byc zwijane na szerokosc zgrzeblarki. W tym przypadku na¬ lezaloby raczej zatroszczyc sie o obciazenie, za pomoca którego zwój bylby dociskany do walca zwojowego. Dla nawijania runa na szerokosc zgrzeblarki stosuje sie z tego wzgledu dotych¬ czas zwykle zwijarki runa o dwóch walcach zwojowych, które podtrzymuja zwój. Na te wal¬ ce dziala specjalne urzadzenie obciazajace, któ¬ re z reguly sklada sie z zebatki i czlona leza¬ cego na zwoju lecz unoszonego w miare na¬ rastania zwoju. Zebatka obraca wówczas za pomoca kól zebatych wal, na. którym jest umieszczony hamulec tasmowy. Cisnienie zwoju jest zalezne od nastawienia hamulca. W prak¬ tyce okazalo sie jednak, ze takie zwijarki o dwóch walcach zwojowych wymagaja spe¬ cjalnych zabezpieczen hamulcowych. W miare bowiem narastania zwoju cisnienie dociskowe stale sie obniza, poniewaz stale zmienia sie kat nachylenia bocznych skladowych sil równole- globoku. Okolicznosc te uwzglednia sie w ten sposób, ze ciezar obciazajacy umieszcza sie przesuwnie. Ciezar ten przesuwa sie odpowied-nio do narastania zwoju. Z takiego rozwiazania wynika zazwyczaj zawiklana konstrukcja zwi¬ jarki runa, podlegajaca latwo uszkodzeniom.Usuniecie tych wad jest celem niniejszego wynalazku, który polega na tym, ze cisnienie zwoju jest wytwarzane przez hamulec dzialaja¬ cy na wahliwe ramiona i hamujacy z jedna¬ kowa sila ich wychylenie.Wynalazek niniejszy jest wiec kombinacja dwóch znanych skadinad urzadzen, a mianowi¬ cie po pierwsze zwijarki runa z walcem zwo¬ jowym i ramionami wahliwymi, a powtóre urzadzenia hamulcowego stosowanego czesto w zwijarkach runa o dwóch walcach zwojowych Wynalazek polega na stwierdzeniu, ze w zwi¬ jarkach runa z ramionami wahliwymi nie po¬ trzebne jest zadne dodatkowe sterowanie cie¬ zaru obciazajacego hamulec, a wiec mozna latwo wykonac urzadzenie tak, aby tor ruchu zwoju tworzyl linie dochodzaca prawie pod katem prostym do walca zwojowego i tylko lekko za¬ krzywiona.Na rysunku przedstawiono przyklad wyko¬ nania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia zwijarke runa w widoku z jednej strony, fig. 2 — te sama zwijarke w widoku z drugiej strony, fig. 3 — czesciowo wyciety widok z gó¬ ry, fig. 4—6 przedstawiaja rózne szczególy zwi¬ jarki, fig. 7 przedstawia poczatek nowego zwo¬ ju, fig. 8 — wal przechodzacy przez walec zwojowy sterowany niezaleznie od niego na ruch obrotowy lub zatrzymanie, fig. 9 — polo-' zenie ramion wahliwych na poczatku narastania zwoju, fig. 10 — polozenie ramion wahliwych przy koncu narastania zwoju, fig. H — zwijarke runa, zwlaszcza do nawijania tasmy w widoku z boku, fig. 12 i 13 przedstawiaja w widoku z boku i z góry narzady nastawcze piast lub tarcz i wreszcie fig. 14 przedstawia miejsce osa¬ dzenia tarczy.Wedlug fig. 1—10 zwijarka runa posiada scia¬ ny boczne 1, 2 zaopatrzone kazda w pionowa szczeline 3, w których tocza sie walki dociskowe 4 na walku podawczym 5. Przed tym walkiem jest osadzony luzno obrotowo na wale 6 walec zwojowy 7. Rdzen zwojowy 8 jest od poczatku dociskany do walca zwojowego 7. Odbywa sie to za pomoca wahaczy 9, które sa umocowane na wale 10, osadzonym w sciankach bocznych.Wahacze 9 posiadaja naciecie zapadkowe 11 (fig. 9—10). Odpowiednio do toru ruchu ramion sa uksztaltowane obrzeza 12 scianek bocznych 1, 2 (fig. 1, 2, 7). Na poczatku narastania zwoju wahacze 9 zajmuja polozenie przedstawione na fig. 1, 2 i 9. Odpowiednio do narastania zwoju wahacze zostaja odchylone od walca zwojowe¬ go 7 i przyjmuja w koncu polozenie oznaczone na fig. 1 linia przerywana. Gotowy zwój jest równiez oznaczony linia przerywana 13. Z tego polozenia wahacze 9 po wykonczeniu zwoju 13 zostaja przechylone w tyl jeszcze dalej, tak iz zwój przechodzi wreszcie na pomost blaszany 14. Czesc wahacza 9 przeciwlegla rdzeniowi zwojowemu 8 jest wykonana jako wycinek ze¬ baty 15. Wycinki zebate 15 zazebiaja sie z ko¬ lem zebatym 16 walu hamulcowego 17. Na tym wale jest osadzona luzno lecz zabezpieczona przed przesunieciem poosiowym tarcza hamul¬ cowa 18, która jest opasana tasma hamulcowa 19 (fig. 2, 3). Jeden koniec 20 tasmy hamulco¬ wej 19 jest umocowany na stójanie maszyny, drugi zas koniec 21 jest przylaczony do dzwigni obciazajacej 22 osadzonej na osi 23 (fig. 2). Na dzwigni 22 jest umieszczony nastawnie ciezar przesuwny 24. Z tarcza hamulcowa 18 jest po¬ laczone kolo zebate 25, które równiez jest osa¬ dzone luzno na wale hamulcowym 17. Kolo ze¬ bate 25 wspóldziala z kolem zebatym 26, które jest osadzone luzno na wale przekladni 27.Z kolem zebatym 26 jest sztywno polaczone kolo zebate 28, które równiez obraca sie luzno na wale przekladni 27. To kolo zebate wspól¬ dziala z kolei z kolem zebatym 29 walu hamul¬ cowego 17. Kolo zebate 29 jest zaklinowane na wale hamulcowym 17 (fig. 2, 3). Przechylenie wahaczy 9 powoduje wiec obrót tarczy hamul¬ cowej 18 za pomoca kola zebatego 29, kól ze¬ batych 28, 26, przekladni i kola zebatego 25, przy czym obrót tarczy hamulcowej jest hamo¬ wany przez tasme hamulcowa 19. W ten sposób jest hamowane wychylenie wahaczy 9.Uruchomienie wahaczy 9 odbywa sie za po¬ moca zwoju 13 az do narastania zwoju. Od tej chwili specjalny naped nadaje ruch wahaczom 9 w polozenie odstawienia zwoju i z powrotem w polozenie wyjsciowe. Ten specjalny naped moze byc napedem wlasnym przy pomocy np. silnika pomocniczego. Odpowiednio do przykla¬ du przedstawionego na rysunku omawiany ruch wahaczy 9 odbywa sie za pomoca napedu kor¬ bowego wedlug fig. 1, 4. Korba 30 jest osadzona luzno na wale 31, na którym jest równiez luzno osadzone kolo zebate 32. Kolo to zazebia sie z kolem zebatym 33 walu nastawczego 34 (fig. 1).Korba 30 i kolo zebate 32 sa wykonane jako sprzeglo kolowe (fig. 4). Ruchoma czesc tegosprzegla stanowi kolo zebate 32. Kolo zebate 32 jest przesuwne na wale korbowym 31 za pomo¬ ca wahliwych dzwigni 35. Wal nastawczy 34 posiada naped od kola zebatego 36 (fig. 1). Kolo zebate 36 napedza za posrednictwem kola ze¬ batego 33 walu nastawczego 34 kolo zebate 32.Kuch tego kola przenosi sie dalej na korbe 30 gdy obydwie czesci sa ze soba sprzezone. Za pomoca dzwigni 37 sa napedzane wahacze 9.Kolo zebate 32 jest zaopatrzone w rowek obie¬ gowy 38, w który po dokonanym sprzezeniu wchodzi naciskany sprezyna gwintowa trzpien zabezpieczajacy 39 (fig. 4) co nie pozwala na odepchniecie kola zebatego 32 przez gwintowa sprezyne 40 osadzona na wale korbowym 31.Dla zwolnienia sprzegla jest przymocowany na trzpieniu zabezpieczajacym 39 poziomy trzpien 41. Z tym trzpieniem wspóldziala wy¬ skok podnoszacy 42 stanowiacy calosc z korba 39 (fig. 1). Po obróceniu korby 30 wyskok pod¬ noszacy 42 podnosi trzpien 41, tak iz sprzeglo zostaje znowu otwarte pod wplywem sprezyny 40. Podczas przechylania wahaczy 9 za po¬ moca opisanego napedu korbowego hamulec powinien byc zluzowany. W tym celu na wale nastawczym 34 znajduje sie tarcza nastawcza 43 (fig. 2, 3). Tarcza ta dziala na trzpien 44 osa¬ dzony na skierowanym ku górze ramieniu 45 dzwigni obciazajacej 22 (fig. 2). Wedlug fig. 2 tarcza nastawcza 43 zaopatrzona jest w wycie¬ cie, w które wpada trzpien 44 osadzony na pio¬ nowym ramieniu 45 dzwigni 22 dla hamowania lub luzowania tasmy hamulcowej 19, gdy tar¬ cza 43 jest obracana.Na wale 10 jest osadzone kolo zebate 4$. Kolo to zazebia sie z kolem posrednim 47, które z kolei zazebia sie z kolem zebatym 48 (fig. 2, Z), Kolo to jest luzno osadzone na wale 6 (fig. 8).Na tym wale zaklinowane sa z obu stron tarcze gwiazdowe 49 o czterech ramionach. Tarcze gwiazdowe sluza do podawania wahaczom 9 nowego rdzenia zwojowego 8a. Jak juz wspom¬ niano walec zwojowy 7 jest niezalezny od wa¬ lu 6. Dla uruchomienia tarczy gwiazdowej 49 nalezy obrócic nieruchomy zazwyczaj wal 6.Odbywa sie to przez polaczenie kola zebatego 48 z walem 6. W tym celu na kole zebatym jest umieszczony przesuwnie poosiowo sprzegacz 50, (fig. 8) posiadajacy z obu stron kly. Jedne kly sa zwrócone do piasty kola zebatego 48, zaopa¬ trzonej równiez w kly, inne zas — do pierscienia klowego 51, przytwierdzonego do stojana ma¬ szyny.Pomiedzy sprzegaczem 50 i kolem zebatym 48 jest umieszczona na wale 6 gwintowa scisnieta sprezyna 52. Gdy sprzegacz 50, który wprawdzie jest przesuwny poosiowo wzdluz walu 6 lecz nie moze obracac sie na wale 6, zazebia sie z kolem 48, to kolo a jednoczesnie i wal 6 z tar-, czarni gwiazdowymi 49 zostana obrócone. Gdy czesc sprzegacza 50 wspóldziala z pierscieniem klowym 51, to wal 6 jest nieruchomy. Sprzegacz 50 jest uruchomiony przez elektromagnes 53, który za pomoca lacznika 54 przechyla dwura- mienna dzwignie 55 wspóldzialajaca z kolei z dzwignia widelkowa 56 (fig. 2, 8). Dzwignia ta jest sprzezona ze sprzegaczem 50.Tarcze gwiazdowe 49 sa przelaczane dalej tyl¬ ko o jedna podzialke, tak mianowicie, ze na ramiona zwrócone w danej chwili ku górze mo¬ zna nalozyc recznie nowy rdzen zwojowy £a» który wówczas luzno toczy sie po runie podczas gdy rdzen 8 zajmujacy polozenie robocze, jest owijany (fig. 1, 2, 9, 10). Ramiona 56 moga prze¬ chylic na wale 6 korytko 57, którego otwarta strona jest zwrócona ku górze. Podczas nara¬ stania zwoju korytko znajduje sie w polozeniu przedstawionym na fig. 1 i 2. Na fig 7 polozenie to jest oznaczone linia przerywana. Gdy zwój 13 jest wykonczony i przechylony w polozenie odstawienia korytko 57 zostaje przechylone ku górze (linia ciagla' na fig. 7). Zadaniem korytka 57 jest przerwanie runa pomiedzy swiezo na¬ lozonym rdzeniem 8a i gotowym zwojem 13.Urzadzenie moze byc równiez wykonane tak, iz przechylenie gotowego zwoju 13 w polozenie odstawienia odbywa sie z wieksza predkoscia niz predkosc biegu runa 67. W ten sposób runo zostaje samo przerwane. Korytko 57 sluzy wów¬ czas tylko do ostatecznego rozdzielenia runa.Dalsze zadanie korytka polega na tym, ze kra¬ wedz poczatkowa runa zostaje przylozona do nowego rdzenia zwojowego 8a, jak uwidocznio¬ no na fig. 7. Sprezyna 58 dazy do przyciagniecia korytka 57 w polozenie robocze. Na wale gwiazdowym 34 jest osadzona korba 59, która za pomoca linki 60 lub ciegna jest polaczona z ramieniem 56. Przez obrócenie korby 59 ko¬ rytko 57 zostaje odciagniete w polozenie nie¬ czynne i zaryglowane w tym polozeniu az do ponownego uruchomienia. W tym celu na ra¬ mieniu 56 jest osadzony kciuk 64, który moze byc pochwycony przez przesuwny osiowo trzpien 62 (fig. 7, 8). Trzpien. 62 jest osadzony na plytce 63, która posiada drugi trzpien 64.Obydwa te trzpienie 62, 64 sa prowadzone prze¬ suwnie poziomo w sciance bocznej 2 maszyny — 3 —(fig. 8). Trzpien 64 jest sterowany przez jedna z tarcz gwiazdowych 49. Tarcza jest zaopatrzona na stronie wewnetrznej w kciuki 65 odpowied¬ nio do podzialki tarcz gwiazdowych 49 (fig 2, 8).Przy dalszym przelaczeniu tarcz gwiazdowych 49 o jedna podzialke odpowiedni kciuk 65 wcis¬ ka trzpien 64 a tym samym i trzpien 62 tak, iz korytko 57 zostaje uwolnione od dzialania sprezyny 58. Sruba nastawcza 66 ogranicza wy¬ chylenie korytka 57 ku górze (fig. 7).Zwijarka runa dziala w sposób nastepujacy: Na poczatku tworzenia zwoju na rdzeniu zwo¬ jowym 8 zwijarka zajmuje polozenie przedsta¬ wione na fig. 1 i 2. Rdzen 8 podlegajacy nawi¬ nieciu lezy z przodu u góry na walcu zwojo¬ wym 7. Nowy rdzen zwojowy 8a zaklada sie na odpowiednie ramiona tarczy gwiazdowej 49 w polozenie pogotowia. Walec zwojowy 7 obra¬ ca sie i pociaga runo 67. Odpowiednio do na¬ rastania zwoju 13 odchylaja sie pod dzialaniem zwoju wahacze 9 dopóki zwój 13 nie zostanie wykonczony. Chwila wykonczenia moze byc kontrolowana przez urzadzenie licznikowe.Urzadzenie to wzbudza nie przedstawiony na rysunku elektromagnes polaczony z pretem 68 (fig. 5). Pret dziala na dzwignie dwuramienna 70 osadzona na czopie 69 w stójanie maszyny.Przechylenie dzwigni powoduje docisniecie sprzegacza 71, przesuwnego poosiowo lecz za¬ bezpieczonego przed przekreceniem, do kola ze¬ batego 33. Kolo zebate 33 jest osadzone luzno obrotowo na wale nastawczym 34. Strona kola zebatego 33 zwrócona do sprzegacza 71 jest za¬ opatrzona w zeby sprzegajace. Wskutek tego nastepuje sprzezenie kola zebatego 33 z walem nastawczym 34, który zostaje wprawiony w ruch obrotowy za pomoca kola zebatego 36.Sprzegacz 71 posiada nasadke 72 z wycieciem 73, do którego wchodzi trzpien 74, umocowany sztywno na stojanie maszyny (fig. 1, 5). Gdy sprzegacz 71 zostaje nacisniety wbrew dzialaniu sprezyny dociskowej 75 to trzpien 74 obejmuje nasac-ke 72 i zaryglowuje w ten spos6b sprze¬ zenie dopóty, dopóki nie stanie na wprost niego wyciecie 73 w nasadce 72.Pod wplywem sprezyny 75 sprzegacz 71 zostaje znów przesuniety w tyl. Urzadzenie licznikowe powoduje teraz jednorazowy obrót walu na¬ stawczego 34. Na tym wale jest umieszczony mimosród 76 (fig. 6). Mimosród ten oddzialywa na wahliwa dzwignie 35 (fig. 1, 6), wskutek czego kolo 32 zostaje sprzezone z korba 30. Wa¬ hacze 9 zostaja teraz przechylone za pomoca korby 30 w polozenie odstawienia zwoju. Przez obrócenie walu nastawczego 34 powoduje sie jednoczesnie uruchomienie tarczy nastawczej 43, która luzuje hamulec 18—24. Na wale nastaw¬ czym 34 jest osadzony mimosród 77 (fig. 5), któ¬ ry za posrednictwem nie przedstawionego na rysunku przekaznika wzbudza elektromagnes pociagowy 53 (fig. 2, 8), ^skutek tego nastepuje przesuniecie sprzegacza)£0 w polozenie robocze, tak iz kolo zebate 48 zostaje sprzezone z walem 6. W ten sposób tarcza gwiazdowa 49 wlacza o nastepna podzialke, tak iz nowy rdzen zwo- jowy 8a przechodzi w polozenie robocze. Obwód wzbudzajacy elektromagnesu 11 zostaje w danej chwili przerwany za pomoca tarczy kciukowej 78 (fig. 1) osadzonej na wale 6 i posiadajacej tylez kciuków, ile tarcza gwiazdowa 49 posiada ramion. Przez dalsze wlaczanie tarczy gwiazdo¬ wej 49 zostaje jednoczesnie wypchniety w tyl trzpien 62 (fig. 7, 8), tak iz teraz korytko 57 zo¬ staje przechylone w góre za pomoca sprezyny 58.Wskutek tego nastepuje nie tylko rozdzial runa lecz i docisniecie krawedzi poczatkowej runa do nowego rdzenia zwojowego 8a, tak iz roz¬ poczyna sie nowy proces nawijania. Urzadzenie jest pomyslane tak, iz przez caly czas procesu runo 67 przesuwa sie stale. Nie ma wiec zad¬ nego zatrzymania zwijarki podczas wymiany nawinietych zwojów. Kola zebate 32, 33 maja jednakowa wielkosc, tak iz podczas jednego obrotu walu nastawczego 34 obraca sie równiez raz jeden wal korbowy 31. Podczas tego obrotu wahacze 9 zostaja znowu sprowadzone w polo¬ zenie wyjsciowe i przyjmuja nowy rdzen zwo¬ jowy 8a, który jak dotad byl podtrzymywany przez obrzeze 12 scianek bocznych 1, 2. Obrzeza 12 moga zreszta sluzyc równiez do podtrzymy¬ wania ciezaru zwoju 13, tak iz wahaczom 9 pozostaje tylko zadanie dociskania. Po jednora¬ zowym obróceniu korby 30, na wale 31 wyskok podnoszacy 42 (fig. 1, 4) podnosi trzpien zabez¬ pieczajacy 39, wskutek czego zostaje zwolnione sprzezenie miedzy korba 30 i kolem zebatym 32.Jednoczesnie podczas jednorazowego obrotu korby 30 zostaje obrócona jeden raz korba 59, tak iz korytko 57 zostaje znowu odciagniete w polozenie wyjsciowe i zabezpieczone za po¬ moca trzpienia 62.Na fig. 11—14 jest przedstawiona zwijarka runa w szczególnosci do zwijarek dublujacych tasmy i odwracania zwoju Zwój 13 równiez #i w tym przypadku jest nawijany na rdzeniu zwojowym 8a, w kazdym razie miedzy tarcza¬ mi 80, lub ewentualnie na piastach przewidzia¬ nych na swobodnych koncach wahaczy 9. W — 4 —przykladzie przedstawionym na rysunku waha¬ cze 9 podtrzymuja tarcze 80 za pomoca tzw. na¬ sadki zwojowej SI (fig. 14). Wahacze 9 sa tak samo osadzone na wale 10 wykonanym w po¬ staci walu zlobkowgo (fig. 11—13). Wahacze 9 moga byc nastawione w kierunku osi walu 10 na dana szerokosc zwijanej tasmy. Poza tym sa one osadzone sztywno. Na wale 10 sa osa¬ dzone wycinki 15 zazebiajace sie z kólkiem ze¬ batym 82 walu hamulcowego 17. Wal ten jest zaopatrzony w tarcze hamulcowa 18 opasana przez tasme hamulcowa 19. Podczas narastania zwoju 13, zwój ten odchyla sie od walu zwojo¬ wego 7, tak samo jak w zwijarce runa wedlug fig. 1—10. Tarcze 80 z nasadka 81 sa przestawne w kierunku osiowym w celu zwolnienia goto¬ wego zwoju 13. Piasty tych tarcz 80 sa osadzone w tulei 83 i zabezpieczone przed przesunieciem poosiowym. Tuleje 83 (fig. 14) sa osadzone obro¬ towo w swobodnych koncach wahaczy 9 i po¬ siadaja rowek prowadniczy 84. Do rowka wcho¬ dzi nieruchomy trzpien 85. Podczas obrócenia tulei 83 trzpien 85 zmusza tuleje do przesuniecia w kierunku osiowym. Dla obrócenia tulei 83 jest umocowane na niej ramie 91, z którym jest polaczony przegubowo lacznik 86 (fig. 12, 13).Laczniki 86 sa polaczone z ramionami 87 umo¬ cowanymi na precie 88. Pret ten jest osadzony obrotowo w wahaczach 9 w poblizu walu 20.Na swobodnym koncu preta 88 znajduje sie drazek reczny 89. Przechylenie drazka powoduje obrócenie preta 88, co z kolei powoduje obró¬ cenie tulei 83 (fig. 14) oraz ich przesuniecie w kierunku osiowym. Drazek reczny 89 (fig. 13), znajduje sie poza oslona maszyny. Odpowiednia scianka boczna 1 posiada szczeline lukowa 90 dla przepuszczenia preta 88 (fig. 12).Korzystnie jest, gdy rowek prowadniczy 84 jest uksztaltowany tak, iz jego nachylenie w czesci powodujacej osiowe przesuniecie tulei 83 umozliwia szybki i duzy posuw, druga zas czesc rowka prowadniczego 84 przebiega prawie rów¬ nolegle do boków tulei 83 aby oddzialywac ha¬ mujaco na trzpien 85 (fig. 14). Zamiast tarcz 80 z nasadka zwojowa 81 moga byc przewidziane tylko tarcze 80 lub tylko piasty, jak to jest znane skadinad. PL