Opublikowano dnia 7 stycznia 1958 r.WhA] A% 4 *4 BIBLIOTEKA g Urzedu ,:''enii:,:*go POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40155 KI. 65 f3, 6 VEB Schiffbau Projekt und Konstruktionsbiiro*) Berlin-Kopenick, Niemiecka Republika Demokratyczna Urzadzenie do napedu statków, zaopatrzone w srube pociagowa Patent trwa od dnia 28 marca 19156 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do napedu statków, zaopatrzonego w srube pociagowa i na¬ dajacego sie do zastosowania zwlaszcza do sil¬ ników, umieszczonych poza burta statku.Urzadzenia napedowe do statków, zaopatrzone w srube pociagowa sa naogól znane, z wyjatkiem urzadzen o napedzie lancuchowym, stanowia¬ cych silnik pomocniczy i majacych zastosowanie jedynie przy malych mocach, poniewaz przy wiekszych mocach wystepuja zmienne stosunki pracy (czynnik chwiejnosci), na skutek czego powstaje wywierajace szkodliwy wplyw duze cisnienie sterujace, przy wiekszych zas szyb¬ kosciach, wynoszacych ponad 40 km, zachodzi niebezpieczna sklonnosc sruby do bicia.Niedogodnosci te proponowano juz usunac przez zastosowanie dwóch srub, jednakze do¬ tychczas nie udalo sie osiagnac duzych mocy, jakie sa niezbedne, np. przy silnikach lodzi wy¬ scigowych.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Helmuth Engelbrecht.Wspomnianym niedogodnosciom zapobiega sie wedlug wynalazku przez umieszczenie sruby po¬ ciagowej tak, ze jej plaszczyzna przechodzaca przez lopatki sruby i prostopadla do jej osi lezy na przedluzeniu osi obrotu lub osi sterujacej urzadzenia Lub tez w poblizu tej plaszczyzny, a czesc podwodna, stanowiaca powierzchnie bocz¬ na, przylega od tylu do sruby, wskutek czego wykluczony zostaje stan niestalosci (chwiejno- sci) i osiaga sie normalne cisnienie sterujace.Przez niewielkie przesuniecie plaszczyzny sruby przed przedluzona os obrotu umozliwione zo¬ staje dostosowanie sterujacego dzialania do kaz¬ dego pozadanego celu.Czesc podwodna jest tak uksztaltowana, ze wal napedowy przebiega pod ostrym katem do osi sruby, przy czym silnik badz znajduje sie na przedluzeniu walu napedowego badz tez jest ustawiony pod pewnym katem do tego walu.Te sama zalete uzyskuje sie takze i przy pio¬ nowym umieszczeniu walu napedowego, lecz w tym przypadku zawieszenie osi obrotu musi byc umieszczone ponad plaszczyzna sruby.Przy pionowym ustawieniu walu napedowego czesc podwodna moze przebiegac ponad prze¬ kladnia pionowo lub« pod katem do wsftu sruby.Dalsza cecha wynalazku jest budowa piasty sruby, nadajaca jej pewna zalete poniewaz wtedy pracuje sruba w spokojnym i niezakló¬ conym osrodku, piasta zas na przodzie jest wy¬ konana^ ostrym koncem i jest w mierze dlu¬ gosci corstz grubsza w kierunku ku tylowi i konczy sie jako splaszczona lub obcieta dzieki czemu skrócona zostaje powierzchnia tarcia, tworzacy sie zas stozek z zassanego powietrza przybiera ksztalt i dlugosc, Odpowiadajace kazdorazowej szybkosci jazdy, co pojepsza1 dzia¬ lanie sterujace oraz zmniejsza opór poprzeczny.W celu dalszego zmniejszenia oporu, stawia* nego przez czesc podwodna, jest ona wedlug wynalazku powyzej piasty sruby zakrzywiona pochylo wzgledem strumienia wody odrzucanej przez srube, wskutek czego zapewniony zostaje nalezyty odplyw tego osrodka od sruby wzdluz czesci podwodnej.Na rysunku uwidoczniono kilka przykladów wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia urzadzenie, w którym wal napedowy jest osadzony pod ostrym katem do osi sruby, fig. 2 — urzadzenie napedowe, w którym pionowo ustawiony wal napedowy jest prze¬ stawiony pionowo ponad przekladnie, fig. 3 — takiez, urzadzenie, w którym pionowo ustsfwio- ny wal napedowy jest przestawiony pod katem do osi sruby, a fig. 4 — przekrój poprzeczny zakrzywionej czesci podwodnej ponad piasta sruby.W lozysku osi obrotowej, wykonanym w po¬ staci prowadnicy rurowej 1 z zewnetrznie leza¬ cym lozyskiem czopowym 2, spoczywa silnik 3 z czescia napedowa 4 sruby. Wal napedowy 6, umieszczony pod ostrym katem do osi 5 sruby, napedza te os poprzez kola stozkowe 7. Plasz¬ czyzna 8 sruby lezy blisko osi obrotu 9, wskutek czego czesc podwodna; tworzaca powierzchnie boczna^ lezy z tylu sruby, sruba zas pracuje w spokojnym osrodku wodnym. Zgrubienie 10 oslony z tylu sruby pomaga przeciwdzialaniu strumienia wody. Dzieki plaskiej powierzchni U konca piasty sruby polepszone zostaje dzialanie sterujace, przy czym stozek oplywowy 12 wy¬ twarza sie samoczynnie przez wypelnienie po¬ wietrzem.Podczas gdy dotychczas czesc podwodna wy¬ konywano zazwyczaj symetrycznie w stosunku do kierunku ruchu statku to, jak to uwidocznio¬ no na fig. 4 w przekroju, korpus 13 czesci pod¬ wodnej lezy powyzej piasty sruby, która jest zakrzywion-a pochylo do kierunku wody odrzu¬ canej przefc srube statku, wskutek czego za¬ pewniony zostaje odplyw osrodka wodnego z mozliwie malym tarciem. PL