Opublikowano dnia 20 stycznia 1958 r, g mm POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40465 KI. 21 d1, 7 Eugeniusz Kakszta Lódz, Polska Pradnica pradu stalego bez komutatora Patent trwa od dnia 20 listopada 1956 r.Pradnica pradu stalego bez komutatora, moze miec takie same zastosowanie w przemysle, jak wszystkie pradnice pradu stalego z komutato¬ rami, we wszystkich galeziach ich pracy; prad¬ nica bez komutatora jest ekonomiczniejsza i latwiej ja obslugiwac dlatego, ze przez szczot¬ ki i pierscienie przeplywa prad wzbudzajacy elektromagnesy ,a nie prad glówny, jak w prad¬ nicach z komutatorami. Podczas pracy pradnicy pierscienie slizgowe mniej sie nagrzewaja niz komutator.Pradnica bez komutatora wytwarza prad zu¬ pelnie staly, a nie prad pulsujacy jak pradnica z komutatorem, poniewaz zezwoje jej twornika przecinane sa przez jednokierunkowy strumien magnetyczny. Jej elektromagnesy nie indukuja pradów wirowych w rdzeniu twornika dlatego, ze wiruja magnesy jednoimienne, które indu¬ kuja w uzwojeniu twornika sile elektromoto¬ ryczna jednokierunkowa. Wobec tego sila elek¬ tromotoryczna ma mniej strat w zelazie, wiec i twornik mniej sie nagrzewa i sprawnosc jest wieksza. Uzwojenie pradu wzbudzenia pradnicy jest samoistnym uzwojeniem i prad wzbudzenia niezalezny jest od pradu glównego. Z uzwojen twornika mozna pobierac prad staly o róznych napieciach. Nalezy tylko wykonac od uzwojen twornika dodatkowe odprowadzenia, na przy¬ klad dla napiec: 6, 18, 60, 120, 240 woltów. Na¬ piecia te mozna pobierac jednoczesnie przy jednakowej liczbie obrotów wirnika.Na rysunku fig. 1, przedstawia pradnice od strony czopa napedowego, fig. 2 — przekrój prad¬ nicy wzdluz linii A—A na fig. 1, fig. 3 — wirnik pradnicy, fig. 4 — schemat uzasadniajacy pow¬ stawanie pradu jednokierunkowego, wreszcie fig. 5 — zasadniczy schemat laczen i wyprowa¬ dzenia z pradnicy róznych napiec. Kadlub 1, tarcze lozyskowe 2 i 3, wal 4 sa wykonane ze stali antymagnetycznej albo z materialu za¬ stepczego. Czesci twornika 5 i 6 skladaja sie z pakietów blach nakrzemionych 7 i 8 o gru¬ bosci 0,35 mm i zlaczonych ze soba nitami 27.Na tych pakietach umocowane sa zezwoje 9.Po i:.a:ozenid zezwojów na pakiety, ^aczy si^ je ze soba na jaskólczy,ogon 10, wstawia sie wka. 'dlub pradnicy 1 i mocuje do zwieraczy 11 sru¬ bami 12 poprzez jarzma 13. Twornik jest przy¬ mocowany do kadluba klinami 14. Wirnik 40, jest wykonany ze stali magnetycznej w ten sposób, ze cztery pienki magnesów 15, sa umieszczone po lewej stronie wirnika. Sa to bieguny o znaku N. Pienki magnesów 16, umieszczone po prawej stronie wirnika, sa to bieguny o znaku S. Pienki o znaku N w sto¬ sunku do pienków o znaku S sa przesuniete na rdzeniu o 45°. Cewki 17 sa nalozone na pienki magnetyczne, a ponadto na pienki nasadzone sa nabiegunniki 18, które mocuja cewki. Nabie- gunniki sa wykonane w ksztalcie pierscieni z blach nakrzemionych o grubosci 0,5 mm. Bla¬ chy te sa polaczone ze soba nitami 19. "Nabie¬ gunniki sa przymocowane do pienków srubami 20 i wpustkami 21. Wirnik jest nasadzony na wal 4. Na wale jest on zamocowany wpustea 22 i ponadto z jednej strony opiera sie o odsadze¬ nie na wale 23, a z drugiej jest zamocowany pierscieniem dzielonym 24, którego czesci sa wsuniete w wytoczenie na wale 25 i przysrubo¬ wane do wirnika srubami 26. Obwód pradu wzbudzenia przebiega od samoistnego uzwoje¬ nia 28, przez szczotke 30, pierscien slizgowy 29, cewki indukujace 17, pierscien slizgowy 33, szczotke 34, srube kontaktowa 32, regulator wzbudzenia, srube kontaktowa 31 i cewke wzmacniajaca 35, do samoistnego uzwojenia 28.Obwód magnetyczny pradnicy przebiega od biegunów magnetycznych 15, przez rdzen wirni¬ ka 40 i 36, bieguny magnetyczne 16, pierscien twornika 6, zwieracze 11, pierscien twornika 5, do biegunów magnetycznych 15. Prad glówny jest pobierany ze srub kontaktowych 37 i 38, które sa polaczone z uzwojeniem twornika 39.Uzwojenie twornika jest polaczone szeregowo.Gdy zajdzie potrzeba skonstruowania pradnicy bocznikowej albo szeregowo-bocznikowej, to nalezy uzwojenie pradu wzbudzenia 28, od¬ powiednio polaczyc z uzwojeniem pradu glów¬ nego 39. PL