Opublikowano dnia 15 kwietnia 1958 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40969 Marian Madalski Warszawa, Polska KI. 86 c, 16/01 3 OBd 3Ófoo Okrqgld maszyna tkacka Patent trwa od dnia 26 stycznia 1957 r.Stosowane dotychczas plaskie krosna tkac¬ kie maja ograniczona wydajnosc z powodu za¬ równo szerokosci, jak i liczby obrotów na mi¬ nute. ' Srednica okraglej maszyny tkackiej moze byc dowolnie zmieniana (powiekszana), a tym samym moze byc zwiekszona wydajnosc w sto¬ sunku do wydajnosci krosna.Przez zastosowanie okraglej maszyny tkac^ kiej wedlug wynalazku mozna pominac nie¬ które prace oddzialu przygotowawczego, jak przewlekanie, jako bardzo pracochlonne i zmudne, zwlaszcza przy zmianie splotów oraz usunac snucie warstwami. Poniewaz za¬ miast barda zastosowano odpowiednie igly sterowane na róznych poziomach, przeto zmia¬ na splotów zalezna' jest tylko' od urzadzenia sterujacego iglami.W okraglej maszynie tkackiej wedlug wyna¬ lazku zastosowano kilka czólenek, które pra¬ cujac równoczesnie, powoduja wbijanie takich ilosci watku w czasie jednego obrotu maszyny, jaka jest liczba czólenek. Czólenka sa stero¬ wane magnesami.Wbijanie watku za pomoca plochy zastapio¬ no wbijaniem watku za pomoca specjalnych wbijaczy, które pracuja bezposrednio po prze¬ sunieciu sie czólenka.Naprezacze watku znajduja sie w czólenkach i sa tak skonstruowane, ze sluza równoczesnie jako czujniki watkowe.Obroty maszyny sa zmniejszone do mini¬ mum (30—60 obr./min.) wskutek czego moc potrzebna do napedu maszyny jest stosunko¬ wo niewielka.Na rysunku fig. 1 przedstawia przekrój ma¬ szyny w rzucie pionowym. Maszyna tkacka sklada sie z podstfiwy 1 obitej blacha, na któ¬ rej umieszczono na stale pierscien 2 z odpo¬ wiednim wycieciem zaopatrzonym W wyzlo¬ bienie przeznaczone na lozysko kulkowe. Na pierscieniu tym opiera sie glowica 3 zaopa¬ trzona u swej podstawy w lozyska kulkowe i umieszczona luzno na stalej osi 4.Na stalej czesci pierscienia umieszczone sa plyty iglowe 5, nad którymi przesuwaja sie zamki 6 tkwiace w ruchomej glowicy 3. Do glowicy przytwierdzone sa magnesy 7 przy-trzymujace czólenka £. Na krawedzi glowicy umieszczono urzadzenie wbijajace 9 do wbi- jaczy 10 watku, pokazanych na fig. 9.Na stalej osi 4 umieszczono na stale blasza¬ ny cylinder 11 z obrecza naprezajaca 12. , Do cylindra blaszanego 11 przymocowano za pomoca ramion 13 pierscien wbijaczowy 14, na którym zawieszono wbijacze 10 watku.Glowica, prócz wyzej wymienionego pierscie¬ nia 2 spoczywa na wsporniku 15.Naped sklada sie z silnika 16, z slimaczni¬ cy 17 i slimaka 18. Na podstawie 1 umieszczo¬ no obrecz izolacyjna 19 z naprezaczami 20 do osnowy, które sa równoczesnie czujnikami osnowy oraz pierscien zalamkowy 21.Osnowa jest dostarczana z walów osnowowych 22 zaopatrzonych w hamulce dzwigniowe 23, do których przymocowano przewaly rucho¬ me 24.Do automatycznej wymiany czólenek sluzy automat 25 przedstawiony na fig. 2. Sklada sie on z ruchomego rzutnika 26 oslonietego obu¬ dowa z masy plastycznej, z igly watkowej 27, bebna blaszanego 28, malego kólka zebatego 30 zaklinowanego na osi rzutnika 29 oraz segmen¬ tu wieloramiennego 31 zbudowanego w ksztal¬ cie wycinków kola zebatego posiadajacego ty¬ le ramion, oraz tyle wycinków wienca, ile istnieje czólenek do wymiany. W celu wyko¬ nania 1/a obrotu malego kólka zebatego 30, w. czasie którego nastepuje wymiana czólenek 8 pustych na pelne, sluzy dzwignia 32 umiesz¬ czona na osi 33 i zahaczajaca o jeden z nosków 34 na wieloramiennym segmencie 31 w mo¬ mencie, gdy sworzen 35 wysunie sie z korpusu glowicy 3 na skutek impulsu elektrycznego spowodowanego czujnikiem watkowym wbu¬ dowanym w czólenko. Sworzen 35 (fig. 2), seg¬ ment wieloramienny 31 i dzwignia 32 powra¬ caja na swe miejsce za pomoca odpowiednich sprezyn.Watkowa^ igla 27 przy obrocie rzutnika 26 slizga sie swym dolnym koncem po krzywej srubowej 27a i w ten sposób podnosi sie do góry. W górnej czesci igly znajduje sie otwór (nie pokazany na rys.), przez który przewleka sie watek. W ten sposób watek zostaje wpro¬ wadzony przy wymianie czólenka na wlasci^ we miejsce. Po wykonaniu tej czynnosci igla watkowa 27 spada w otwór znajdujacy sie na koncu krzywej srubowej i przy powrocie rzut¬ nika 26 na swe wyjsciowe miejsce zostaje przesunieta przez odpowiedni palec przymoco¬ wany do osi rzutnika 29.Zalozone na rzutniku 26 w obudowe czólen¬ ko 8 (fig. 1) napelnione watkiem, przy XU obro¬ tu rzutnika wypycha puste czólenko 8, które spada do ustawionego w odpowiednim miejs¬ cu kosza. Magnes 7 przytrzymuje ofcólenko 8, a rzutnik pod dzialaniem malego Kola zeba¬ tego 30 wraca na swa pozycje wyjsciowa.Do odkurzania ca*ej maszyny sluza pneumo- file 36 (fig. 1), które dzialaja za pomoca ma¬ lego kompresora 37 i odprowadzaja kurz do komory umieszczonej obok maszyny, przy czym wylot rury powietrznej wyprowadzony jest na zewnatrz budynku.Przesuwaniu sie tkaniny w kierunku do gó¬ ry sluzy wyciag przedstawiony na* fig. 1, 3, 7, a skladajacy sie z ramy 38, trzech walków 39', 39", 39'", slimacznicy wyciagu 40, slimaka wyciagu 41 i walka podawczego wyciagu 42.Slimak jest osadzony na pionowym walku obrotowym 43. U dolu walka 43 osadzona jest tuleja gwintowana 46 wkrecana w oprawe 46a, za pomoca kola sterujacego 47. Do tulei 46 przymocowano za pomoca srub 86 pierscien 82.Na waiku 43 znajduje sie bierne kolo cierne 44 i pierscien wyciagowy 81. Kolo cierne 44 oraz pierscien wyciagowy 81 sa po aczone ze soba.Obydwa posiadaja wyciecia w ksztalcie kli¬ nów 87. Kolo cierne bierne 44 w czasie ruchu trze o czynne kolo cierne 45 umieszczone na walku obrotowym 83, na którym zaklinowano kolo pasowe klinowe 84 polaczone za pomoca pasów klinowych z silnikiem 16 (fig. 1).Walek 43 (fig. 3), na którym umieszczono slimak 41, zazebiony ze slimacznica 40 zakli¬ nowana na walku 39", nadaje bieg walkom 39' i 39'", które sa tak ustawione, ze tra sie o siebie. Tkanina 85 schodzaca z krosna okraglego zostaje narzucona na walek 39l, na¬ stepnie wchodzi pod walek 39m i wreszcie mie¬ dzy walkami 39" i 39'" wchodzi na walek 39"'. Stad przechodzi luzem przez walek po- dawczy wyciagu 42 i spada do podstawionego kosza.Szybkosc walka 39" jest zalezna od szybkosci walka 43, a szybkosc ta daj-e moznosc regulo^ wania gestosci tkaniny. .Przy pokrecaniu kola sterujacego 47 w lewo (fig. 3 i 7) nastejmje wkrecanie tulei gwinto¬ wanej 46, co z kolei powoduje przesuniecie pierscienia 81 zaklinowanego luznie na walku 43 w dól, a tym samym przesuniecie biernegp kola ciernego 44 równiez w dól. Poniewaz bier¬ ne kolo cierne trze o czynne kolo cierne 45, przeto przy obnizaniu biernego kola ciernego 44 obroty walka 43 maleja, az wreszcie usta- — 2 —ja w momend&, gdy obwód biernego kola ciernego 44 znajduje sie w srodku czynnego kola ciernego 45. Przejscie poza ten punkt w dól powoduje odwrotne dzialanie waika 43, a tym samym zwolnienie napietej tkaniny, co w wielu przypadkach bedzie konieczne dla tkacza. Jezeli natomiast za pomoca kola ste¬ rujacego 47 bedziemy powodowali podnoszenie sie biernego kola ciernego 44, wówczas obro¬ ty Walka 43 beda wzrastaly, wskutek czego watek bedzie rzadziej wbijany, a tym samym tkanina bedzie rzadsza.Na fig. 3 pokazano urzadzenie do odbioru gotowej tkaniny. Tkanina 85 schodzac z okra¬ glej maszyny tkackiej dostaje sie na cylinder blaszany 11 (fig. 1) przymocowany za pomoca srub do stalej osi 4. Nastepnie dostaje sie pod obrecz naprezajaca 12 (fig. 3), po czym zbie¬ ga do prostokatnej ramy napinajacej 79 opar¬ tej za pomoca podpór 88 na blaszanym "cylin¬ drze 11, przechodzi przez plaskownik z obre¬ cza napinajaca 80 i dalej przez walki 39', 39" i 39'". Wreszcie tkanina 85 dostaje sie na wa¬ lek podawczy wyciagu 42 i spada do podsta¬ wionego kosza.Igly 48 pokazane na fig. 4 skladaja sie z kor¬ pusu 49, z kolanka wiekszego 50 i kolanka mniejszego 62, a zakonczone sa otwarta spira¬ la 51 o charakterystycznym ksztalcie. Ksztalt ten powoduje, ze przedzy nie nawleka sie, a zarzuca na igly. Kolanko wieksze igly 50 (fig. 4) wchodzi w kanalik 56 zamka pokaza¬ nego na fig. 8, a powstajacego przez ustawie¬ nie klinów 53 zupelnie tak samo, jak w zam¬ kach dziewiarskich. Zamek od strony klinów 53, dotyka plyty iglowej od strony wystawania wystepów 50 igiel. Kolanka mniejsze 62 igiel wchodza w odpowiednie wyciecia 63 tego sa¬ mego ksztaltu, znajdujace sie w rowkach iglo¬ wych 57. W momencie, gdy kolanka mniejsze 62 igiel znajda sie w wycieciu 63, igla 48 zo¬ staje przytrzymana z góry przez sprezynke iglowa 55 — zbudowana na wzór sprezynki dziewiarskiej, a wchodzacej w rowek plyty.Igly 48 znajduja sie w rowkach 57 kilku plyt 5, w danym przypadku w dwu plytach, wycie¬ tych na wzór plyt dziewiarskich w ten sposób, jak wskazuje fig. 5. Plyty 5 sa tak ustawione, ze rowki 57 plyty pierwszej znajduja sie mie¬ dzy rowkami 57 plyty drugiej. Przyjmujac dla przykladu 6 plyt, jak na fig. 6, a wiec ply¬ ty I, II, -III, IV, V i VI, nalezy wyciac w nich rowki w odleglosci np. 2 mm od siebie i tak ustawic plyty, aby drugi, trzeci, czwarty, pia¬ ty i szósty rowek znalazly sie w równej odle¬ glosci miedzy soba oraz miedzy rowkiem pier¬ wszym i siódmym. W ten sposób otrzymuje sie na przestrzeni np. 2 mm zageszczenie 6 igiel, czyli odleglosc faktyczna igiel 48 miedzy soba w kazdej plycie wyniesie w tym przykladzie 2 mm, ale odleglosc miedzy nitkami osnowy wyniosa 0,33 mm. Jezeli przyjmie sie, ze na 2,53 cm (1 cal angielski) dziewiarstwo potra¬ fi umiescic 26 igiel, i jezeli w celu zaokragle¬ nia przyjmie sie odleglosc miedzy tymi igla¬ mi 1 mm, to przy pokazanym powyzej usta¬ wieniu igiel w szesciu plytach mozna otrzymac zageszczenie nitek tego rodzaju, ze odleglosc miedzy nitkami wyniesie okolo 0,143 mm.W tych warunkach Nm przedzy przy zagesz¬ czeniu 50% wyniesie okolo 277. Jest to juz numer metryczny jedwabiu stosunkowo dosc wysoki.Przy przesuwaniu igiel 48 w rowkach 57 ply¬ ty dolnej (fig. 5), a pozostawieniu w spokoju igiel: 48 plyty górnej, otrzymuje sie przesmyk.Jezeli w czasie nastepnego ruchu igly 48 ply¬ ty górnej przesuna sie, a igly 48 plyty dolnej pozostana w spokoju, otrzyma sie m splot pló¬ cienny. Jezeli natomiast za pomoca odpowied¬ niego urzadzenia (opatentowanego oddzielnie) spowoduje sie indywidualny ruch kazdej igly 48 z osobna zarówno w plycie górnej jak i w dolnej, wówczas mozna otrzymac rózne sploty, az do zakardowych wlacznie.Zamek przedstawiony na fig. 8 sluzy do przesuwania igiel 48 w rowkach iglowych 57* przy czym zamek ten jest na stale polaczony z glowica (fig. ¦¦ 1), Zamek sklada sie z plyty zamkowej 52, do której przymocowane sa kli¬ ny stale 53, za pomoca srub 54. Do indywi¬ dualnego poruszania igiel przy równoczesnym poruszaniu sie zamka sluzy urzadzenis paten¬ towane oddzielnie.Na fig. 9 pokazano urzadzenie 9 (fig. 1) do wbijania watku. Urzadzenie 9 sklada sie z wbi- jaczy 10 do watku, z dzwigni dociskowej 64, kólka dociskowego 65, trzpienia 66, prowadni¬ cy wiekszej 67, prowadnicy mniejszej 68, lo¬ zyska 69 do oparcia sprezyny 70 oraz ze spre¬ zyny 70 wchodzacej w otwory cylindryczne 69 i 69'. Kólko dociskowe 65 jest opatrzone kolem gumowym 71.Trzpien 66 zaostrzony i wchodzacy w odpo¬ wiednie wyzlobienia stozkowe w górnym ra¬ mieniu dzwigni dociskowej 64, wkrecany za pomoca galki 66a w plyte 3, powoduje obnize¬ nie sie dzwigni dociskowej 64 w kierunku pio¬ nowym. Urzadzenie to wbudowane jest w glo- — 3 —wice 3 i sluzy do poruszania wbijaczy 10 wat¬ ku. Wbijacze 10 watku wisza na pierscieniu 14 umocowanym na stale do cylindra blaszanego 11 (fig. 1) i na skutek wiekszego ciezaru dluz¬ szego ramienia wbijacza 10 sa opuszczone w dól. W momencie, gdy nadejdzie kólko do¬ ciskowe 65 i dotknie za pomoca kola gumo¬ wego 71 krótszego ramienia wbijacza 10 w spo¬ sób dosc gwaltowny, dluzsze ramie wbijacza 10 lezace miedzy nitkami osnowy wbija z od¬ powiednia sila watek. Im bardziej obnizy sie kólko dociskowe 65 za pomoca trzpienia 66, tym silniejsze bedzie uderzenie i tym mocniej zostanie wbity watek zwlaszcza, ze bedzie sie to dzialo; juz przy zamknietym przesmyku, a wiec bedzie zmniejszone sprezynowanie wat¬ ku. Na fig. lOa przedstawiony jest schema¬ tyczny widok czólenka z góry, na fig. lOb — jego widok z boku, na fig. lOc — w przekroju widok wewnatrz czólenka, na fig. lOd — wi¬ dok czólenka w przekroju planowym do osi wzd:uz linii AB i na fig. lOe — dziób czó¬ lenka w stanie podniesionym.Czólenko 8 (fig. 1 i 10) sklada sie z magne¬ su 72, kulek 73 lub walków luznie wbudowa¬ nych w korpus czólenka oraz dzioba 74, umiesz¬ czonego na korpusie czólenka na sprezynie 75.Przez dziób 74 przewleka sie watek. W czasie wbijania watku w tkanine dziób 74 ciagniony przez watek podnosi sie i napreza watek.W przypadku zerwania watku lub wysnucia go z czólenka dziób 74 'opada, dzialajac na sprezyne 75, która z kolei wylacza naped ma¬ szyny. Karby 77 wewnatrz czólenka (fig. lOc) sluza do przytrzymywania watku.Czólenko 8 przesuwa sie w przesmyku ciag¬ nione za pomoca magnesu 7, przytwierdzone¬ go do gowicy 3 (fig. 1), dzialajacego na mag¬ nes 72 wbudowany w czólenko. Pod czólen¬ kiem znajduje sie ozebrowanie w postaci piers¬ cienia nacietego, po którym przesuwa sie czó¬ lenko. W naciecie tego ozebrowania wchodza nitki osnowy. Ozebrowanie to zastepuje rów¬ nie bidla krosna zwyklego.Samo czólenko 8 posiada os w postaci luku, jest dwudzielne i otwiera sie wzdluz osi, do czego zaopatrzone jest w zawias 61 (fig. lOd).Dziób 74 czólenka jest zbudowany w postaci stozka posiadajacego u góry zagieta i zwezona rurke otwarta 60. Stozek wzdluz osi posiada otwór 59 do kontroli watku i latwiejszego przewlekania go. Dziób 74 obraca sie na osi 58 (fig. lOe). PL