o J Opublikowano dnia 7 stycznia 1958 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40411 KI. 63 c, 42 Fabryka Samochodów Osobowych w Warszawie Przedsiebiorstwo Panstwowe*) Warszawa, Polska Samochodowy amortyzator teleskopowy dwustronnie dzialajacy Patent trwa od dnia 16 marca 195? r.W amortyzatorze wedlug wynalazku mozna do¬ wolnie nastawiac sily tlumienia, a tym samym dostosowywac do wlasciwosci resorowania róz¬ nych samochodów.Amortyzator dziala na zasadzie hydrauliczne¬ go, tlmienia wahan resorowanej masy samocho¬ du. Sile tlumiaca amortyzatora wywoluje tlok z otworami i szczelinami, przesuwajacy sie w cylindrze napelnionym olejem (fig. 3).Wielkosc sily tlumiacej zalezna jest od wiel¬ kosci otworów i szczelin przelotowych w tloku oraz szybkosci ruchu tloka. Tlok opisywanego amortyzatora wyróznia sie tym, ze wielkosc je¬ go przelotów mozna nastawiac, a wiec zmniej¬ szac lub zwiekszac je, uzyskujac w ten sposób wlasciwe sily tlumiace amortyzatora..*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku jest inz. Fryderyk Adler.Cylinder, w którym pracuje tlok, jest zam¬ kniety zaworem wyrównawczym (fig. 3), który laczy -go z komora rezerwowa R napelniona czesciowo ciecza.Zawór wyrównawczy reguiuje doplyw cieczj do cylindra i wyplyw cieczy z cylindra, wynikly na skutek wahan jej zawartosci przy wynurze¬ niu i zanurzeniu sie do niego tloczyska tloka.Precyzje w nastawieniu wielkosci szczelin przelotowych w tloku, a tym samym uzyskanie wlasciwej charakterystyki dzialania amortyza¬ tora umozliwia konstrukcja tloka (fig. 4), skla¬ dajacego sie z nastepujacych czesci: z tloczka srodkowego 1, dwu zaworków 2 oraz dwu tlocz¬ ków skrajnych 3 ulozonych na tloczysku w po¬ rzadku pokazanym na zestawieniu (fig. 1 i 2) oraz perspektywicznym rozlozeniu (fig. 4 — góra). Tloczek srodkowy 1 posiada w srodku otwór centrujacy go na tloczysku, na skraju E*£ przy obwodzie tloczka znajduja sie otworyprzelotowe d oraz cz^p ustalajacy c, przecho¬ dzacy pczez tloczek* na wylot. faworek 2 z cienkiej elastycznej blachy sta¬ lowej, posiada w srodku otwór centrujacy go na tloczysku, dwa jezyczki zamykajace oraz otworek b sluzacy do ustalenia go na czopie c tloczka 1.Kazdy tloczek skrajny 3 (górny i dolny) po¬ siada po srodku otwór centrujacy go na tloczy¬ sku, dwa otwory a przelotowe znajdujace sie w wyzlobieniach po bokach tloczka, oprócz te¬ go na plaszczyznie kazdego tloczka 3 od strony wyzlobienia znajduje sie kilka otworów nie¬ przelotowych dn, sluzacych do ustalenia tloczka 3 w stosunku do tloczka 1, przy czym w jeden z otworków dn kazdego tloczka skrajnego po zlozeniu tloka wchodzi czop c tloczka srodko¬ wego 1 (wszystkie czesci tlcka naklada sie na tloczysko w takiej kolejnosci i kierunkach, w jakich uwidoczniono na fig. 4). Dól na fig. 4 uwidacznia tloczek 1 z zalozonymi nan zawor- kami 2, widac tu, ze jeden zaworek kazdym swym jezyczkiem zakrywa dwa otworki prze¬ lotowe po jednej stronie tloczka 1, drugi zas zaworek 2 polozony po drugiej stron;e tloczka 1 zakrywa kazdym swym jezyczkiem inne dwa otworki przelotowe, nie zakryte przez zaworek bedacy po stronie przeciwnej.' Na zaworki 2, lezace po obu stroniach na tloczku 1, naklada sie tloczki skrajne 3 w ten sposób, aby krzywizny wyzlobien- nachodzily czesciowo na jezyczki zaworków 2, czop zas c tkwil w jednym otwocku nie przelotowym dn kazdego tloczka skrajnego 5.Caly opisany komplet, nalozony i zamonto¬ wany na tloczysku, tworzy tlok amortyzatora dzialajacy w sposób ponizej podany.Przy ruchu tloka w dól (fig. 1) ciecz przado- staje sie przez otwory a dolnego tloczka skraj-, nego 3 do wyzlobien, po czym przechodzi przez niezakryte dolnym zaworkiem otworki tloczka srodkowego d, unosi jezyczki górnego zaworka 2 i przedostaje sie do wyzlobien górnego tlocz¬ ka skrajnego, gdzie dalej przez jego otworki a wchodzi do górnej czesci cylindra.W tym czasie dolny zaworek 2 jest mocno domykany przez nacisk cieczy. Przy ruchu tlo- ka w góre ciecz przeplywa odwrotnie (fig. 2), unosi jezyczki dolnego zaworka a domyka za¬ worek górny.Ciecz, przeciskajac sie pod jezyczkiem np. górnego zaworka 2 z pewnym oporem, powo¬ duje wzrost cisnienia pod tlokiem, a wiec opór w kierunku przeciwnym ruchowi tloka, inaczej, mówiac tworzy sile tlumiaca.Chcac np. sile tlumiaca (opór) w jednym lub drugim kierunku ruchu tloka zwiekszyc, trzeba zmniejszyc swiatlo przeplywu pod jezyczkami zaworka 2 (górnego wzglednie dolnego). Uzy¬ skuje sie to droga zmniejszenia skoku jezycz¬ ków zaworka 2 (górnego wzglednie dolnego) w ten sposób, ze nasuwa sie nieco na jezyczki krzywizny wyzlobien tloczka 3 (górnego wzgled¬ nie dolnego).Praktycznie przekrec?, sie nieco górny wzgled¬ nie dolny tloczek skrajny 3 wzgledem tloczka srodkowego 1 w ten rsposób, ze odsunawszy na wysokosc czopa e tloczek skrajny od srodko¬ wego, przestawia sie czop e do innego otworka dn, przekrecajac tloczek na takim kierunku, aby krzywizny wyzlobien skrócily jezyczki za¬ worka 2. Dla zmniejszenia sily oporu postepuje sie odwrotnie. W wyzej opisany sposób mozna sile oporu (tlumienia) amortyzatora dowolnie zmieniac tak przy ruchu w dól, jak i w góre.Amortyzator posiada zawór wyrównawczy (fig. 3), który dziala podwójnie jako zawór wlo¬ towy i wylotowy. Jest to zespól skladajacy sie z zaworu wlotowego te, wewnatrz którogo wbu¬ dowany jest wylotowy zawór kulkowy k. Za¬ wór wlotowy przykrywa otworki / w dnie cy¬ lindra amortyzatora i jest przyciskany do swe¬ go gniazda slaba sprezyna srubowa z, zawór zas wylotowy k jest przyciskany do stozkowego gniazda wewnatrz zaworu u? za pomoca sto¬ sunkowo silnej sprezyny srubowej s. Gdy tlok posuwa sie w napelnionym calkowicie ciecza cylindrze w kierunku takim, ze tloczysko wcho¬ dzi do cylindra — czesc cieczy zostaje wyparta z cylindra, przeplywajac z okreslonym oporem przez zawór wylotowy k przez otwór o i otwór ol do przestrzeni rezerwowej R, przy czym wiel¬ kosc oporu zalezna jest od napiecia sprezyny srubowej s dociskajacej zawór k do gniazda.Przy ruchu tloka w kierunku takim, za Toczysko wychodzi z cylindra — czesc cieczy (niedobór), która przy ruchu tloka poprzednio opisaiym byla wyparta do przestrzeni rezerwowej K zo¬ staje teraz z powrotem z niej zassana do cylin¬ dra przez zawór w, odkrywajacy w tym czasie otworki / w dnie cylindra. Zalete nastawialnosci sily dzialania amortyzatora mozna wykorzystac w przypadku pewnego zuzycia sie tloczków wzglednie gladzi cylindra amortyzatora, kiedy czesc cieczy przeciska sie podczas ruchu tloka pomiedzy gladzia a tlokiem i sila tlumiaca amortyzatora nieco sie zmniejszy. — 2 —W tym przypadku wystarczy przekrecic nie¬ co skrajne tloczki wzgledem tloczka srodkowe¬ go w kierunku takim, aby krzywizny wyzlobien tloczków skrajnych wiecej nasunely sie na je¬ zyczki zaworków 2 i zmniejszyly odpowiednio ich przeloty (skok). W ten sposób wznaocni sie ponownie wielkosc sily tlumiacej bez potrzeby regeneracji (wymiany) czesci amortyzatora.Amortyzator, dajacy mozliwosc opisanego wy¬ zej sposobu nastawienia sily tlumiacej, nie wy¬ maga zbyt duzej dokladnosci wykonania, przez co jest tani w produkcji, a mozliwosc wlasciwe¬ go nastawienia nawet czesciowo zuzytego amortyzatora przedluza jego sluzbe w samo¬ chodzie bez potrzeby regeneracji. PL